9 дүгээр сарын 12-ны үдээс хойш БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин Энэтхэгийн Шинэ Дели хотноо БРИКС-ийн орнуудын төрийн тэргүүн нарын 18 дахь уулзалтад оролцох үеэрээ Энэтхэгийн Ерөнхий сайд Нарендра Модитой уулзав. Хоёр орны удирдагчид илэн далангүй, гүнзгий санал солилцож, Хятад, Энэтхэг улс түнш байх тухай чухал нийтлэг ойлголтод хүрсэн гэнэ.

Ши Жиньпин хэлэхдээ, "Хятадын тал Хятад, Энэтхэгийн харилцааг стратегийн өндөр түвшин, урт хугацааны өнцгөөс ямагт харж, хөгжүүлсээр ирсэн. Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд Ерөнхий сайд Нарендра Модитой хоёр удаа уулзаж, Хятад, Энэтхэгийн харилцааг “дахин эхлүүлэх”-ээс “дахин ахиулах” шатанд хүрэхэд чиглүүллээ. Хоёр орны механизмын хүрээн дэх харилцаа, солилцоо аажмаар сэргэж, хамтын ажиллагааны жагсаалт тасралтгүй өргөжиж, хоёр талын худалдааны хэмжээ түүхэн дээд үзүүлэлтээ дахин шинэчлээд байна. Энэ нөхцөл байдалд хүрэхэд амаргүй байсан тул түүнийг нандигнан хамгаалах хэрэгтэй. Хятад, Энэтхэг хоёр орны үндэсний нөхцөл байдал өөр боловч давуу талаа харилцан нөхөж, бие биедээ дэмжлэг үзүүлэн, харилцан амжилтад хүргэж, хамтдаа хөгжих бүрэн боломжтой. Олон улсын нөхцөл байдал ээдрээтэй, тогтворгүй байгаа энэ үед дэлхийн хүн ам хамгийн олонтой хоёр улс, мөн “Дэлхийн өмнөд”-ийн чухал гишүүдийн хувьд Хятад, Энэтхэг улс чухал үүрэг хариуцлага хүлээж байна. Хоёр тал хүн төрөлхтний ирээдүйг эрхэмлэн, ард түмний сайн сайхныг ямагт бодож, “Их БРИКС”-ийн хамтын ажиллагааг өндөр чанартай хөгжүүлэхийн төлөө гар нийлэн ажиллаж, дэлхийн энх тайван, тогтвортой байдал, хөгжил цэцэглэлтэд илүү их эерэг эрч хүч нэмэх хэрэгтэй гэжээ.

Ши Жиньпин Хятад, Энэтхэгийн харилцааг тогтвортой, алс хэтийн чиглэлд хөгжүүлэх талаар дөрвөн байр суурь дэвшүүлэв. Тэрээр хэлэхдээ, нэгдүгээрт, бодитой, ухаалаг стратегийн ойлголтоор чиглэлээ зөв тогтоох хэрэгтэй. Хятад, Энэтхэг хоёр улс өрсөлдөгч бус, харин хамтын ажиллагааны түнш бөгөөд бие биедээ заналхийлэл бус, харин хөгжлийн боломж байх ёстой. Энэ нь хоёр орны хөгжлийн үе шат болон олон улсын орчинд үндэслэн гаргасан стратегийн дүгнэлт бөгөөд хоёр улс, хоёр орны ард түмний нийтлэг ашиг сонирхолд нийцнэ. Хоёрдугаарт, харилцан ашигтай, хамтын ялалтад хүрэх үзэл санаагаар бие биедээ амжилтад хүрэх нөхцөл бүрдүүлэх хэрэгтэй. Хоёр тал хөгжлийг хамгийн нийтлэг ашиг сонирхол болгон, найрсаг харилцаа, харилцан ашигтай хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэх хэрэгтэй. Хүмүүнлэгийн салбар, шууд нислэг зэрэг хамтын ажиллагааг өргөжүүлж, хоёр орны харилцааны олон нийтийн дэмжлэгийн суурийг үр дүнтэй сайжруулах шаардлагатай. Харилцан адилгүй эдийн засаг, худалдааны анхаарал хандуулж буй асуудлуудыг тэнцвэртэй шийдвэрлэж, хоёр орны эдийн засаг, худалдааны харилцааг эрүүл, тогтвортой хөгжүүлэх хэрэгтэй. Гуравдугаарт, харилцан хүндэтгэж, харилцан ойлголцох улс төрийн ухаанаар саад тотгорыг арилгах хэрэгтэй. Хоёр орны харилцаа болон хилийн асуудлыг зэрэгцүүлэн урагшлуулж, харилцан ахиулахын зэрэгцээ хилийн бүс нутгийн энх тайван, амар амгаланг хамгаалахыг зорих хэрэгтэй. Дөрөвдүгээрт, нээлттэй, хүртээмжтэй олон талт хамтын ажиллагаагаар дэлхий нийтэд хувь нэмэр оруулах хэрэгтэй. Хоёр тал бие биенийхээ БРИКС-ийн даргалагч орны үүргийг гүйцэтгэхийг харилцан дэмжиж, НҮБ, Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага, “Их 20”-ийн бүлэг зэрэг олон талт хүрээнд хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэх хэрэгтэй. Дэлхий нийтийн сорилтыг хамтдаа даван туулж, олон улсын шударга ёс, тэгш байдлыг тууштай хамгаалах шаардлагатай гэв.

