Евразийн чөлөөт худалдааны хэлэлцээрт нэгдэх асуудал олны анхааралд байна. Албаныханы тайлбарласнаар энэ хэлэлцээр Монгол Улсад ашигтай гэх. Харин бизнесийнхэн, үйлдэрлэгчид эрсдэл тулгарч байгааг онцолж байна. Энэ талаар эдийн засагч Д.Жаргалсайхантай ярилцлаа.
-Евразийн чөлөөт худалдааны хэлэлцээрт нэгдэх талаар мэдээлэл гарч байна. Монгол Улсын талаас санал тавьсан хэмээн албаны хүн мэдээлэл өгсөн. Та энэ талаар ямар байр суурьтай байна вэ?
-Евразийн эдийн засгийн холбоонд гишүүн элсүүлэх нь асуудал биш. Бид зөвхөн нэг худалдааны чөлөөт худалдааны гэрээ хийх юм аа гэдэг мэдээллийг өгч байгаа харагдсан. Эдийн засгийн хөгжлийн яамны төрийн нарийн бичгийн дарга нь 2-3 жил ажилласан учраас гэрээг байгуулах ёстой гээд ярьж байна лээ. Тэгэхээр гэрээгээр хэчнээн нэр төрлийн ямар салбарын бараа бүтээгдэхүүнийг монголчууд экспортод гаргах вэ гэдгээ тодорхой зарламаар байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, хөдөө аж ахуйн салбарын манайд үнэгүйдээд байгаа арьс ширийг эргэлтэд оруулах боломж байгаа эсэхийг тодорхой болгох хэрэгтэй. Түүний дараа тухайн салбаруудад хаана нь алдагдалтай, хаана нь ашигтай юм бэ гэдгийг харж байж хэлмээр байгаа юм.
-Тэгвэл энэ гэрээг хойшлуулах эсвэл хийхгүй байх хэрэгтэй гэж хэлэх гээд байна уу?
-Мэдээж энэ гэрээг зайлшгүй хийх шаардлага тулгараагүй гэж харж байгаа. Үндсэндээ гурван шалтгаанаар хойшлуулах хэрэгтэй гэж үзэж байна. Нэгдүгээрт, том эдийн засагтай, гаалийн татваргүй, чөлөөт худалдаанд орчихоор манайх шиг хязгаарлагдмал зах зээлтэй, жижигхэн эдийн засагтай улсын хувьд хохирол амсах эрсдэлтэй. Магадгүй үйлдвэрлэж, хийж чаддаг бүтээгдэхүүнээ ч хийхээ болих эрсдэл тулгарна. Цаашилбал энэ хэлэлцээрийг соёрхон баталснаар монголчуудад ямар үр дагавар гарах вэ. Хэчнээн бизнесийн байгууллага, компани дампуурах вэ гэдгийг тооцоолох хэрэгтэй. Учир нь жижиг, дунд үйлдвэрлэл өрсөлдөх чадваргүй болчихдог юм.
Хоёрдугаарт ОХУ өөрөө эдийн засгийн хоригтой байгаа шүү дээ. Тиймээс хоригоос гарах хүртэл нь хүлээмээр байна. Гуравдугаарт төлбөрийн асуудал тулгарна. Орос Монголын хооронд төлбөр тооцоогоо яаж хийх юм бэ.
Манай арилжааны банкнууд ОХУ руу шууд гүйлгээ хийж чадахгүй. Яагаад гэвэл, тэд дэлхийтэй харилцдаг. Гэтэл хойд хөрштэй харилцаад эхлэвэл хоригт орчихно. Энэ нь зөвхөн худалдаанд биш манай улсын банкны салбарт сөрөг нөлөө үзүүлэх эрсдэл тулж байна. Тиймээс ийм гурван шалтгаанаар хийх шаардлагагүй. Мэдээж хоёр жил ажилласан хүмүүсийн хөдөлмөр зүтгэлийг нь үнэлж байна. Гэхдээ дайн байлдаан дуустал хүлээзнэвэл яасан юм бэ гэж л харж байгаа юм.
-Чөлөөт худалдааны хэлэлцээр гэдэг гарал үүслээ маш тодорхой болгосон бүтээгдэхүүн орж ирдэг учраас бид нар чанартай бүтээгдэхүүн хэрэглэнэ гэх тайлбар өгч байгаа харагдсан?
-Жишээлбэл, импортоор орж ирэх бүтээгдэхүүнд өндөг багтсан бол манай улсын өндөгний үйлдвэрүүд маш хүнд байдалд орно. Жижиг зах зээлтэй, өрсөлдөх чадвар сул байгаа улсад чөлөөт худалдааны хэлэлцээр маш хүнд тусдаг. Хүүхдээ усанд оруулчхаад баннтай устайгаа цацчихлаа гэдэг шиг юм болчих вий гэсэн болгоомжлол байна. Үнэндээ том эдийн засагтай орны тоглоом болдог юм байна гэдгийг Киргизээс харж болно л доо. Тус улсын жижиг жижиг үйлдвэрүүд нь үндсэндээ алга болчихсон. Евроазийн эдийн засгийн гэрээ гэдэг чинь хил, гаалийн нэг бүсэд орж байна гэсэн үг. Киргиз хэдхэн жилийн дотор жижиг, дунд үйлдвэрүүдийнхээ үүдийг хаачихлаа.
