Монголчууд Томоког таньдаг болоод олон жил өнгөрчээ. Япон хүн атлаа монгол хэлээр ярьж, Монголын ахуй амьдрал, нийгэм, хүмүүсийн талаар өөрийнхөөрөө ярьдаг түүнийг нэг хэсэг нь сонирхон хүлээж авч, нөгөө хэсэг нь шүүмжилж ирсэн. Ямар ч байсан Томоко Монголын сошиал орчинд танихгүй хүн цөөн гадаадын иргэдийн нэг болсон нь үнэн.

Монголын улс төр, нийгмийн амьдралыг ч хүртэл шүүмжилдэг нэгэн болсон. Гэхдээ аливаа зүйлд цаг хугацаа гэж бий. Магадгүй Томокогийн хувьд ч Монголд өнгөрүүлсэн нэг үеэ өндөрлүүлж, нутаг буцах цаг нь болсон юм биш үү.

Анх монголоор ярьдаг япон эмэгтэй өөрөө сонин үзэгдэл байлаа. Монгол хоол иднэ, монголчуудтай монголоор ярилцана, бидний өдөр тутамдаа анзаардаггүй зүйлсийг гаднын хүний нүдээр харж ярина. Тэр нь хүмүүст сонирхолтой байсан. Гэвч он жил өнгөрөх тусам “Монголд амьдардаг япон эмэгтэй” гэдэг дүр өөрөө шинэлэг зүйл байхаа больжээ. Өнөөдөр Монголд амьдарч, монгол хэл сурч, контент хийдэг гадаадын иргэн цөөнгүй болсон. Монголчууд ч гадаад хүн монгол хэлээр хэдэн өгүүлбэр хэлэхэд гайхан биширдэг үеэ бараг өнгөрөөж байна. Энд Томоког муу хүн гэж хэлэх гэсэнгүй. Харин ч Монголд олон жил амьдарч, монгол хэл сурч, өөрийн гэсэн үзэгчтэй болж чадсан нь түүний хөдөлмөр. Гэхдээ гадаадын иргэн Монголын тухай ярих нэг хэрэг. Монголын нийгмийн дотоод асуудалд байнга үнэлэлт дүгнэлт өгч, монголчууд хэрхэн амьдрах, юу зөв, юу буруу болохыг заах өнгө аяс руу орох нь өөр хэрэг.

Монголчууд Японд очоод япон хэл сурч, тэнд олон жил амьдарлаа гээд Японы нийгэм ямар байх ёстойг япон хүмүүст өдөр бүр заагаад эхэлбэл тэд хэрхэн хүлээж авах бол? Энэ асуултыг бас бодох хэрэгтэй.

Гадаад хүний нүдээр Монголыг харах нь бидэнд хэрэгтэй. Заримдаа бидний анзаардаггүй алдаа, давуу талыг гаднын хүн илүү тод хардаг. Гэхдээ тэр байр суурь “би та нарыг та нараас илүү мэднэ” гэсэн өнгө аястай болж эхлэх үед хүмүүсийн дургүйцэл төрөх нь ч аргагүй.Томокогийн хувьд Монгол түүнд багагүй зүйл өгсөн байх. Танигдах боломж, үзэгчид, найз нөхөд, дурсамж, амьдралынх нь нэлээд урт хугацаа энд өнгөрсөн. Томоко ч Монголыг гадаад хүмүүст өөрийн хэмжээнд сурталчилж, монголчуудтай олон сайхан дурсамж бүтээсэн биз ээ. Тэгэхээр энэ харилцааг заавал муухай төгсгөх шаардлага байхгүй. Харин ч эсрэгээрээ. Заримдаа зөв цагтаа явж чадна гэдэг үлдэхээсээ илүү ухаалаг шийдвэр байдаг.

Томоко Монголд хангалттай удаан амьдарлаа. Монголчууд ч Томоког хангалттай удаан үзэж, сонслоо. Бие биедээ хэлэх үг ч бараг дууссан болов уу.

Тиймээс “Томоко Монголоос зайл” гэж хөөхөөс илүүтэй “Томоко, баярлалаа. Одоо нутагтаа очиж амьдралынхаа дараагийн хуудсыг эхлүүлэх цаг болсон юм биш үү” гэж хэлэх нь илүү зөв санагдана.Эцсийн эцэст Монгол бол Томокогийн амьдралын нэг сайхан бүлэг байж болно. Харин ном бүхэлдээ заавал Монголд үргэлжлэх албагүй.

Э.Солонго