Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан суманд төмөрлөгийн үйлдвэр байгуулахаар төлөвлөж буйтай холбогдуулан нутгийн иргэд эсэргүүцлээ илэрхийлж байна. Уг үйлдвэр ашиглалтад орвол их хэмжээний агаарын бохирдол үүсэж, их хэмжээний цахилгаан, усны хэрэглээ шаардлагатай болох аж.

Үйлдвэрийг Улиастайн боомтын орчим, Тохойн голын бүсэд байгуулахаар төлөвлөсөн гэх мэдээлэл байгаа бөгөөд тухайн бүс нутаг усны нөөц багатай, үйлдвэрийн хэрэгцээг хангах боломжгүй гэж үзэж байна.

Мөн үйлдвэрийн үйл ажиллагаанд ашиглах түүхий эд, нүүрсийг боловсруулах, угаахад шаардлагатай усны эх үүсвэр хангалтгүй бөгөөд хүнд үйлдвэрийн төслүүдийг хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байгаа нь нутгийн иргэдийн санааг зовоож байгаа юм. Иймээс Эрдэнэцагаан сумын иргэд тус үйлдвэрийг сумын нутаг дэвсгэрт байгуулахыг эсэргүүцэж, ямар ч тохиолдолд зөвшөөрөхгүй гэдгээ мэдэгдэж, байр сууриа илэрхийлэхээр нэгдээд байна. Түүнчлэн 2025 оны аравдугаар сарын дундуур тухайн үеийн Ерөнхий сайд асан С.Баярын туслах байсан гэх Бүрэн-Эрдэнэ, Чингүүн, Батнягт нар БНХАУ-д очиж санамж бичиг байгуулсан талаар иргэд мэдээлэв. Тэдний мэдээлснээр, уг санамж бичиг нь Эрдэнэцагаан сумын таван голын эхэд байрлах Эрээнтолгойн уурхайн нүүрсийг ашиглан цахилгаан үйлдвэрлэх төсөлтэй холбоотой аж. Эрээнтолгойн уурхайтай холбоотой асуудал одоогоор зургаа дахь жилдээ шүүхээр хэлэлцэгдэж байгаа юм. Иргэдийн мэдээлснээр, 2025 оны аравдугаар сарын 25-нд холбогдох хүмүүс БНХАУ-д очиж, нүүрсийг газар дээр нь шатаан цахилгаан үйлдвэрлэхтэй холбоотой санамж бичиг байгуулсан байна. Тэд энэхүү асуудлыг Үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой гэж үзэж байгаа бөгөөд Засгийн газрын холбогдох албан тушаалтнууд энэ талаар мэдэж байсан эсэхийг шалгуулахаар Ерөнхий сайдад гомдол гаргасан гэдгээ мэдэгдэв. Мөн Эрдэнэцагаан сумын 4, 6 дугаар багийн нутаг дэвсгэртэй холбоотой газрын гэрчилгээ хууль бусаар олгогдсон байж болзошгүй гэж иргэд үзэж байна.

Тэдний хэлснээр, Тохойн голын зүүн талын байршлыг бодит байршлаас өөрөөр бүртгэсэн байж болзошгүй аж. Иргэдийн зүгээс Эрдэнэцагаан сумын удирдлага, газрын алба болон байгаль орчны асуудал хариуцсан албан тушаалтнууд уул уурхайн үйл ажиллагаанд хийх ёстой хяналт шалгалтыг тогтмол хийдэггүй гэж шүүмжиллээ.

