sonin.mn
Сэтгэгдэл (63)

Хэн? Тойрон хүрээлэгчид нь. Энэ тухай Оросын найдвартай эх сурвалжид үндэслэн оросын дипломат Борис Бондаревын ярьсан болон Путины дэглэмийн финалын тухай ОХУ-ын Ерөнхий сайдын орлогч асан Михаил Полторанин, Путины найз чекист Юрий Швец нарын дүгнэснийг товчлон орчуулж буулгая. Энд sonin.mn сайтын редакцын байр суурь тусгагдаагүй болно.


Путины эргэн тойрон дан худал хуурмаг, үнэн бодит юм нэг ч байхгүй. Тэр өөрөө тойрон хүрээлэгчид дотроо ч нэр нүүрээ барсан, эргэн тойронд ямагт худалч нар дүүрсэн, Украинд ялж байна гэж байнга худлаа мэдээлдэг, Оросын эдийн засаг хүчтэй байна хэмээн дэвэргэж ойлгуулдаг, тийм учраас ОХУ-ын Ерөнхийлөгч мэдээллийн хаалттай орчинд хав баригдсан тухай дипломат Борис Бондарев “The Washington Post” сонинд ярилцлага өгчээ. Явж явж Путин мэдээллийн хөөсөн дунд 25 жилийг өнгөрөөсөн болж таарчээ. Генералууд нь дайны ялалт энүүхэнд ойрхон байна гэж 4 жил хуурлаа. Эдийн засагчид нь Оросын эдийн засаг Украиныхаас хол түрүүлсэн гэж хуурлаа. Кремльд ялалтын манан сүүмэлзэж, ялалтаас хэзээ ч ухрахгүй гэж итгэлээ. Тиймдээ ч “Оросын түүхэн газар нутгийг хүчээр эргүүлж авна” гэсэн Путины уриа тасрахгүй. 


Орост ганц л хүчтэй юм байна. Тэр нь мэдээллийн хөөс үйлдвэрлэдэг пропаганда. Тэр нь Оросын төрийг дотроос нь аажмаар хордуулж байна. Хордуулсаар байгаад сүйрлийн аюул дагуулна. 2000-аад оны эхээр Орост бүх нийтийн плюрализм оршиж байсан. Ямар ч байсан хэлэлцдэг, шүүдэг байсан. Одоо бол бүгд дув дуугүй. Архивын баримт үзвэл Мединский гэдэг хүн 2005 онд Сталины хөшөө сэргээхийг эсэргүүцэж, Путин өөрөө ч 2000 онд иргэний эрх чөлөө, чөлөөт хэвлэлийн чухлыг ярьдаг байв. Харин одоо Орос орон тоталитаризм руу гулссан.


Энэ хоёр нөхөр одоо Эзэнт гүрний бодлого хэрэгжүүлэгчид болсон, Мединский нь хэлэлцээнд оролцогч оросын гол хүн. Москвагийн метронд Сталины хөшөө шинээр сүндэрлэн байна. Ийнхүү Орос улс либерализмаасаа түрэмгийлэл рүү шилжжээ.


Хүн хэрхэн өөрчлөгддөг сонгодог жишээ-үзүүлэн бол Дмитрий Медведев байна. Түүнийг Ерөнхийлөгч байх үед Орос улс Баруунтай маш болгоомжтой харилцаж байв. Одоо бол Медведев нь жинхэнэ радикал суртал нэвтрүүлэгч болсон, даян дэлхийг цөмийн зэвсгээр заналхийлэгч. Айдас ба Путинд үнэнчээ ямр ч үнээр хамаагүй илтгэх нь энэ системийн амин чухал хөшүүрэг. Украин руу Орос халдаж байх мөчид өндөр тушаалын түшмэдээс хаалттай хуралд дайны эсрэг үг хэлсэн нь ганцхан Дмитрий Козак байжээ. Түүний байр суурь телеэфирт цацагдаагүй, тэр өөрөө олны нүднээс нэг хэсэг далд байж байгаад дараа нь түүнийг огцруулсан. Оросын пропаганда нь дэлхийг хуурах, Оросын ард түмний тархи угаахаасаа өмнө шууд Кремль рүү мэдээллээ өгдөг.


