Дайн яг одоо? Ичсэн Путин Украины газар нутгийг хүн амьдрахын аргагүй там болгож, шөнө алгасахгүй пуужиндаж украинчуудын зоригийг мохоож эзлэсэн ба хагас дутуу эзлэсэн 5 мужаа украинчуудаар хүлээн зөвшөөрүүлэх гэж, тэр нөхцлөө хүлээн автал нь эрчим хүч, дэд бүтэц, амин зуулгыг нь түймэрдэн байна. Яг л галзуу. 

Украины арми арслан барсын хүчийг нэгэнт олоод, байлдах чадвар, цэргийн урлагаар өнөөдөр дэлхийн № 1 арми болчихоод байна. Түүнд одоо хэн нэгэн саад болохгүй бол эдүгээ нэгэнт сул дорой болчихоод байгаа Путины армийг арчих шиг л болно доо. Дөрвөн жилийн өмнө энэ өдрүүдэд Оросын Арми дэлхийн № 2 гэдэгт эргэлзэх хүн цөөн л байсан байх. Харин одоо энэ нь инээдэм, онигоо болон хувирчээ. Энэ дайны өмнө Оросын армийн сүр хүчийг дэлхий үнэлдэг, зохих ёсоор хүндэтгэдэг байлаа. Жижигхэн Монгол айн чичэрч, жижгэвтэр Украин сүрдэж, аугаа их Америк, Европ жийрхдэг байсан нь түүхэн үнэн.

Монголчууд бид Оросоос айдаг нь ч аргагүй, айсан хэрээрээ шүтдэг нь үнэн! Харин одоо Оросоос айдаг улс орон манайхаас өөр байна уу? Европ бол үзвэл ч үзье л гэж байна. СССР-ийн хуучин Республикууд Оросыг бүр тоохоо больлоо. “Хуц оо” л гэж байна. 

2021 оны намрын сүүлчээс эхлэн Оросын тал хээрийн сургууль хийж байна гэсэн шалтгаан зааж байгаад цэрэг зэвсгээ Украины хил рүү татаад байсан байдаг. Дэлхий нийтээрээ шахуу, тэр ч байтугай Украины удирдагчид, түүний дотор Ерөнхийлөгч Зелинский ч ингэж ойлгож байсан нь хожим тодорхой болсон.  Дайн эхэлсэн 2022.02.24-ны хар үүрээр шүдээ хүртэл зэвсэглэсэн Орос “баавгай” бүрэн эрхэт Украин улсын нутаг дэвсгэрт итгэл эвдэн халдан довтолсон. Яг л Гитлерийн арми 1941.06.22-ны хар үүрээр Зөвлөлт Холбоот Улсад итгэл эвдэн халдан довтолдог шиг. Путин Гитлер “багшийнхаа” жишээгээр “цахилгаан дайн” хийж Киевийг 3 хоногт, Украиныг их удлаа гэхэд 10 хоногт эзлэнэ гэж хийрхжээ.

Ялалтын парадад өмсөх формоо үүргэвчиндээ хийчихээд, талх цэцэг барьсан залуухан украин бүсгүйчүүдийг мөрөөдсөн Путины 300 мянган цэрэг, мянга мянган байлдааны машин техник- танк, хуягт тэрэг, их буу менёмотоор зэвсэглэн, олон зуун дайрагч-сөнөөгч онгоц, нисдэг тэрэг бүхий нисэх хүчнээрээ дэмжүүлсэн цохилтын хүчирхэг бүлэглэл 60 гаруй км урттай цуваа онцын айж болгоомжилсон шинжгүй Киев рүү зуугуухан нэн итгэлтэйгээр мурилзан урагшлаж байсныг энэ хорвоогийн тэрбум тэрбум хүн ард телевизээр сэтгэл түгшин харж байсансан. Энэ сюжет надад анакондо гэдэг аварга хорт могой нэгэнт муужран унасан олз руугаа яаралгүй шиг мурилзан дөхөж байгаа аймшигт сэтгэгдэл төрүүлсэнсэн. Манайханы “ОЯА” гэж хочилдог Оросыг дэмжигчид энэ сюжетийг хараад бүр хөөрчихсөн. Түрэмгийлэгчдийг эхлэхээс нь дэмжиж “Муусайн хохоолуудыг одоо ал, хяд, хайрт Орос ах нар!" минь гээд бөөн баяр байсан даа. Эх орон нэгтнүүд дотор минь ийм олон садистууд-фашистууд арзаганаж байгааг мэдээд би ёстой шооконд орсон. Эрчүүд нь ч дүүрчээ, дүүрч. Хамгийн аймаар нь тэдэн дотор эмэгтэйчүүд, эх хүн олон байсан. Хаашаа алга болчихов, нөгөө “сайхан сэтгэл” ярьж уянгалдаг, ээжийн тухай дуу сонсоод эхэр татан уйлалддаг монгол эмэгтэйчүүдийн зарим нь? Өөрсөд шиг нь сая сая украин эмэгтэйчүүд бяцхан үрээ тэврэн бууны суман дор айж чичрэн уйлж суухад, тэднийг тавлан “ал, хяд” гээд сэтгэгдэл бичиж байхдаа тэд юу бодож байв? Өөрсдийгөө энэ хорвоогийн хамгийн “сайхан сэтгэлт”-нээр өргөмжилдөг, бурханы шашны нийгүүлсэнгүй сургаалийг даган баясагч, чин сүсэгт “энэрэнгүй” монгол эхчүүд, эмэгтэйчүүдийн маань хаачив? Би энд ийм хатуу сэтгэлтэй болсон зарим эмэгтэйчүүдийн л тухай бичиж байна шүү, бүгдийг гээгүй. Үүнийг ойлгоорой, битгий мушгиарай. 

