БЭЭЖИН, 2026 оны гуравдугаар сарын 13 /DW/. Бүх Хятадын Ардын Төлөөлөгчдийн Их Хурал (БХАТИХ) буюу БНХАУ-ын хууль тогтоох дээд байгууллага “Үндэстэн ястны эв нэгдэл, хөгжлийг дэмжих тухай” хуулийг пүрэв гарагт баталжээ. Энэхүү баримт бичиг нь “Хятадын бүрэлдэхүүнд багтдаг бүх угсаатны бүлгүүдийн хамтын нэгдмэл байдлын мэдрэмжийг бэхжүүлэх” зорилготой бөгөөд үүнийг хэрэгжүүлэх үүргийг олон нийтийн байгууллагууд, арилжааны компаниуд, зэвсэгт хүчинд өгсөн байна.

Тухайлбал, уг хуульд хятад хэлний мандарин аялгад олон нийтийн газруудад үндэсний цөөнхийн хэлтэй хамт хэрэглэгдэж байгаа тохиолдолд “давуу эрх олгох” шаардлага тусгагдсан байна.

Үүнтэй холбоотойгоор хүний эрхийн байгууллагууд БНХАУ-д өөрийн гэсэн хэл, аялгатай 55 үндэстний цөөнх байдаг гэдгийг сануулж байна. Үндэстний цөөнх олноороо амьдардаг бүс нутгуудад, тухайлбал Төвөд болон Өвөр Монголд сургуулийн боловсролыг хятад хэлээр заах журам аль хэдийн мөрдөгдөж байгаа юм. Америкийн ПЕН-клуб байгууллагын идэвхтэн Эрика Нгуен Хятадын эрх баригчдыг “хүүхдүүдийг өөрсдийнх нь үнэт зүйл, түүх, соёлоос нь холдуулахыг санаархаж байна” хэмээн буруутгажээ.

Шинэ хууль нь мөн мусульман шашинт уйгур үндэстэнд үзүүлэх дарамтыг улам нэмэгдүүлж болзошгүй гэж хүний эрхийн байгууллагууд болгоомжилж байна. НҮБ зэрэг олон улсын байгууллагууд өмнө нь "уйгуруудын эрхийг зөрчиж байна" гэж Бээжинг хэдэнтээ буруутгаж байсан юм. 

Энэхүү хууль нь Хятадын хилийн чанадад ч мөн хэрэгжинэ. Тухайлбал, гадаад дахь хятад иргэдийн нийгэмлэгүүдтэй “харилцааг бэхжүүлэх” асуудлыг тусгасны зэрэгцээ Хятадын хилийн гадна байгаа боловч тус улсын “үндэстний эв нэгдлийг сулруулах” эсвэл “үндэстний салан тусгаарлах үзлийг өдөөх” үйл ажиллагаанд оролцсон хүмүүсийг хуулийн хариуцлагад татах заалт оржээ.

“Үндэстэн ястны эв нэгдлийн” тухай хуулийг жил бүр зохион байгуулдаг “хоёр чуулган” гэж нэрлэдэг БХАТИХ болон Хятадын удирдлагын зөвлөлдөх байгууллага болох Ардын Улс төрийн зөвлөлдөх зөвлөлийн чуулганы сүүлийн өдөр баталсан байна. 

Энэ удаагийн “хоёр чуулган” 2026-2030 оны хооронд улс орны эдийн засаг, улс төрийн хөгжлийн “замын зураг” болох БНХАУ-ын 15 дахь таван жилийн төлөвлөгөө хэрэгжиж эхэлж буйтай давхацжээ. Хятадын Төрийн зөвлөлийн Ерөнхий сайд Ли Чян энэ онд ДНБ-ийг 4.5-5 хувиар өсгөх зорилт дэвшүүлсэн нь 1991 оноос хойших хамгийн бага үзүүлэлт юм. Хятад улс олон арван жилийн турш хурдтай өсөж, дэлхийн эдийн засгийн гол хөдөлгөгч хүч хэмээн өөрийгөө тодорхойлж ирсний дараа гарч буй томоохон өөрчлөлт гэж ажиглагчид дүгнэж байна. Шинэ таван жилийн төлөвлөгөөний гол зорилтуудын нэг бол хиймэл оюун юм. БНХАУ-ын удирдлага үүнийг АНУ-тай өрсөлдөж буй үед улс орныг хөгжүүлэхэд зайлшгүй шаардлагатай хэрэгсэл гэж үзэж байгаа юм. Өндөр технологид анхаарал хандуулснаар Хятадын эрх баригчид эдийн засгаа дотоодын хэрэглээнд тулгуурлан өсгөхийг зорьж байна. Гадаад бодлогын хувьд Хятад улс Европын Холбоо, АНУ-тай харилцаагаа сайжруулах чиглэл баримталж байгаа бол Японтой харилцаа Тайванийн улмаас улам хурцдаж байна.

Д.Жаргал

Эх сурвалж: "Монцамэ" агентлаг