Даваа - 06 сарын 15,
2026
Мухар сүсэг, парапсихолог, эзотерик, ертөнцийн эзэн, бөө, лам, ид шид, ер бусын гэх зүйлс яагаад цэцэглэж социализмын үед жоохон ч гэсэн олж авсан мэдлэг боловсрол устав.
Өнөөдөр 21-р зуунд ноёны бөхчүүд барилдаж, баячуудын морьд уралдаж, компаны эздийн гар хөл болсон улстөрчид гаарчээ. Сүүлийн 20 жил соёл боловсрол, хүний ёсны морал болон этик Монгол оронд ирсэнгүй. Соён гэгээрүүлэгч Монгол хүн ер нь байсан уу?
Хүн төрөлхтөний түүхэнд олон том том бодогчид төрсөн. Тэр том бодогчид зөвхөн гүн гүнзгий бодоогүй бас өргөн цэлгэр бодож чадсан. Хамгийн анхны бодогчид философийн салбараас үүсэлтэй. Дэлхийн гурван том соён гэгээрүүлэгчид бол Францын Дескарт, Английн Дэвид Хюме ба Германы Кант.
Соён гэгээрүүлэгчидийн дотроос дээрх гурван хүн оюуны, ухааны, бодлын, сэтгэлгээний, мэдрэмжийн хувьсгал хийжээ. Өнөөдөр Монгол оронд эдгээр хувьсгалуудын аль нь ч хийгдсэнгүй.
Хуучин хоцрогдсон амьдрал нийгмийг бүтээж авсаны шалтгаан юу вэ? Соён гэгээрүүлэгчид байсан уу гэсэн цорын ганц асуултыг хэн хариулж чадах вэ? Байсан гэвэл хэн байсан бэ? Байгаагүй гэвэл хэзээ соён гэгээрүүлэгчидтэй болох вэ?
Хятад, Орос болон Японы философчид 19-р зууны сүүлчээр Европд очиж суралцан соён гэгээрэлийн онолд суралцажээ. Тэд нутагтаа буцаж ирэн улс орноо зан заншил уламжлалт ёсноос салгаж хоцрогдсоноо засаж шинийг бүтээж ирээдүйгээ төлөвлөж чаджээ.
Хятадын соён гэгээрүүлэгчид Күнзийн сургаалийг шүүмжилж зан заншилаа ардаа орхихыг анхааруулжээ. Тэд түүхэн роман бичиж ард түмнээ хуурсангүй, манай хэл мундаг гэж гадны хэлийг гадуурхсангүй. Хятадын соён гэгээрүүлэгчид танин мэдэхүйг шашнаас тусгаарлаж чаджээ.
Оросын соён гэгээрүүлэгчид яруу найраг шүлэг нэрийн дор боловсролын түвшин доогуур хэдэн мөртүүд бичсэнгүй. Тэд улстөр онолын том номнууд бичиж хаант засаг ноёд баячуудын эсрэг тэмцжээ.
Оросын соён гэгээрүүлэгчид ард түмэндээ мэдлэг нэмдэггүй хоосон үгтэй дөрвөн мөртүүд бичиж цагаа өнгөрөөсөнгүй. Тэд хувиа хичээж гэр бүлийнхээ төлөө явсангүй харин улс орон ард түмнийхээ төлөө ажиллаж хөдөлмөрлөжээ.
Японы соён гэгээрүүлэгчид феодалуудаас салж, шашнуудыг засаж залруулж орчин үеийн философийг хөгжүүлж хүн төрөлхтөний бүтээсэн бүхий л сайнуудыг цуглуулж хэрэгжүүлж чаджээ.
Тэд дорнын гүн ухаан ярьж атаархалаа илэрхийлсэнгүй гагцхүү дутуугаа хүлээн зөвшөөрч хоцрогдсоноо ойлгож өөрчлөлт шинэчлэлтийн төлөө явжээ. Соён гэгээрүүлэгчид гэж хэнийг хэлдэг вэ гэвэл тэд ард түмний ухааныг өөрчлөж бодол болон сэтгэлийн хувьсгал хийж чаддаг хүмүүс.