Дайн эхлэхийн өмнө Путин дэлхий нийтэд болон өөрсдийнхөө иргэдэд хандан “Украинчууд Донбасс дахь орос хэлтнүүдийг хоморголон устгасан тул хариуг одоо манай дэлхийн №2 арми өгнө. Украиныг хүчээр буулгаж авна.

Украиныг өмөөрч хөндлөнгөөс орсон хэнийг ч хайр найргүй өршөөхгүй цээрлүүлнэ”–ийм утгатай мэдэгдэл хийж байсныг одоо олон хүн санаж байгаа байх. Манай Ояа-нууд энэ үгийг их давтаж “Манай Орос ахын зөв” гэцгээж байлаа. Тэд маань Оросын алдарт хуурамч мэдээлэл “Русская Пропаганда”д нэвт автаж, тархиа гялгар болтол угаалгажээ. Энэ бол Оросын нийгмийн байгууламжаас үл хамаарах тэдний хамгийн хүчтэй зэвсгийн нэг. Маш хүчирхэг, үзэл суртлын бүхэл бүтэн систем. 1917 оноос эхлэн Горбачёв-Ельцины зурвас үеийг эс тооцвол эдүгээ хүртэл тогтвортой ажиллаж байгаа. Маш нөлөөтөй нь амьдрал дээр нотлогдсон. Хууран мэхлэх мэдээллийн системийн үндсэн стратеги тактик юм. Great Maestero! Соёлт хүн төрлөхтөн Оросын энэ “Русская Пропаганда & Fake News”-ийг аль эрт таньж мэдсэн. Их жийрхдэг, жигшдэг. 

Путины дээрхи заналхийлсэн мэдэгдлийн хариуд Украины Засгийн Газар хариу мэдэгдэл хийж “Энэ бол манай улсыг гүтгэн гүжирдсэн мэдэгдэл. Украинчууд бид Донбасст аллага үйлдээгүй. Харин яг эсрэгээрээ оросууд хядлага үйлдсэн" гээд нотлох баримтуудын хамтаар энэ асуудлыг авч хэлэлцэхийг Олон Улсын Шудрага ёсны Шүүхэд (International Court of Justice, ICJ)-ээс хүсчээ.  Уг нь бол аль тэртээ 2014 онд Украины Засгийн Газар энэ гүтгэлгийг эсэргүүцэж НҮБ-ын Хүний эрхийн хяналтын комисс (UN Human Rights Monitoring Mission, HRMMU)-т хандан уг хэргийг мөрдөн шалгахыг хүсчээ. Тус Комисс 2014 оны 3 дугаар сард НҮБ-ын Хүний эрхийн Байгууллагын шинжээчдийг Украинд илгээсэн ба тэд газар дээр нь очиж нарийвчлан судлаад “Оросын армиас цэрэг зэвсгийн бодитой дэмжлэг авсан оросын үндсэрхэг үзэлтэй фашист зэвсэгт этгээдүүд Украины нутаг дэвсгэрт 2012-2014 онд Украины 2000-гаад энгийн иргэний амь насыг хохироосон 60 гаруй хэргийг тодорхойлсон 31 хуудас нэмэлт хавсралт бүхий 20 хуудас тайлан илтгэлийг 2016.07.14-нд танилцуулсан байна. Уг тайланд дурдсанаар Оросын зэвсэгт бүлэглэлүүд “Слава Украин” гэсэн бүгдийг цаазалсан байна. Гэтэл түүнийгээ “Донбасс дахь орос хэлтэнгүүдийг хоморголон устгаж геноцид үйлдсэн” гэж эргүүлж гүтгэсэн ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путины мэдэгдлийг шүүх хурлын үеэр авч хэлэлцээд Олон Улсын Гэмт хэргийн Шүүх (International Criminal Court) Украин улс геноцид үйлдсэн гэдгийг батлах ямар ч нотлох баримт байхгүй байна гэж албан ёсоор мэдэгдсэн юм билээ. 