Жижиг зах зээл дээр үйлдвэрлэгдэж байсан бараа бүтээгдэхүүн том зах зээлээс татваргүй орж ирж байгаа бүтээгдэхүүнтэй өрсөлдөх чадамжгүй учраас дампуурч байгаа хэрэг.
Тэгвэл манай улс энэ гэрээг хийснээр гурилын үйлдвэрүүд хүнд байдалд орно. Энэ бол хүн бүрийн мэддэг хамгийн тод жишээ. Гэтэл бид төдийлөн анзаардаггүй бусад салбаруудад ямар нөлөө гарах гэдгийг тодорхой болгох шаардлагатай. Жишээлбэл, хөнгөн үйлдвэрүүд, оёмол бүтээгдэхүүнүүд цаашид дотоодын үйлдвэрлэл явуулах боломжгүй болно. Өөрөөр хэлбэл, нэгэнт ашиггүй болж байгаа салбарт үйл ажиллагаа явуулах хэрэггүй болж байгаа юм. Тийм учраас энэ удаагийн Евразийн чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийг маш эелдгээр хойшлуулах хэрэгтэй гэж харж байгаа.
-Галт тэрэг аль хэдийн хөдөлчихсөн гэж албаныхан тайлбарлаж байгаа. Том зургаар нь харвал эрсдэл өндөртэй байгаа энэ үед бид яах ёстой вэ?
-Энэ гэрээг эцэслээд соёрхон баталчихвал бид хүмүүсийн тоглоом болно. Тиймээс маш сайн, нарийн судалгаа хийх ёстой. Хөнгөн гоомой хандаж болохгүй чухал асуудал гэдгийг хаа хаанаа ойлгох хэрэгтэй. Монголчууд дараагийн Киргиз болж болохгүй. Киргизэд олон үйлдвэр дампуурсан. Тэнд ажиллаж байсан хүмүүс амьдралын эрхээр Москва хотод дэлгүүрийн худалдагч хийж байна. Статистик тоо харж байхад 1.5 сая Киргиз хүн дэлгүүрт ажилладаг гэсэн байна лээ. Дэлгүүрийн худалдагч нь Киргиз нийлүүлж байгаа хүн нь Киргиз, жолооч нь Киргиз байгаа юм. Зургаан сая хүн амтай улсын 1.5 сая нь Москвад ажиллаж, амьдарч байна. Тэд нар чинь хэлтэй учраас яваад өгч байгаа юм. Харин монголчууд ийм хүнд байдалд орвол хаашаа явах вэ гэдэг асуудал тулгарна гэдгийг хэлмээр байна. Тэгэхээр Евразийн чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийг маш эелдгээр энэ удаад хойшлуулах хэрэгтэй.
Доржийн ОЮУНЧИМЭГ
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
Сэтгэгдэл17
Энэ МАН-н Төрөөс төрсөн хэдэн баячууд монголоосоо илүү орос ахдаа туслах сэтгэлээсээ. болоод Монгол улсыг цааш нь харуулчих гээд байдаг болсон байлээ дээ. Одоо тэр коммунист маягийн богох гээд байгаа нь дүүрч, энэ улсыг л устгачихгүй юмсан даас
Түрэмгий дайн өдүүлж байгаа, олон улсын хоригт орсон улсуудтай худалдаагаа нээнэ гэдэг маш том тэнэглэл
Орос өндөр татвараар дарамтлаад байна гэдэг юмнууд Орос татвараа багасгаад харилцан чөлөөт худалдаа хийе гэсэн чинь нээх дотоодын үйлдвэрлэгчид гэж хуцалдаж гэнэ, ккк. Монголын эдийн засгийн 85%-г урд хөрш эзэлдэг, тэд манай дотоод үйлдвэрлэлийг устгасан, бид юу ч хийдэггүй зүгээр л хэрэглэдэг эдийн засгийн колони улс болсон. Энэ урд хөршийн 85%-ийн хэт хамаарлыг хойд хөршийг оруулж байж жаахан ч гэсэн тэнцвэржүүлэхгүй юм бол хойт Хятад гэж нэрлэгдэх магадлал өндөр болох гээд байна шүү!!!
Хямд үнэтэй бараа хэрэглэх ядуу гуйлгачин ард түмэндээ буян болье гэхээр дотоодын үйлдвэр дампуурлаа гэж хуцалдаад байдаг.Ядуу гуйлгачин Монголчууд яагаад хямд үнэтэй бараа хэрэглэж болохгүй болцон хорвоо вэ? Яагаад дотоодын шулан мөлжигчдөд шулуулж мөлжүүлж байх естой юм бэ? Тэгвэл Засгийн газар адгийн наад зах тэнгэрт тулсан үнэтэй болоод байгаа гурил талхныхаа үнийг эхлээд буулгаадах..