Жинхэнэ соён гэгээрүүлэгчид төөрсөн ард түмнээ төөрөгдөлөөс гаргаж танин мэдэхүйтэй танилцуулж чаддаг. Түүнээс биш соён гэгээрүүлэгч хүн хэзээ ч онигоо ярьж эсвэл ганц хоёр цэцэн үг хэлж өөрийгөө магтуулж энэ хорвоогийн бүх шагналуудыг цуглуулдаггүй.
Монгол оронд Европын соён гэгээрүүлэгчид шиг өөрчилж шинэчилж хоцрогдсоныг ардаа орхиж орчин үеийг авчирсан соён гэгээрүүлэгчид төрсөнгүй. Соён гэгээрүүлэгчид гэж нэрлэдэг хүмүүс маань Монгол оронд мэдлэг боловсролын хувьсгал хийх чадвартай хүмүүс байсангүй.
Тэд бусдаас ялгагдахгүй түүхэн роман бичиж шүлэг нэрийн дор үг үсэг холбосон хүмүүс байжээ.Монгол оронд том бодогчид төрж ард түмнээ мухар сүсгээс салгаж шашны номлолоос чөлөөлж чадсангүй. Монголын эрдэмтэд гэж нэрлэдэг хүмүүс хоцрогдосоноо хүлээн зөвшөөрөх чадваргүй.
Тэд шинийг хүлээж авах эрдэмгүй тул түүх ярьж хуучинтайгаа хоцрогдсонтойгоо эвлэрдэг. Тэд хөгжилтэй орнуудад атаархадаг атаархалаа эвдэж чадсангүй.
Хүн хэрхэн боддог тухай гүн бодол хийсэн нэрт философич бол Дескарт.
Түүний гол зорилго нь бидэнд “тусах” ертөнц ба “материйн” ертөнц хоёрын жинхэнэ ялгааг бодолдоо бодож олох байсан. Байгалийн хууль гэж хүмүүс юуг нэрлэх тухай бас тэр бодсон. Францын философич, математикч Рене Дескарт 1596 онд төрсөн. Тэр 1650 оны 2 сарын 11 нд нас барсан.
Дескартыг “рационалист” гэж нэрлэдэг. Философид хүний бодох бодлуудыг дараах гурван төрөлд ангилдаг.
Рационалист
Эмпирист
Идеалист
Рационалист бодол нь заавал мэдрэх мэдрэлүүдээрээ мэдрэх шаардлагагүй тэдгээрийг урьдчилан тооцоотой бодож мэдлэгт хүрэх боломжтой гэдэг. Учир нь мэдрэмж бол барагцаагаар мэдэхтэй адил. Тиймээс рационалистууд тооцоолж мэдэхийг чухалд тавьдаг.
Эмпирист бодол нь хүн өөрийнхөө мэдрэх мэдрэлүүдийг урьтал болгож бодсон бодлын тусламжтайгаар найдвартай мэдлэг олж авна гэсэн теори.
Идеалистууд бүхнийг ухаан л бүрэн мэдэх чадвартай гэсэн теориг барьдаг. Эцсийн эцэст хүн ухаанаараа цэвэр бодож чадвал цаашаагаа ухамсарт хүрэх боломжтой. Ухамсар бол мэдлэгийн эх үүсвэр гэж идеалистууд бичдэг.
Хүн ухаандаа бодох бодлоо үргэлж өөрчилж, шинэчилж бас сайжруулж чадсаны үр дүнд л мэдлэг авах боломжтой. Бодохгүйгээр мэдсэн мэдлэг ул суурьгүй учраас зөвхөн л түр зуурын богинохон настай.
Бодол гэж юу вэ. Хүн ухаандаа хэрхэн боддог вэ. Хүмүүс ухаандаа бодохын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ. Төсөөллүүдээсээ, хандлагуудаасаа мөн реакцуудаасаа хэрхэн ангижирч өөрөө бодож чаддаг болох вэ.
Бодож чаддаг болохын тулд эхлээд дүрсэлж бас зураглаж чаддаг болох хэрэгтэй. Бодох техникуудыг эзэмшиж сурсаны дараа л хүн өөрийн гэсэн бодолтой болох боломжтой. Бодож чаддаг болох нь нас ахихтай адил бас хугацаанаас их хамааралтай.