Үйл явдлын тухай кремлийн верси гэдгийг түгээж нотлох нь тэр пропаганда-гийн үндсэн үүрэг. Бондаревын хэлж байгаагаар, Оросын удирдлагад зориулсан мэдээ мэдээлэл Путинд танилцуулагдсаны дараа л Баруун руу хаяглагдана. Путины өмнөөс зөвхөн “Тийм” гэж хэлдэг хүмүүстэй ажиллахад Путинд үнэхээр таатай.


“Киевийг ялахад Кремльд ямар ч асуудал гарахгүй” хэмээн цаадуул нь Путиндээ хэлж үнэмшүүлээд тархийг нь базчихна. Ингэж худал хэлж мэдээлснээсээ болж Орос орон өөрөө өөрийгөө нураахад тун ойрхон байна. Бодит баримтад түшиглэхгүй, бас үнэнийг хэлэхээс айдаг элитүүдийн айдас эх оронд нь гай тарьж байна хэмээн оросын дипломат ярьжээ.


Шадар сайд асан Михаил Полторанин хамгийн хатуу үнэн прогноз хийсээр иржээ. Путины дэглэм финал руугаа явж байна, гэхдээ энэ финал дарангуйлагчийн хувьд өөрт нь хорт хавдрын адил байх болно. Орост эрх мэдэл дотроосоо эхлэн нурж байна. Элитүүд нь Путины мөнх гэдэгт цаашид итгэхээ болилоо, арми нь толгойгүй болж байна, ёс суртахууны хувьд арми унаж байна, эдийн засаг санкцаас болж гацсан, авилга хахууль нөмөрсөн, улс орныг удирдах ажил хаос болж дампуурсан хэмээн Полторанин бичжээ.


Цааш нь: Путин фронт дээр хүндхэн ялагдал амсаж байна, Путин өөрөө системийн доторхи аюулгүй байдлын бүх механизмаа устгасан учраас фронт бол бүр өнгөрсөн. Дэглэмийн уналт хэрхэн эхэлсэн бэ гэвэл энэ дайныг хүлээж байснаар, өдүүлснээр л эхэлсэн. Дайнд ялагдах л юм бол Путины хувьд тавилан ирж байгаа нь тэр болно.


Одоо элитүүд нь “Путины дараа” гэсэн сценардаа бэлтгээд эхэлсэн. Одоо Орост дотоодод нь үй олны үймээн дэгдэхэд бэлэн байна. Харин Кремлийнхэн засгийн эрхэнд үлдэхийн тулд хүч хэрэглэхээс буцахгүй, би энэ тухай цензургүй ярьж байна.


Одоо энэ тухай сэтгэхээс ч Кремльд айж түгшиж байна. Миний бодоход дэглэмийн финал ойрхон байна–Полторанин. Орос орон оршин тогтносон түүхийнхээ хамгийн аюултай үе шатанд тулж ирлээ хэмээн зөвлөлтийн тагнуулч явсан Юрий Швец дүгнэжээ. СССР-ээс хойш Орост юу болж өнгөрөв, ямар үйл явц одоо өрнөж байна, яагаад анх удаа ийм ноцтой байдалд оров. Систем хяналт удирдлагаа алдаад, нөхцөл байдалд дасан зохицох чадваргүй болоод, хурдан шуурхай ажиллаж чадахгүй бол систем өөрөө өөрийгөө нурааж эхэлдэг. Яг одоо Путины дэглэм ийм байдалд орчихоод байна.