Тэдний мэдээлснээр, жил бүр хийх ёстой шалгалтууд хугацаандаа хийгдээгүй бөгөөд өмнө хийсэн шалгалтын дүгнэлт ч бүрэн гараагүй байна. Сүүлд байгуулагдсан ажлын хэсэг мөн сар гаруйн хугацаанд эцсийн дүгнэлтээ гаргаагүй байгаа аж. Иймд иргэд Эрдэнэцагаан сумын Засаг дарга Алдарбатад хандан тухайн газрын гэрчилгээг хүчингүй болгохыг шаардаж байгаагаа илэрхийллээ. Түүнчлэн иргэдийн үзэж буйгаар, төлөвлөж буй цахилгаан станц нь Эрээнтолгойн уурхайтай холбоотой бөгөөд уг уурхай нь Эрдэнэцагаан сумын 4, 6 дугаар багийн нутаг, таван голын эхэд байрладаг. Тэд уг уурхайн үйл ажиллагаа таван голын эхийн усны нөөцөд сөргөөр нөлөөлж байгаа гэж үзэж, төслийг хэрэгжүүлэхийг эсэргүүцэж байгаагаа дахин мэдэгдэв. Иргэдийн мэдээлснээр, Эрээнтолгойн уурхайтай холбоотой маргаан зургаан жилийн турш үргэлжилж байгаа бөгөөд тухайн газрын голтой, голгүй эсэхийг Сүхбаатар аймгийн шүүх, Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яам, Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Усны газар зэрэг байгууллагууд тогтоосон гэж мэдэгдэв. Мөн шүүхийн шинжилгээний шинжээч газар дээр нь ажиллаж дүгнэлт гаргасан боловч шаардлагатай бичиг баримтыг гаргаж өгөөгүйгээс шүүх хурал жил гаруй хугацаагаар хойшилсон байна. Шүүх шинжилгээний дүгнэлтэд Эрээнтолгойн уурхай нь байгаль орчны нарийвчилсан үнэлгээгүйгээр үйл ажиллагаа явуулж байсан тул усны нөлөөллийн талаар бодит дүгнэлт гаргах боломжгүй гэсэн агуулга тусгагдсан гэж иргэд мэдээллээ. Тэдний хэлснээр, уг хэрэгтэй холбоотой шүүх хурал 2026 оны долоодугаар сарын 31-нд товлогдсон байна.

Мөн Ашигт малтмал, газрын тосны газрын төлөөлөгч шүүх хуралд оролцоогүйгээс шүүх хурал дахин хойшилсон гэж иргэд үзэж байна. Тэдний мэдээлснээр, тухайн мэргэжилтний оронд өөр албан хаагч оролцох боломжтой байсан ч зөвшөөрөөгүй аж.

Иргэд энэ асуудалтай холбоотойгоор Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын удирдлагууд болон холбогдох байгууллагуудад удаа дараа хандсан бөгөөд сумын Засаг дарга Алдарбат, ИТХ-ын дарга Ариунтунгалаг нарт шүүхийн албан бичгийг өөрсдийн биеэр хүргүүлсэн гэдгээ мэдэгдэв. Түүнчлэн 2025 оны арванхоёрдугаар сард болсон Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлаар Эрээнтолгойн уурхай болон цахилгаан станцтай холбоотой асуудлыг хэлэлцэх асуудлын жагсаалтад тусгалгүйгээр баталсан гэж иргэд үзэж байна. Тэдний хэлснээр, төлөвлөж буй цахилгаан станц нь Тохойн голын зүүн тал, Эрдэнэцагаан сумын 6 дугаар багийн нутаг буюу малчдын бэлчээр, усны эх дээр байрлах аж.

Иргэдийн мэдээлснээр, уг цахилгаан станц нь Эрээнтолгойн уурхайн нүүрсийг газар дээр нь шатаан цахилгаан үйлдвэрлэх зориулалттай бөгөөд энэ нь Эрдэнэцагаан суманд агаарын бохирдол, утаа, тоосжилт нэмэгдэх эрсдэлтэй гэж үзэж байна.

Мөн үйлдвэрийн үйл ажиллагаанд их хэмжээний ус ашиглахаар төлөвлөж байгаа бөгөөд өмнө нь хууль бусаар өрөмдсөн гэх худгуудаас ус татан ашиглах төлөвлөгөөтэй байгаа гэж мэдэгдэв. Тэд мөн олон жилийн өмнө үйл ажиллагаа нь зогссон "Баян Эрч" компанийн уурхайн талбайг дахин ашиглах оролдлого хийж байгаа талаар мэдээлэлтэй байгаагаа илэрхийлж, уг төслийг хэрэгжүүлэхийг эсэргүүцэж буйгаа дахин мэдэгдлээ. Иргэдийн зүгээс Эрдэнэцагаан сумыг үйлдвэрлэлийн бүс биш, таван голын эх, малчдын бэлчээр нутаг гэж үзэж байгаа бөгөөд Эрээнтолгойн уурхай болон төлөвлөж буй цахилгаан станцыг ямар ч тохиолдолд бариулахгүй гэсэн байр сууриа илэрхийллээ. Мөн дээрх асуудлыг хууль, шүүхийн хүрээнд эцэслэн шийдвэрлүүлнэ гэдэгт итгэлтэй байна.