sonin.mn
Сэтгэгдэл (0)

Ерөнхий боловсролын сургуулиа төгсөөд мэргэжлээ сонгох гэж буй сурагчид их, дээд сургуулил төгсөөд ажил дээр гарах гэж байгаа төгсөгчид болон эцэг эхчүүдэд хэрэгцээтэй мэдээлэл хүргэх үүднээс БСШУЯ-ны Мэргэжлийн боловсролын газрын мэрэгжилтэн доктор, профессор Б. Батсайхантай ярилцлаа.

-Өнгөрсөн жил их, дээд сургуулиудад аттестатчлал явагдаж, зарим дээд сургуулиудын үйл ажиллагааг зогсоох, нэгтгэж нийлүүлэх ажлыг зохион байгуулсан. Үүнтэй ходбогдон их, дээд сургуульд элсэх элсэгчдийн тоонд өөрчлөлт орох уу?

-Сургуулиудыг нэгтгэх ажлыг яам болон холбогдох байгууллагууд хийсэн. Одоо сургуулиуд тооны хувьд цөөрсөн. Танхимын нэгтгэл, мэргэжлийн нэгтгэл, элсэлтийн тооны асуудлыг тухайн сургуулийн Удирдах зөвлөл, Эрдмийн зөвлөлүүд шийдэх юм. Сургуулийн дотоод зохион байгуулалт, нэгж рүү яам оролцох эрхгүй. Элсэлтийн тоог харилцан ярилцаж болно. Өөрөөр хэлбэл тухайн сургууль элсэлтийн тоо, журмаа батлаад нрэхэд манайхаас тавьж, тодорхой шийдвэрүүдийг өгнө. Их, дээд сургуулиас гаргасан хүсэлт нь төрийн бодлогод нийцэхгүй бол хүсэлтийг нь хүлээж авахгүй. Бодлогод нийцэж буй хүсэлтийг төрөөс дэмжээд явах юм. Яамны зүгээс их, дээд сургуулийн захирлуудад бодлого чиглэлээ өгсөн байгаа.

-Элсэгчдийн тоо, мэргэжлийн ангиллыг сургуулиудаас гаргах юм байна. Тэгвэл төгсөгчдөд нийгэмд эрэлттэй мэргэжил чухал. Энэ талын судалгааг гаргасан байх?

-Монгол Улсын Засгийн газраас холбогдох яам, агентлаг, газруудаараа дамжуулан судалгаа авсны үр дүнд эрэлт ихтэй 20 мэргэжлийг тодорхойлсон. Тухайлбал авто замын барилга, сургуулийн өмнөх боловсрол, бага анги, байгалийн ухааны чиглэлийн багш, уул уурхайн ашиглалтын технологи, тоног төхөөрөмжийн чиглэл зэрэг 20 мэргэжлийг жагсаасан. Эдгээр мэргэжил нь байнгын эрэлттэй байна гэж ойлгож болохгүй. Өнөөдер тогтоосон эрэлттэй мэргэжил дөрвөн жилийн дараа зах зээл дээр гарна. Тэр үед нь ажил нь бэлэн байна гэсэн үг юм.

-Энэ мэргэжлийг сонгосон хүүхдүүдэд төрөөс ямар дэмжлэг үзүүлэх талаар мэдээлэл хүргэхгүй юу?


-Мэдээж бусад мэргэжлүүдээс хамгийн түрүүнд тэтгэлэг, зээл тусламжид хамрагдах боломжтой. Мөн 2012-2013 оны хичээлийн жилээс эхлээд дээрх мэргэжлээр суралцаж буй оюутнуудад сурлагын дүнг үл харгалзан cap бүр 105 мянган төгрөг олгох юм.

-Илүүдэлтэй мэргэжилтэн их байна гэсэн шүүмжлэл байдаг. Тэгэхээр хуульч, эдийн засагч зэрэг илүүдэлтэй мэргэжлийн элсэлтэд хязгаар тавих ажил хийгдэж байна уу?


-Ер нь бол эзэмшиж чадвал мэргэжил бүхэн сайхан. Өнөөдөр хуульч, эдийн засагч мэргэжил илүүдэлтэй байна гэдэг. Энэ нь эхний мэргэжил, хоёр дахь мэрэгжил гэж ялгаж ойлгохгүй байгаатай холбоотой гэж боддог. Монголд хэн хэдэн мэргэжил эзэмших нь нээлттэй. Хувийн хэвшлийн байгууллага олон зуугаараа бий болж байгаа өнөө үед заавал илүүдэлтэй мэргэжлийг хасах, хавчих нь буруу.