Хамгийн түрүүнд хүн бодолдоо дүрслэх хэрэгтэй. Тэр бодолдоо дүрслэх дүрслэл чухам юу вэ гэдэг тухай одоо танилцацгаая.
Философич Хюмегийн гол теори бол бид байгаль орчноо биеэрээ ба сэтгэлээрээ мэдрээгүйгээр шинэ зүйлийг төсөөлөх ямар ч боломжгүй гэсэн “эмпирист” теори.
Шотландын философич Дэвид Хюме 1711 оны 5 сары 7 нд төрсөн. Тэр 1776 оны 8 сарын 25 нд нас баржээ. Тэр эмпирист байсан.
Харж үзээгүй, сонсож үзээгүй, үнэрлэж үзээгүй, амсаж үзээгүй, барьж үзээгүй цаашилаад баярлаж зовж үзээгүй бол төсөөлөх ямар ч аргагүй. Энэ бүгд байхгүйгээр төсөөлсөн төсөөлөл нь хоосон бөгөөд утгагүй тухай Хюме зохиолдоо тэмдэглэсэн байдаг.
Ширээ эсвэл гурвалжин гэсэн идейнүүдийг нийлүүлэн өгүүлбэр зохиож ширээн дээр гурвалжин байна гэж хэлэх нь төсөөлөл байж магадгүй. Харин үнэхээр л ширээн дээр гурвалжин байгааг харсан хүн л харсан тухайгаа бодож чадна.
Шотландын философич Хюме хүний ухаанд буусан идейнүүдийг төсөөлөл ба сэтгэгдэл гэж хоёр ангилалд хувааж судалсан. Сэтгэгдэл нь сэтгэлийн сэтгэмжүүд. Сэтгэлийн сэтгэмжүүд нь өвдөлт, баярлах, уйтгарлах, сэтгэл зовох, сэтгэл тавих гэх мэтчилэн яг одоо буюу тухайн цагт л болж байгаа мэдрэмжүүдийн буцааж илэрхийлж буй илрэл. Тиймээс сэтгэмж мэдрэмжээс хамааралтай. Үүнийг заримдаа бас сэтгэлийн хөдөлгөөн ч гэж хэлдэг.
Төсөөлөл нь яг одоо болж байгаа мэдрэмж биш харин эд зүйлийг төсөөлөх төсөөлөл эсвэл хүний мэдрэхүйг төсөөлөх төсөөлөл. Аавын хайр, эзэрхий хүмүүс, буруутанг шийтгэх гэх мэтээр хүн ухаандаа төсөөлдөг.
Сэтгэгдэл нь төсөөлөлөөс илүү хүчтэй. Гэхдээ энэ нь заавал биш. Хамгийн энгийн сэтгэгдэлийн жишээг авч үзье. Гүзээлзэгэн жимсний тухай бидэнд өнгө, хэлбэр, үнэрний талаар “тодорхой” сэтгэгдэл байгаа. Харин ертөнцийн тухай бидэнд зөвхөн маш “энгийн” л сэтгэгдэл байдаг. Сэтгэгдэл бол хүний “импрес”.
Хүн төсөөлөх төсөөлөлөө бас сэтгэгдэлээ нийлүүлэн бодолдоо дүрслэн бодох чадвартай. Импрес ба идей хоёроос тусдаа дүрслэн бодох хүчнүүд байдаг. Үүнийг “имагинац” бас “фантааз” гэж нэрлэдэг.
Бидний имагинац ба фантааз нь бидний дотоод ертөнцийг бүрдүүлдэг. Тийм ч учраас реал байгаа ертөнц ба имангинац дүрслэн бодсон ертөнцийг хооронд нь ялгаж салгах зайлшгүй хэрэг гардаг.
Философич Иммануэл Кант эхнээс нь авахуулаад эцэс нь хүртэл бодож бас өөрийнхөө бодлыг судалсан. Тэр бүхий л амьдралаа бодоход зориулсан. Амьдралынхаа олон арван жилийн бодсон бодлуудаа ном болгон бичихэд бас зориулсан.