Хуулийн болон геноцидын талаархи 30 эрдэмтний тайланд "Толинд туссан буруу дүрс" (Accussation in a mirror) гэдэг бохир арга хэрэглэж байна гэж ОХУ-ыг зэмлэн буруушааж байжээ. Ийм дүгнэлтийг дээр дурьдсан Олон Улсын Шудрага ёсны Шүүх (ICJ) 2022.02.27-нд мөн гаргасан юм. 

Тэр жил Украинд юу болсон гэхлээр 2014 оны 3 дугаар сард Оросын Арми Крымыг эзэлж аваад “Крымийн БНУ” гэдгийг ОХУ-д хавсарган нэгтгээд, 4 дүгээр сард нь Донбасст Оросын Армиас тасралтгүй хүний болон зэвсгийн дэмжлэгтэй байсан “Салан тусгаарлагчид”-ын бүлэглэлүүд дайн өдөөж улмаар “Донецкийн Ардын БНУ”, “Луганскийн Ардын БНУ” гэгч хоёр “Тусгаар улс” байгуулчихсан. Оростой хил залгаа манай хоёр аймгийг эзлэн авчихаж байгаагаар төсөөлөн бод доо. Мөн ч дураараа, мөн ч дээрэнгүй байгаа юм шүү. Русский Характер. Тэгэхээр нь Украин Крымыг ангайж байгаад алдчихсан бөөн уурандаа түрэмгийлэгч Оросуудтай алалцдаг юм байгаа биз дээ. Энэ зэвсэгт мөргөлдөөнд 14 мянган хүн амь үрэгджээ. Хоёр талаас 10.500 цэрэг, энгийн гурван мянга гаруй хүн амь үрэгдсэн байна. Тэгсэн чинь хоёр талын тулалдааны явцад тэр дайны хөлд үрэгдсэн иргэдийг “Украины Нацистууд” хоморголон устгалаа гээд баахан “Fake News-Русская Пропаганда” гүтгэлгээ хорвоо дэлхийгээр нэг цацлаа, оросууд. Одоо ч цацсаар байгаа. Хэрэв энэ нь үнэн байсан бол дайнч Орос тэгээд “зодуулаад уйлаад” сууж байх уу? Ямар Монгол биш дээ, аан? Бөөн далим дайрч ороод сүйд хийнэ биз дээ. Оросын Засгийн Газар аль эрт Украиныг нөгөө айхтар Олон Улсын Шүүх (International Criminal Court), (International Court of Justice), (European Court of Human Rights)-үүдэд өгөөд “шонд” өлгүүлнэ үү биз дээ.

Яагаад өгөөгүй юм бол? Зелинскийг хайрлаагүй байлтай. Хачин байгаа биз?

Оросууд Украины эсрэг өдүүлж байгаа террор гэмт хэрэг болгоноо яг эсрэгээр урвуулаад Укрнацистууд хийсэн болгоод бөмбөгдчихдөг. Донбассын орос хэлтнүүдийг хядсан, Одессын орос хэлтнүүдийг ҮЭ-ийн Соёлын ордонд нь амьдаар нь шатаасан... тоо баримт, зохиомж гээд хөврүүлээд байна. Гэм нь манай ояа нар итгэж үнэмшээд сэтгэлээ жигүүрлэчихнэ. Яг тэр орос зохиомжоор сошиалын коментыг дүүргэнэ. Фээст ч ялгаагүй. Энэ нь “Яг эсрэгээр нь ярь” (Толинд туссан буруу дүрс гэж тэр л дээ!) гэдэг “Их багш” Ленин, Сталиныхаа сургааль-бохир технологийг ЗХУ-ын үед КГБ их хэрэглэсэн, одоо ч түүний залгамжлагч ОХУ-ын ФСБ хэрэглэсээр байна. ФСБ энэ бодлогоо Засгийн газрын “Россотрудничество” гэдэг иргэний агентлагаар дамжуулан хэрэгжүүлдэг.