Эмэгтэй хүн хууль эрх зүйн мэдлэгтэй байхад наад зах нь гэр бүлийн, ажлын байрны дарамтад орохгүй. Хэн дарамтад ордог вэ гэхээр эрхээ мэдэхгүй хүн л орно. Энэ үүднээс эцэг эхчүүд охин үрээ хууль эрх зүйн мэдлэгтэй болгох тал бий. Мөн компани байгуулах болдог. Тэр хүнд эдийн заегийн мэдлэг зайлшгүй шаардлагатай учраас тухайн хүн суралцах, аль эсвэл суралцеан байх шаардлагатай шүү дээ. Тиймээс эрэлт болон хөгжлийнхөө жамаар явах ёстой. Гэхдээ чөлөөтэй хаяж бас болохүй. Боловсролын аттестатчлал, шаардлага, хууль дүрэм журам, норм нормативийг хэрхэн биелүүлж байгаад бид хяналт тавих ёстой. Өнөөдөр эрэлт нь байгаа учраас л тухайн мэргэжлээр сургуулиуд элсэлт авч байгаа.

-Мэргэжил сонголт хүний амьдралд маш чухал үе байдаг. Тэгэхээр эрэлттэй мэргэжил сонгож байна гээд өөрийнхөө чадахгүй, сонирхолгүй зүйл рүү ордог тал бий. Энэ тал дээр та юу хэлэх вэ?


-Мэргэжил сонгоно гэдэг шинжлэх ухааны ухагдахуун. Өнөөдөр 11 дүгээр анги төгсөхдөө би ямар мэргэжил сонгох вэ гэж бодож байгаа бол шинжлэх ухааны үүднээс хожимдеон ухаарал. Барууны орнуудад мэргэжил сонгохдоо 5-6 настайд нь тодорхойлдог. Өөрөөр хэлбэл хүн экологийн, техникийн, урлагийн систем байна уу гэдэг хүний үндсэн бодгаль шинж дээр нь тулгуурлан сонгодог. Системд тохирсон мэргэжил гэдэг нь сонирхлоос үл хамаарч байгаа зүйл. Хүний үндсэн гентэй холбоотой. Тиймээс хамгийн гол нь багаас нь өөрийгөө таних, үр хүүхдээ таних нь чухал юм.

Одоо хэдхэн хоногийн дараа мэргэжлээ сонгоод дөрвөн жил сураад тэр нь амьдралын баталгаа болно гэдгийг олон улсын түвшинд харьцуулахад итгэл төрүүлэхгүй байна. Өнөөдөр нэгэнт сонгосон учраас аль болохоор өөрийнхөө сонгосон мэргэжлээ сайн эзэмших хэрэгтэй. Дээд боловсролын зорилго бие дааж тухайн мэргэжлийн мэдлэг, чадвар, дадлыг эзэмшүүлэхэд оршдог. Манайханд сургуульд байхдаа оюутан болоод сурна, оюутан болчихоод ажил дээр гараад сурна, ажилд орчихоод өөр ажилд орно гээд ява! байдаг энэ буруу хэвшил гэдгийг хэлмээр байна

Монгол Улсад эрэлт ихтэй мэргэжлийн жагсаалт
l.Aвтo замын барилга
2. Бага ангийн багш
3. Сургуулийн өмнөх боловсролын багш
4. Байгалийн ухааны чиглэлийн багш
5. Геологи
6. Гидрогеологи
7.Тидромеханик инженер
8. Усны нөөц эклоги
9. Уул уурхайн ашиглалтийн технологи
10. Уул уурхайн машин, тоног төхөөрөмж
11. Малын эмч
12. Мэдээллийн систем
13. Газрын тосны хадгалалт, тээвэрлэлт
14. Сантехник, инженерийн байгууламж
15. Сэргээгдэх эрчим хүч
16. Нано инженерчлэл
17. Биотехнологи
18. Цөмийн эрчим хүч
19. Онош зүй
20. Эмнэлзүйн шинжлэх ухаан
судлал

Д.Баяржаргал

Эх сурвалж: "Өглөөний сонин"