Нарендра Моди хэлэхдээ, би дарга Ши Жиньпинтэй олон удаа үр дүнтэй уулзалт хийж, Энэтхэг, Хятадын харилцааг эерэг чиглэлд хөгжүүлэхэд чиглүүлсэн.

Энэ нь хоёр орны 2.8 тэрбум гаруй ард түмний нийтлэг ашиг сонирхолд нийцнэ. Энэтхэг, Хятадын хоёр агуу соёл иргэншил хэдэн мянган жилийн турш харилцан солилцож, бие биеэсээ суралцан, хамтдаа хөгжиж ирсэн. Энэтхэгийн тал Энэтхэг, Хятадын харилцааг стратегийн өндөр түвшин, урт хугацааны өнцгөөс ямагт харж ирсэн бөгөөд Хятадтай өрсөлдөгч бус, түнш байхыг хүсэж байна. Мөн бие биенийхээ хөгжлийг сорилт бус, боломж гэж үзнэ. Энэтхэгийн тал бие даасан дипломат бодлого баримталдаг бөгөөд Хятадтай харилцаагаа хөгжүүлэхэд гуравдагч тал нөлөөлөхгүй. Тайвань болон Төвөдтэй холбоотой асуудлаарх Энэтхэгийн бодлого, байр суурь өөрчлөгдөөгүй бөгөөд Энэтхэгийн нутаг дэвсгэрт аливаа хүчнийг Хятадын эсрэг үйл ажиллагаа явуулахыг зөвшөөрөхгүй. Энэтхэгийн тал харилцан хүндэтгэж, харилцан итгэлцэх үндсэн дээр Хятадын талтай өндөр түвшний харилцаа, солилцоогоо хадгалж, стратегийн харилцаа холбоогоо бэхжүүлэн, харилцан ашигтай хамтын ажиллагааг ахиулж, хүмүүнлэгийн солилцоог ойртуулж, хоёр орны харилцааг улам бүр хөгжүүлэхийг хүсэж байна. Хоёр тал хамтран хүчин чармайлт гаргаж, хилийн бүс нутгийн энх тайван, амар амгаланг хамгаалах хэрэгтэй. Энэтхэгийн тал БРИКС-ийн орнуудын төрийн тэргүүн нарын уулзалтыг Энэтхэгт зохион байгуулахыг Хятадын тал дэмжсэнд талархаж, ирэх онд Хятад улс БРИКС-ийн даргалагч орны үүргийг гүйцэтгэхийг бүх хүчээрээ дэмжинэ. Энэтхэгийн тал Хятадын талтай нягт уялдаа холбоотой ажиллаж, “Дэлхийн өмнөд”-ийн орнуудын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх, дэлхийн олон туйлт байдлыг хөгжүүлэх, эдийн засгийн өсөлтийг дэмжихэд хамтран хүчин чармайлт гаргаж, тогтворгүй дэлхийд тогтвортой байдал, дэвшлийг авчрах хүч байхыг хүсэж байна гэжээ.

Г.Бямба