Кремлийнхний бодож төлөвлөж эхлүүлсэн энэ дайн засгийн эрхээ хадгалах зэвсэг төдий байсан бол одоо төрт-улсыг хурдан задлах механизм болж хувирлаа. Дайн шатлан өргөжиж байгаа, цэрэг татлага-дайчилгаа, хэлмэгдүүлэлт, пропаганда–энэ бүгд системийг хүчирхэгжүүлж цаашид чадахгүй боллоо.


Харин ч энэ бүхэн дотооддоо маш том хоосон орон зай үүсгэлээ. Элит хямралд орж, ажиллахаа больж, стратегийн сэтгэлгээгээ алдлаа. Одоо Орос орон даралт шахалт, айдсыг л тогтоон барихыг хичээж байна. Гэтэл айдас гэдэг бол хянаж цагддаг зэвсэг цаашид байж чадахгүй. 


Ингэхэд Орос орон яагаад хямралтын үе шатнаас бүтцийн дампуурлын үе шат руу явж байна вэ? Өдөөсөн тэр дайн нь л төр улсын удирдлагыг чухам нурааж байна. Харин ч хурдтайгаар. Гаднаас санкц тавьж, гаднаас шахаж байгаагаас ч илүү хурдан нурааж байна. Элитүүд ирээдүйдээ ямар ч итгэл алга. Тэр хэрээрээ дэглэмийн бат бэх тулгуур байхаа больж байна.


Харин айдас, хэлмэгдүүлэлт нь дэглэмийг хамгаалах зэвсэг гэхээсээ тогтворгүй байдлын эх сурвалж болчихлоо. Ийм нөхцөлд арми нь тогтворжуулагч хүчин зүйлийн үүргээ гүйцэтгэж чадахгүй, дотоодын ийм урвуу үйл явц нь Оросыг нэг талаасаа тун аюултай, нөгөө талаасаа хамгийн сул харагдуулахад хүргэнэ.


Тагнуулын мэдээллүүдэд анализ хийгээд үзэхэд өнөөгийн Оросын явж байгаа зам, түүний даялал юу харуулав гэвэл энэ бол тогтвортой байдал руу хөтлөх бус, түр зуурын хямрал төдий ч бус, энэ бол төрт-улсын чадвар чадавхийн уналт, цаашид систем нь үндсэн үүргээ хэрэгжүүлж чадахгүй, дэглэм улам бүр паникдаж дуусна гэдгийн нотолгоо. Өнөөдөр ертөнц зөвхөн Украин дахь дайныг ажиглаж байгаа төдийгүй, айдас, ганцаардал, нухчин дарах дээр босч ирсэн улс төрийн загварын уналтыг харах гэж байна. Ийм үе шатанд олон улсын хамтын нийгэмлэг ба Украин хэрхэн ажилллахаас дайны төгсгөл шийдэгдэх төдийгүй Европын аюулгүй байдлын ирээдүйн архитектур шийдэгдэнэ гэжээ.

 

Украин дахь дайны тухай гадаадын эх сурвалжийн орчуулга энэ удаа Оросын өөрийнх нь гурван чухал эх сурвалжаас бүрдлээ шүү. Оросынх шүү! Барууных, украиных, НАТО-гийнх биш!


Украинчууд 1398 хоног эх орноо хамгаалан тулалдаж байна. Дайны талбарт Путин ялахгүйгээр үл барам өдөр болгон хэдэн зуугаар нь цэргээ алуулж, давших гэж хамаг байдгаа алдаж, одоо чаддаг нь телевизээр ялж чөлөөлж байгаа тухай үлгэр ярьж тэр үлгэрээсээ таашаал авдаг өрөвдөлтэй дарангуйлагч болж хувирсан байна. Тэр үлгэрийг зохиож өгдөг долдойчууд нь ч хэлэх үггүй болох цаг ирнэ! 


Англи, орос хэлнээс хөрвүүлсэн Дүгэржавын Номиндарь