Германы философич Иммануэл Кант 1724 оны 4 сарын 22 ны өдөр Коэнигсберг хотод төрсөн. 1804 оны 12 сарын 2 нд нас барсан. Тэр идеалист байсан.
Кант 1770 онд философоор докторын ажил бичиж мөн тэр ондоо Коэнигсбергийн университетэд профессороор дуудагдсан. Энэ дуудлагатай зэрэгцэн Иена ба Эрлангэн хотуудын университетуудын профессорын дуудлагууд ирсэн боловч тэр төрсөн нутаг Коэнигсбергтээ профессор болсон.
Кантын “Цэвэр ухамсарын критик” нь түүний өөрийнхөө бодол ба танин мэдэхүйд хийсэн нэг ёсны ухаанаа “цэвэрлэх” үйлдэл байсан.
Кантын бодлуудын хамгийн гол асуудал нь ухамсартайгаар бодох. Тэр өөрийнхөө бодлыг хэрхэн ухамсарт ойртуулан бодохын төлөө дэс дараатай, хатуу дэглэмтэй ажилласан.
“Хүний ухамсар юу вэ” гэсэн асуултыг үл анзаарахгүй орхих нь ухамсаргүй явдал тийм учраас хариулахын төлөө ухамсарлах хэрэгтэй гэж Кант ном зохиолдоо бичсэн байдаг.
Кант хүмүүсийн төсөөлөлүүд бас ухаандаа бодох бодлуудаас гадна хүний зан хэрхэн яаж бий болж ил гарч ирдэг тухай сонирхож философийн талаас нь хариулт өгсөн.
Кантын бичсэн 3 критикууд нь нэг үгээр хэлбэл “ухамсар гэж юу вэ” асуултанд иж бүрэн хариулсан түүний хариултууд. Ухамсарлахын урьд эхлээд танин мэдэх нь чухал. Танин мэдэх нь байгаа юмс нь “байгалийн өөрөөр хэлбэл байгаа л юмс уу” аль эсвэл “бий болгосон өөрөөр хэлбэл хийчихсэн бүтээчихсэн зүйлүүд үү” гэдгийг таньж мэдэх.
Кант дээрх олон асуултуудыг өөрөө тавиагүй гэж хэлдэг ба харин тэр асуултуудыг түүний ухамсарт нь даралт үзүүлсэн тиймээс энэ даралтаас мултрахын тулд хариулахаар зорьсон гэдэг.
Кант хүмүүсийг хамгийн түрүүнд соён гэгээрүүлэх хэрэгтэй гээд “соён гэгээрэл бол хүмүүсийг өөрийнхөө буруугаас болж ноомой болсон тэр байдлаас татан гаргаж чадна” гэж бичсэн байдаг.
Монгол оронд соён гэгээрэл явагдах тэр хугацааг ойртуулах шинэ үе үгүйлэгдэнэ. Шинэ үе хэзээ үгээ хэлж үйлдэлдээ орох вэ?
С.Молор-Эрдэнэ
Сэтгэгдэл0
SHOROTIIN TSEVEEN GEJ,
энэ сайн хүний дүрд тоглогч новш, хувхай гуйлгачин болхоор эрх мэдэлтэй болох гэж ёостой их тачьяадаж байна. шизот оо чи тэр сонгууль аар намаас хулгайлж идсэн 40 сая төгрөг буцааж өгөхөд бэлдээрэй. муугаа мэдэхгүй муу ядарсан эхнэрээ хуурч үргэлж жоохон охидийг чангаан, муу шар сэмжилсэн өвгөн.
40 bish 400000000 geech
kongkong,singa,bejind baigaag ni medneshd,neriig ni ch olj bolno
UDAHGUI TA NARIIN NER SAIHAN JIRIIH BOLNO,ELGEG,ENKIIKIIBAYAR,GEEDEL URSAJ UGNU.
Тангудын шээс чинь одоо больсон бай. Эсвэл монголоос зайл! Хоосон толгойгоо гэрманы сөнөсөн философиор дүүргэж ирээд ухаантан болж л гэнэ.