“Россотрудничество”-гийн төсөв 2020 онд 4.2 тэрбум рубль байсан бол сүүлийн жилүүдэд 5.5 тэрбум рубль буюу ойролцоогоор 55-65 сая доллар болж өссөн байна. Энэ нь Оросын Засгийн газар дэлхий даяар “Русский Дом”-ыг удирддаг энэ агентлагт жил бүр хэдэн арван сая доллар зарцуулдаг гэсэн үг юм.

Гэхдээ тоон үзүүлэлтээ нууцалдаг. Британийн хэвлэлүүдэд Орос нь энэ 2026 онд "Дэлхийг самрах" төсөлдөө тусгайлан 1 тэрбум доллар төсөвлөсөн гэдэг мэдээ явж байсан. Гэхдээ Тагнуулын төрлийн үйл ажиллагааг ихэвчлэн батлан хамгаалах, аюулгүй байдлын томхон төсөвт суулгаж нуун далдалдаг. Орос улс 2026 онд үндэсний батлан хамгаалахад 12.9 их наяд рубль буюу ойролцоогоор 155 тэрбум доллар зарцуулахаар төлөвлөж байна.

Дотоодын аюулгүй байдлын хүчнийг (тагнуулын алба оруулаад) санхүүжилт 3.9 их наяд рубль буюу 47 тэрбум доллар болж өсөх төлөвтэй байна. Үүн дотор дээрхи “Дэлхийг самрах” 1 тэрбумын төсөв суусан биз. 

Энэ их мөнгөнөөс “Русская Пропаганда & Fake News”-ээ манай Монголд гардан хэрэгжүүлэгч “Русский Дом” нь Оросын Шинжлэх ухаан соёлын төв-РЦНК-д “Россотрудничество”-оор дамжин хувиардагдаж ирдэг байж таарна. Өөр яав л гэж. Тэндээсээ хусамыг нь манай Ояа нарт амсуулдаг шиг байгаа юм. Шил архи, таваг хоол л биз. Гэхдээ нөлөө бүхий зарим инфлусерт гайгүй мөнгө хаядаг байх гэж хардаж байна. Тухайдбал би Гадаад хэргийн сайд байсан Л.Эрдэнэчулууныг нэр заан хэлж байна. Дайн дуусч энхийг цаг ирэхэд энэ асуудал Олон улсын шүүхүүдэд очно. Энэ ойлгомжтой. Тэр үед дайныг сурталчилж Олон улсын хууль зөрчсөн гэдгээ энэ экс сайд юу гэж тайлбарлах юм бол? Сайд асан гуай Олон улсын хууль зөрчиж байгаа гэдгээ мэдэж л байгаа шүү дээ. Адгийн нэг муу би мэдээд байхад. Манай Монголын хууль ч бий шүү дээ, дайныг сурталчилваас чамайг “шонд дүүжилж, шоронд хатаана” гээд. Гэхдээ “Монголын хууль 3 хоног” л доо, мөн үү? Би худлаа хэлээд байна уу? 

Бас нэг мундаг инфлусер байдаг. Түүнд би үүнийг анхааруулсан, аль эрт. Тэрбээр нэг хэсэг суларснаа эргээд гараад ирлээ. Нэрийг нь энэ удаа зарлахгүй.

РЦНК бол ФСБ-ын Монгол дахь “Суурин-ил тагнуул” гэж би харддаг. Хардмаар санагдаад хардаж байгаа юм биш. Дэлхий нийтээр эртнээс үүнийг мэддэг юм. Манайхан л мэдэхгүй болохоос. Тэгээд хаа сайгүй л энэ бохир мэдээллийн эх уурхай “Русский Дом”-ыг хааж байна даа. Хамгийн шинэхэн жишээ нь "Зөвлөлт" Азербайжанд хаалаа. Иргэний агаарын тээврийн нисэх онгоцыг нь мэдсээр байж санаатай устгасан нь баримтаар нотлогдсон тул гомдож цөхөрсөн Азерууд энэ төвийг 2025 онд хаасан. Мартснаас 2014 онд Малайзын Иргэний агаарын тээврийн нисэх онгоцыг оросууд сөнөөсөн нь дээрхи Олон Улсын Шүүхээр шийдэгдсэн шүү. Тэд үүнийгээ Украин руу бас гүтгээд үзсэн. Ийм л хүмүүс л дээ танай “Орос ах нар”, Ояа нар аа. Дайн дуусч энхийг цаг ирэх ойртож байна. Олон улсын шүүхүүд хавтаст хэргээ бэлтгэж байна. Бод бод!

Төгсгөлийн дүгнэлт.

Тодын Отгонбаяр (Лондон зураач)           

2026.02.07