Америкийн “Иргэний дайн” нэртэй кино үзэгчдийг шуугиулж байна. Кинонд Америкийн улс төрийн хүрээнийхний зөрчил ширүүсч, 19 муж нэгдсэн улсын холбооноос гарахаа мэдэгдэж, эвсэл бүлэг, фракцуудын зодоон улс орноо сүйрлийн ирмэгт хүргэж буйг өгүүлнэ. Энэ нь хэдийгээр кино боловч тус улсад үүнтэй тун төстэй байдал ажиглагдаж байна. Үүний тодорхой жишээ бол Техаст гарсан хямрал. 

Энэ жил АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгууль болно. Цөөнгүй судлаачид Америкийн Ерөнхийлөгчийн сонгууль дэлхийн хямралын эх үүсвэрийн нэг болно гэж үзэж байгаа аж. Сонгуулийн өрсөлдөөн ширүүсэх тусам Америкийн нийгэм улам их хагарч байна. Өөрөөр хэлбэл Америкийн сонгуулийн архаг өвчин даамжирч байна гэсэн үг.

Нэгдсэн улсын Засгийн Газар болон Техасын захиргаа цагаачдын асуудлаас болж ноцтой зөрчилдөж эхэллээ. Техасын өмнөд хил дээр халз тулгаралт болох хүртлээ асуудал даамжирч байна. Техасын хямрал бол Америкийн сонгуулийн өвчин архагшин хүндэрч буйн шинж гэхэд болно. Конгрессын зарим гишүүд сүүлийн үед Америк Ардчилсан болон Бүгд найрамдах гэсэн хоёр улс болж хуваагдах ёстой гэсэн яриа ч гаргах болов.

Америкийн сонгуулийн архаг өвчний хамгийн хурц эмгэгийн илрэл гурван жилийн өмнө болсон билээ. 2021 оны нэгдүгээр сарын 6-нд хэдэн мянган Америкчууд шинээр сонгогдсон Ерөнхийлөгчөө зөвшөөрөхгүй, сонгууль булхайтай болсон хэмээн конгрессийн ордон уруу дайрч, үймээн самуун болж байв. Конгрессын гишүүд нулимс асгаруулагчийн утаан дунд хорт утааны баг өмсөж амь зулбан зугтаж байсан дүр зураг тодхон.

Энэ явдал ердөө гурван жилийн өмнөхөн болж билээ. Үймээний дараах судалгаагаар Америкт улс төрийн хүчирхийлэл цаашид гарсаар байх болно гэсэн дүгнэлт гарч байжээ. Тус улсын Ерөнхийлөгчийн сонгууль бие биенийхээ мууг дуудаж, гүтгэн харлуулах технологиор үргэлжилдэг. Энэ жилийн сонгуулиар Бүгд найрамдах намынхан Жо Байдены цагаачдын бодлогыг хурцаар шүүмжилж, нэр хүндийг нь унагах стратеги баримталж байна. Конгрессийг бүрдүүлэгч Америкийн хоёр нам цагаачдын асуудал, уур амьсгалын асуудал, буу зэвсгийг хязгаарлах асуудал зэргээр олон зөрүүтэй байр суурьтай. Хоёр намын хагарал гэр бүл, хөрш, зэргэлдээ хороололд оршин суугчид, найзуудын хүрээллийг хүртэл талцуулдаг. Сонгогчид ч аль үзэл бодол, үнэт зүйлээ бодохоос өмнө өөрийн үзэж чаддаггүй улс төрийн хүчнийг гаргахгүйн тулд эсрэг намд нь санал өгдөг. 

Америк Америкаа эсэргүүцэх нь иргэдийн итгэлийг алдуулдаг. Аль нь ч ялсан хоёр намын санал зөрөлдөөнөөс болж улс орноо өөдтэй удирдаж чадахгүй байна гэж үздэг судлаачид ч цөөнгүй. Америкийн “Политик Журнал” сэтгүүлд, "Америкийн удирдагчид нам эвслээс хамааралтайгаар улс төр хийж буй нь тэдний үйл ажиллагааг алдагдуулж байна.

Америкийн улс төрийн хагарал харилцан уялдаатай дэлхий дахинд сөргөөр нөлөөлж буй. Америкийн эрх баригчид сөрөг хүчнийхээ хэрэгжүүлж байсан бодлогыг бүрэн үгүйсгэж баллуурдаж байгаа нь тус улсын бодлогын залгамж чанарыг алдагдуулдаг. Ээлжлэн засгийн эрхэнд гарахад дипломат бодлого нь алгаа урвуулах төдийд өөрчлөгддөг. Энэ нь Америкийн санхүүгийн бодлого, улс орны нэр хүндэд хохирол учруулж, байна. Америк ЮНЕСКО зэрэг олон улсын байгууллагад элсэх, эсвэл хаяж гарах нь цэцэрлэгт хүрээлэнд зугаалах шиг дур зоргоороо болсон. Энэ нь олон улсын байгууллагын үйл ажиллагаанд ноцтой харшилж байгаа юм. 

Наянтайн Далантай