-Ийм олон аймаг хэрэг байна уу?

-Ой тэмдэглэхийн тулд аймаг оршин тогтнох ёстой юу?

-Ядуу иргэддээ боорлуулсан, тэднийгээ тойлсон, хамаг төсөв нь тэдэндээ явдаг бол тарсан нь дээр!

Манай 21 аймгийн удирдлагууд, тэр аймгаас төрсөн алдартнууд (бүх салбарын), иргэд, бизнесчид санаж сэрэх, өндийж босох, суга хөгжих тухай сэтгэх болтугай! Яралзсан “100 жил”-үүд яралзаад байдаг, Төрийн их наадмаасаа дутахгүй наадамлаад байдаг, ГЭТЭЛ дэлхий дахины эдийн засаг-худалдаа, технологийн дэвшил, инновац-оюун санааны их өрсөлдөөнд Танай аймаг яг бэлэн үү? Ийм асуулт өөрсөддөө тавьж үзсэн үү? Ядуурал арилж өгдөггүй, өр зээлтэй хүн ам нь 2 саяас давчихсан (хэвлэлд явж байсан мэдээ?), баялаг бүтээдэггүй, наадам, цагаан сардаа бэлтгэж амьдардаг, гиюүрсэн, ажилгүйдсэн бүтэлгүй ядуу иргэд нь нийслэлдээ ирж шавааралдаад нийслэлийг там болгочихсон, ийм л дүр зураг олон арван жил (36 дахь жилдээ!) харагдаад мэдрэгдээд байдаг, гол нь бүх ард түмнээрээ хүлээн зөвшөөрчихсөн энэ байдлыг арилгах мэргэн аргуудыг би бичээд байгаа. Насанд хүрсэн, хөдөлмөрийн насны, эрүүл саруул бүх иргэд нэг бол ажилтай орлоготой байна, эсвэл ажил эрхлэхгүй бол улсдаа татвар төлж байя гэсэн саналаасаа цаашлаад бичиж байна.

Ийм олон аймаг хэрэг байна уу, бүсчилсэн хөгжлийн хэдхэн төв тойрч засаг захиргааны өөрчлөл хийе гэсэн санал явж байдгийг би улам дэлгэрүүлэх саналтай. Аймгуудаа хоёр ангилаад үзье, эхлээд. Шинэ нэр томъёо. “Стратегийн аймаг”; “Стратегийн биш аймаг” гэж.

“Стратегийн аймаг” аймаг нь оршин тогтноно; “Стратегийн биш аймаг” нь оршин тогтнох шаардлагагүй. “Стратегийн биш аймаг” нь татан буугдана, тэгээд хаачих юм? “Стратегийн аймаг”-таа уусна, нэгдэж орно. Аймаг чинь Төрөөс татаас авдаг бол, аймагт чинь ядуу, арчаагүй, залхуу, гиюүрсэн иргэд олонтой бол, тэднийгээ яаж ч чаддаггүй бол зүгээр л татан буугдаад хөгжиж буй бусаддаа уус!

Дөнгөж сая бидний хэдэн Элчин сайд нарын зочилсон Дорноговь аймаг бол яалт ч үгүй “Стратегийн аймаг” болтлоо нүдэн дээр язганатал хөгжиж байна. Сэтгэл огшлоо, монгол хүний бүтээн байгуулах эрх чөлөө, баялаг бүтээх, техник-технологи эзэмших, хөгжлийн соёл түгээхийг нүдээрээ харж биеэрээ мэдэрч ирээд бичиж байгаа хэрэг шүү дээ. ХӨГЖЛИЙН СОЁЛ–Оюун санааны асар их гэгээлэг нөлөө!

Гурван том үйлдвэрээр нь ороод л бид гэнэт огшчиж байгаа юм.

1.Даланжаргалан дахь “МАК: Евро цемент”

2.Улаанбадрах дахь Монгол-Францын “Бадрах энержи”

3.Сайншандаас тун холгүй Монгол-Энэтхэгийн газрын тосны үйлдвэр

Монгол Улс ардчилсан улс мөнөөсөө мөн. Ардчиллаа алдахгүй, гуйвж дайвахгүй 36 жил аваад явжээ. Сайн хэрэг. Аймгууд ч бүгд ардчилcан аймгууд мөнөөсөө мөн! Сумд ч мөн яг тийм! Гэхдээ! Гэхдээ шүү! Ардчиллаа ялуулаад, ардчилсан эрх чөлөөгөө эдлээд дараа нь ямар шат руу ордог юм бэ? Тод томруун жишээ бол АНУ, Өрнөд ертөнц тэр чигээрээ байнаа. Дараагийн эрх чөлөө нь БҮТЭЭН БАЙГУУЛАХ ИХ ЭРХ ЧӨЛӨӨ байдаг жамтай. Гэтэл манайд ардчиллаа ялуулчихаад үндэсний үзэл, шашнаа сэргээж аваад, оюун санааны их эрх чөлөөгөө эдлээдэхлээ гэсэн чинь хүн амын 30% ядуурал дээр бат зоолттой, шашин, урлаг, бөх морь, нийтийн дууны урлаг (бусад бүх урлаг!) хөгжөөд хөгжөөд ядуурлаа дийлдэггүй. Ажлын байранд тэнцэхгүй болтлоо ЭРХЭЭРЭЭ ХАТСАН түг түмэн эрүүл саруул иргэдтэй, улс төрчид нь битгий ядуураач гэсэн популист гуйлт, уянгын халилтай, ийм нэг улс л яваад байдаг. Оройтлоо шүү!