Нийт ард иргэд яагаад хямд бараа худалдан авч болохгүй, Заавал эх орны нэрээр луйвар хийж үнээ хэд дахин өсгөсөн чанаргүй бараа авах ёстой юм бэ. Олон жил харлаа сайжирсан нь хаана байгаа юм. Ямар ч өрсөлдөөн байхгүй асар өндөр үнэ тавьчихаад монопольдож суудаг. Яагаад өрсөлдөөнд орохоос айж байгаа юм. Чөлөөт өрсөлдөөн гэж дандаа ярьдаг биз дээ. Коммунизмд л чөлөөт өрсөлдөөн байхгүй их муухай гэдэг. Одоо бид коммунизм байгуулж байгаа юм уу.
Дайн майн,,,,,,, хямрал гээд орос улсад хүнсний бүтээгдэхүүнийхээ хяналтыг зогсоосон байна. Дампуу оростой наймаа хийгээд мөнгөө авна гэдэг гонжийнжоо. Тэнд чинь хадгаламж эзэмшигчдынхээ мөнгийг өгөхгүй төр нь булааж байгаа шдээ. Үнэн шүү.
Жагаа ах ухаантай хун л дээ. Том бодож сэтгэж ундэсний уйлдвэрлэл ээ дэмжих санаатай бг. Гэхдээ Энгийн Монгол Ард тумэн болохоороо Энэ унэтэй Ундэсний уйлдвэрлэгчдын Баяраа бутээгдхуун,уйлчилгээг унэхээр барахгуй боллоо. Одоо Ингэж амжихгуй! Сайн чанарын дэлхийн стандарт Гадаадын хунсний барааг хямд унээр оруулахаас оор арга алга.
Хангай
Бараа
Хямд үнэтэй бараа хэрэглүүлж ядуу гуйлгачин ард түмэндээ буян болье гэхээр дотоодын үйлдвэр дампуурлаа гэж хуцалдаад байдаг.Ядуу гуйлгачин Монголчууд яагаад хямд үнэтэй бараа хэрэглэж болохгүй болцон хорвоо вэ? Яагаад дотоодын шулан мөлжигчдөд шулуулж мөлжүүлж байх естой юм бэ? Тэгвэл Засгийн газар адгийн наад зах тэнгэрт тулсан үнэтэй болоод байгаа гурил талхныхаа үнийг эхлээд буулгаадах
Зов ярььжээ Ер нь манай бодлого боловсруулагчид аливаа асуудалд ямар ч судалгаагуй ханддагийн бас нэг жишээ болж байна Хоер талын хэлэлцээрээр. Зарим шаардлагатай барааг оруулж л байгаа ш дээ
Ямарч гэсэн ХУЛГАЙЧДЫН монополчлолыг задалж байж ижил түвшинээс гараагаа эхэлж байж шударга ёс тогтоно . Чухам яаж ... ??? Энэ зам байж болно , эс бөгөөс Алтангэрэлийн ...
Түр гэрээ гэж байхгүй шүү,бүрмөсөн гэж ойлгох хэрэгтэй. Э.З.Яамны төрийн нарийн Батхүү,сайд нар нь 3жил болоод болохгүй бол болино гэж тэнэгтэж байгаа харагдана.Уучлаарай 3 жил болоход манай жижиг үйлдвэрүүдээс буурь нь ч үлдэхгүй үүдээ барьж ажилчдаа тараагаад төхөөрөмж нь төмрийн хогонд ачигдаад дуусна, ахиад жижиг үйлдвэрлэл эхлэх гэснээс Солонгос явсан дээр гэдгийг хүн болгон ойлгоно.
Монгол улс чучхен онолоор бүхнийг зөвхөн өөрсдөө үйлдвэрлэдэг хойд солонгос шиг болох гээд байгаа бол жагаагийн зөв. Харин одоогийн бүхнийг зөвхөн хятадаас авдаг тохиолдолд бүхнийг бас оросоос авдаг болох нь муугүй. Зөвхөн хятад орос барааны дунд монголд үйлдвэрлэв гэдэг нь алга болчихвол тусгаар тогтнолоо алдсантай адил байх аа. Тиймээс улс л юм бол заавал гаалийн татвар гээч нь жаахан ч гэсэн байх ёстой л доо
Цэдэнбалын үед монгол савхин дээл дарханы нэхий зүүн европод маш эрэлттэй байсан. Үүн шиг монголчууд аль нэг барааг бусадаас илүү хийдэг болмоор байна. Мөн орос шиг эдийн засгийн хоригт ороход бүхнийг багаар ч гэсэн өөрсдөө хийдэг байх ёстой. Короногоор хятад хилээ хаахад түрк орос бараа дэлгүүрийг дүүргэж эхэлсэн. Хэрэв короногоор орос хилээ хаасан бол бид балрах байсан.
Торгон савхин дээл
Манайх Киргиз шиг болчихоод дараа нь бүгд Солонгос Япон явах гэж төлөвлөж байгаа ш дэ ! битгий саад болоод бай дё факто гуай !!