ямар гоё ёжтой хэлвээ лайк хоосон толгойгоо сөнөсөн философиор дүүргээд хэхэ
ta ooriigee gants filosovch gej bodoj, bain bain aldaatai, amt yum bichij bnaa. Tanias iluu jinhene filovchid mongold olon bi ted nar daruuhan suuj baigaa. Ooroo german heliig hir meddeg bolood ingeed bainaa. Naad bichij bui zuiluudee mongoloor no orchuulaad bichchiheech, tanii bichseniig oilgohgui hun olon bii shuu dee. Gadaad mongoloor holij bicheed tegeed aldaataigiine yana. Deer uyed bichsen zuiluudiig bichihed tun ih aldaatai bogood holij bichsen baisan. Ene talaar odoo harin oortoo asuult dugnelt hiih boljee ta.
Чамд Монголын улс төрд орох зай битгий хэл сүв ч олдохгүй за!
Улс төрд зай сүв гаргаж өгдөг нь чи юм уу?
Мөнгө , нам, дарга шүтсэн харанхуй нийгэм
1990 оны ардчилал гэгч ямарч онолгүй согтуу хүмүүсийн солиоролоор явж байсан шүү дээ.Одоо гай нь гарч байна.Үнэнийг хэлсэн М.Зэнээ,О.Дашбалбар,Баянжаргал нарыг нөгөө Баабар яаж улайран эсэргүүцэж зүрх рүү зүү шидсээр байгаад санасан даа хүрсэн дээ.
Хэхэхэ. Гарчгийг нь хараад овоо лут юм бичиж дээ гэсэн чинь Философийн сурах бичгээс хуулаад тавьцан банйа ш дээ. Энэ чинь Вики пээр ч байна. Харин соён гэгээрхийн тулд түүхээ судлах хэрэгтэй байна Молор-Эрдэнэ гуйа. Та Хэйдгэр ээ сайн уншаарай даа
Молорэрдэнэ маш сайн байна, Молорэрдэнэ шиг залуус энэ төрийг барьж, улсыг заяаг түших цагт Монгол улсыг хөгжлийн манлайг олох байх гэж бодож явдаг юм.
Мунхаг хүний дотор гал асч байгаа юм байхд аа. Түүхээ, эцэг эхээ, өвгөдөө үгүйсгээд хаа холдох вэ дээ? харийн эрдэм мэдлэг харь нутагтаа идээших байхдаа. харин гэгээрэх гэдийг хэлж байгаад чинь талархаж байна даа Та мунхаг байна яаж гэгээрэхээ Монголын шинэ залуу үеээсээ харин асуу даа.
aa tiim yanhan shine uye biluu,
medleg iig ulan daan gishgesen hun sonodog jamtei
blaa
Людмила УЛИЦКАЯ: В письмах — узел лучшего и худшего Ни история, ни география не имеют нравственного измерения. Его вносит человек. Иногда мы говорим: «Жестокие времена». Но все времена по-своему жестоки. И по-своему интересны. Время создает определенные человеческие характеры, а что определяет характер времени? Вот неразрешимый вопрос! <…>Мы задумали вспомнить о поколении тех, чье детство пришлось на конец войны, послевоенные годы 1945—1953. Для меня это — ровесники, для других — родители, даже бабушки-дедушки… Многие часы я провела с этими бесхитростными и правдивыми документами и нашла в них великие образцы сострадания и милосердия. Многажды перечитав и переворошив полученные письма, прониклась чувством глубокого единомыслия, единочувствия с народом, среди которого живу. Может быть, впервые в жизни. Но в этом множестве людей я вижу все равно отдельные лица авторов этой книги, большинство которых мне глубоко симпатичны, других я полюбила, а некоторых признала за учителей и праведников. <…> До сего времени акты великой жестокости власти по отношению к своему народу — инвалидам войны, ветеранам, сиротам, старикам — загораживали мне отчасти полную картину времени, и только теперь я поняла, в какой загадочный узел завязаны лучшие качества нашего народа и его худшие черты, которые начинают проявляться у его представителей, когда они оказываются облечены неограниченной и бесконтрольной, да хоть какой-то, властью. Даже мне, рожденной в середине войны, пережившей скудные и тяжелые послевоенные времена, открылась какая-то новая правда о характере нашего народа — простодушном, бесконечно терпеливом, мужественном и милосердном, и о природе власти — всегда бесчеловечной и циничной. Этот контраст я и восприняла как открытие. Однако объяснения такому положению вещей я не нашла. Это продолжает меня тревожить: какая такая тайна заложена в этом необъяснимом