Улаанбаатар ч дүүрчээ дүүрч. Аймгууд эхлээд цойлмоор байна. Дорноговьд очиж үзээд яг тэгж буулаа. Одоогоор стратегийн ач холбогдол бүхий, гол нь гуравдагч капиталист (хөрөнгөтөн) хөршүүдийн хөрөнгө оруулалттай, бүтээсэн ба бүтээж байгаа нь ирээдүйд Монгол орноо дэлхийн капиталист зах зээлд өрсөлдүүлэх чадвартай гэдгээр Дорноговийг уухайлаад байна л даа. Стратегийн (Энэтхэг) ба Oнцгой эрхт (Франц) түншлэлийн харилцаагаа эдийн засгийн агуулгаар баталгаажуулж буй сонгодог жишээ. Хөрсөн дор нөөгдөж буй баялгаар нь бол дахиад хэд хэдэн ийм үйлдвэр байгуулагдах нигуртай тул ХАМГИЙН НЭГДҮГЭЭРТ хүсэх зүйл. Аймагт нь хандаж байна шүү дээ. Нийслэлд шавсан, ажилгүй ядуу, гэхдээ эрүүл саруул хэдэн зуун мянган иргэдийг маань татан авч стратегийн аймагтаа төвлөрүүлэн эх орны минь ачааг хөнгөлөөд өгнө үү. Дараагийн ээлжинд стратегийн гайхамшигт аймаг хэмээн Өмнөговийг нэрлэе. Бас л нийслэлийг тараахад чухал үүрэгтэй!

Аймгууд бүгд мал аж ахуйтай, малчин түмэнтэй, монгол нүүр царайтай гээд нэг хэв загварын байх албатай биш, XXI зууны энэ цаг үед. Аймгуудыг ингэж сортлон төрөлжүүлж хөгжүүлбэл дараа нь 21-үүлээ ойгоо тэмдэглээд наадамлаад байж байхыг би үгүйсгээгүй л дээ. Гол нь ядуурал ба Төрөөс татаас авдагийг нь би “Одоо боллоо, хангалттай!”, “Одоо наад уйтгартай амьдралаа боль!” гээд байгаа ухаантай юм.

Аймгуудыг юуны өмнө ингэж сортлоё. Нэгдүгээр шалгуур ЭКСПОРТ заавал хийдэг байх!

1)Эржимжсэн газар тариалангийн аймаг

2)Эрчимжсэн мал аж ахуйн буюу фермерийн аймаг

3)Хүнсний хувьсгалын үлгэр жишээ аймаг

4)Цагаан алт хөтөлбөрийн үлгэр жишээ аймаг

5)Нүүдлийн соёл-иргэншлийн үзүүлэн–аялал жуулчлалын аймаг

6)Түүхэн өв соёл, шашны ба урлаг уран сайхны үзүүлэн–аялал жуулчлалын аймаг

7)Мэдээллийн технологи, цахим хөгжлөөр дагнасан аймаг

8)Хүнд аж үйлдвэр төвлөрсөн аж үйлдвэрийн парк аймаг

9)Стратегийн ач холбогдол бүхий аж үйлдвэрийн бааз аймаг

10) Байгалиа онгоноор нь авч үлдсэн бөгөөд өвөл зунгүй жуулчдыг татах үзүүлэнгийн аймаг гэх мэт.

Та бүхэнд нэмэх санаа байна уу?

Миний бичдэг гол санаа бол Улаанбаатараасаа гоё амьдралтай, бүр атаархмаар гоё тансаг амьдралыг бүтээн байгуулаад өгөөч ээ гэдэгт л байгаа юм шүү дээ. Тэгж чадсан аймгийг нь стратегийн аймаг болгон өргөмжлөе. Хэт өсөлт, шавааралт, байгаль орчны бохирдлоосоо болж одоо нурж унахад тун ойртсон нийслэл Улаанбаатар хотоо задлаад тараагаад өгөөч ээ, битгий энд новш оргиод золбироод үржээд экологийн терроризм үйлдээд байгаач ээ гэдэг л санаа шүү дээ. Оройтлоо шүү!

Д.Баярхүү