Сүүлийн жилүүдэд сошиал орчинд нөлөөлөгчид буюу инфлюзерүүдийн хүрээ асар хурдтай тэлж байна. Нэгэн цагт зөвхөн телевиз, сонин хэвлэл олон нийтэд мэдээлэл түгээдэг байсан бол өнөөдөр TikTok, Facebook, Instagram, YouTube зэрэг платформ дээр хэдхэн минутын бичлэг сая сая хүнд хүрч, хүмүүсийн худалдан авалт, үзэл бодол, амьдралын хэв маягт шууд нөлөөлөх болсон. Энэ нь шинэ боломж нээж байгаа ч нөгөө талдаа зохицуулалтгүй орчин олон эрсдэлийг дагуулж байна.

Инфлюзерүүд өнөөдөр зөвхөн контент бүтээгч биш, зар сурталчилгааны гол суваг болжээ. Гэтэл олон хүн төлбөртэй сурталчилгаа хийж байгаагаа ил тод тэмдэглэдэггүй. Зарим нь чанаргүй бүтээгдэхүүн, эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөтэй үйлчилгээ, бүр залилангийн шинжтэй схемийг хүртэл “туршиж үзсэн”, “үнэхээр гоё” хэмээн сурталчилдаг. Үүний улмаас хэрэглэгчид бодит мэдээлэл авч чадахгүй байгаа төдийгүй өсвөр насныхан амархан автаж байна.

Мөн инфлюзерүүдийн контент нийгмийн сэтгэл зүйд хүчтэй нөлөөлдөг. Хэт тансаг хэрэглээ, бодит бус гоо сайхны стандарт, мөрийтэй тоглоом, богино хугацаанд баяжих сэтгэлгээ зэргийг сурталчилсан контент залуусын үнэт зүйлд сөргөөр нөлөөлөх нь элбэг. Гэтэл уламжлалт хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд тодорхой хууль, ёс зүйн хэм хэмжээнд захирагддаг байхад сошиал орчны нөлөөлөгчид бараг ямар ч хариуцлагагүй ажиллаж байна.

Тиймээс инфлюзерүүдийн үйл ажиллагааг тодорхой хэмжээнд зохицуулах хууль хэрэгтэй. Энэ нь үзэл бодлыг нь хаах гэсэн хэрэг биш, харин олон нийтийн эрх ашгийг хамгаалах асуудал юм. Ийм хуульд дараах үндсэн шаардлагуудыг тусгаж болно.

Нэгдүгээрт, төлбөртэй сурталчилгааг заавал ил тод тэмдэглэдэг байх. Хэрэглэгч ямар мэдээлэл нь жинхэнэ сэтгэгдэл, аль нь төлбөртэй сурталчилгаа болохыг ялгаж мэдэх эрхтэй.

Хоёрдугаарт, эрүүл мэнд, санхүү, хүүхэд залуучуудад нөлөөлөх бүтээгдэхүүн сурталчлахад хариуцлагын өндөр шалгуур тавих хэрэгтэй. Худал мэдээлэл тараасан тохиолдолд торгууль, хариуцлагын тогтолцоо байх ёстой.

Гуравдугаарт, хүүхэд хамгааллын асуудлыг онцгой анхаарах шаардлагатай. Бага насныханд чиглэсэн контентод сэтгэл зүйн дарамт, зохисгүй хэрэглээ, аюултай үйлдлийг сурталчлахыг хориглох нь зүйтэй.

Мэдээж хэрэг, хууль гаргана гэдэг нь сошиал орчны эрх чөлөөг боомилно гэсэн үг биш. Харин ч илүү хариуцлагатай, шударга, хэрэглэгчдээ хамгаалсан орчныг бий болгох алхам юм.

Дэлхийн олон оронд инфлюзер маркетингийг зохицуулах дүрэм, стандартууд аль хэдийн хэрэгжиж эхэлсэн. Монгол Улс ч энэ асуудлыг орхигдуулах ёсгүй.

Эцэст нь хэлэхэд, нөлөө их байх тусам хариуцлага өндөр байх ёстой. Инфлюзерүүд өнөөдөр зөвхөн хувь хүн биш, олон нийтийн санаа бодолд нөлөөлөгч хүч болсон. Тиймээс тэдний үйл ажиллагааг тодорхой хууль, ёс зүйн хүрээнд зохицуулах нь нийгмийн зайлшгүй хэрэгцээ болж байна.

Б.Намуун