противоречии? Впрочем, среди писем, вызвавших во мне глубокие чувства, было несколько, описывающих факты чрезвычайной жестокости по отношению к детям-сиротам, невиданного безразличия к младенцам, оставленным на попечение работникам яслей и детских домов. Значит, сидят где-то в глубинах человеческой натуры потенциалы разные, добро и зло ведут свою борьбу именно на этом персональном уровне. Русский философ Николай Бердяев считал, что «русская ментальность сильно поляризована и совмещает в себе противоположности (деспотизм — анархия, жестокость и склонность к насилию — доброта и человечность…)». Одним из объяснений таких особенностей национального характера он полагал тугое пеленание младенцев, которое было в обыкновении до сравнительно недавнего времени. Мыслители более позднего времени отмечали такую черту русского менталитета, как «поглощенность будущим, отсутствие личностного сознания и, следовательно, ответственности за принятие решений в ситуации риска и неопределенности...» Наконец, приведу слова умнейшего и проницательного Александра Сергеевича Пушкина: «Наша общественная жизнь весьма печальна. Это отсутствие общественного мнения, это равнодушие ко всякому долгу, к справедливости и правде, это циничное презрение к мысли и человеческому достоинству действительно приводит в отчаяние». Эти слова не устарели и по сей день. <…>
ЮРИЙ БЕЛАКОВСКИЙ Подкова Не знаю, как кому, а мне День Победы запомнился подковой. Старой ржавой подковой. <…>Мы гуляли в этот день все вместе: мама, тетя Тина, я и мои двоюродные братья — уже почти взрослый восьмилетний Женя, на которого я старался во всем равняться, и трехлетний несмышленыш Толик. Толик, вечно путавший правый и левый ботинки и не умевший даже шнурки на них завязывать. Толик, еще совсем недавно проглотивший первый в своей жизни леденец, принесенный дедушкой, и ревевший по этому поводу: «Упал!» — показывая при этом себе на живот (а мы с Женей, уже «грамотные», опытные, сосали свои леденцы и потешались над «неумехой»)… Тетя Тина обычно старалась на улице не отпускать от себя Толика, который в каждом военном «узнавал» своего никогда еще не виденного им отца и бросался к нему с криком «Мой папа!». Чем, конечно же, приводил в немалое смущение и свою мать, и не ожидавшего такого натиска мужчину. И вот этот несмышленыш, неумеха и плакса, по случаю праздника получивший свободу и бежавший по бульвару впереди всей нашей «команды», лавируя между встречными, вдруг остановился, наклонился и что-то поднял с земли. «Толя, брось сейчас же и ничего не подбирай!» — последовал обычный в таких случаях родительский оклик. Но через мгновение, когда стало видно, что именно Толик держит в руке, тон изменился: «Подожди минутку! Покажи, что ты нашел? Да это же подкова! Молодец! В такой день нашел подкову! Говорят, что подкова приносит счастье! Значит, скоро приедет папа!» Услышав это, я почувствовал обиду и досаду. Ну почему не я шел впереди? Почему не я нашел подкову? Ведь я тоже очень хочу, чтобы и мой папа поскорее приехал! И я начал упорно глядеть себе под ноги, надеясь на чудо. И чудо произошло! Я увидел ее еще издали — ржавую, изогнутую дугой железяку, словно поджидавшую как раз только меня! Ведь многие, очевидно, прошли в тот день мимо этой подковы, не обратив на нее никакого внимания! Ее никто не замечал, она никому не бросалась в глаза! А заметной она сделалась лишь для меня. И, схватив подкову, я высоко поднял ее над головой и закричал так, что все окружающие обратили на меня внимание: «Мамуля, я тоже нашел подкову! Скоро папа с войны приедет!» Люди вокруг смеялись, и кто-то сказал: «Ну раз ты нашел подкову в такой день, то теперь-то обязательно приедет!» Кто-то добавил: «Если дожил до победы, конечно!» А какая-то женщина сказала мне очень серьезно: «Ты, малыш, не выбрасывай эту подкову. Храни ее всю жизнь, и она всегда будет приносить тебе счастье!» И мы с мамой принесли подкову домой, обернули ее «серебряной бумагой» и повесили на гвоздь над входной дверью. И подкова не обманула — папа действительно приехал! Прошли годы. Подкова долго хранилась в нашей семье. Она приехала с нами из Сталинска в Москву, где почти двадцать лет висела над дверью в нашу комнату — одну из двадцати комнат в длинном коридоре большого шестиэтажного дома, переоборудованного позднее в гостиницу «Урал» недалеко от Курского вокзала. Наверное, она и правда приносила нам счастье — во всяком случае, недостатка в друзьях ни у моих родителей, ни у меня никогда не было. А разве это не счастье? Не знаю, в подкове ли дело, но ведь получили мы в конце концов отдельную двухкомнатную квартиру-«распашонку» в одной из «хрущевок» — и это было по тому времени величайшим счастьем. А вход в квартиру уже привычно то ли охраняла от невзгод, то ли осеняла добром все та же старая, по-прежнему обернутая алюминиевой фольгой подкова, найденная мною в День Победы 9 мая 1945 года. И женился я, и отцом стал — все под сенью моей находки! Вот только в Германию мы подкову с собой не взяли.
ЕВГЕНИЯ ДЫМОВА Пирожки с капустой Наш знаменитый Первый Староводопроводный тупик, который мы упорно называли улицей, одним концом упирался в глухой и высокий заводской забор, а другим выходил на дорожку, по которой горожане ходили в баню, индустриальный техникум, нарсуд и прочие конторы, расположенные на Ярославке, в Мытищах. Но главной достопримечательностью для ребятни всего города была Курочкина горка, высокая и крутая. Называлась она так в честь одного парня, чей дом стоял у горки. Рассказывают, что в голодный военный год стащил он где-то курицу и съел ее чуть не с перьями. За что хозяином птицы был нещадно бит. Со временем это событие из памяти тупиковцев стерлось, зато парень получил прозвище, которое его младшие земляки тут же увековечили в названии горки. Все свободное время мы проводили там. Вот и в тот морозный день, когда мы высыпали на горку, какой-то пацан крикнул мне: «Женька, беги домой, к вам новые соседи приехали!» Со всех ног бросилась я к дому. Вообще-то на нашей улице стояло всего пятнадцать частных домишек, и все про всех знали. Перед войной через стенку с нами жила одна семья с Рязанщины. В войну муж ушел на фронт, да и пропал без вести. Вдова же, помаявшись с двумя малышами в голодных Мытищах, подалась назад, оставив пустующее жилье. Появление новых людей на нашей улице, где годами мало что менялось, сразу стало событием. Наш небольшой двор был полон. Приплелась даже старожительница, которую для удобства произношения называли Марьяванной. И посмотреть было на что. Таких молодых, красивых и — главное — богато одетых женщин наша захолустная улица не видела. Это были две сестры, очень не похожие друг на друга. Одна — беленькая, с курносым носиком, приветливо всем улыбалась. Вторая — брюнетка, с более строгим лицом, не обращая внимания на собравшихся, командовала крепкими мужичками, которые сгружали вещи. Когда всё было внесено и кое-как расставлено, блондинка вдруг огорошила всех: «Заходите в гости, новоселье отметим». Сестры поднесли взрослым по рюмке водки, а нас, детвору, одарили конфетами. Это был настоящий праздник на нашей улице! На другой день, идя из школы домой, я увидела, что дверь в соседские сени чуть приоткрыта. Любопытство подтолкнуло меня, и я зашла. «А, наша юная соседка, — сказала черненькая, которую звали Людой, — пирожка хочешь?» Еще бы не хотеть, если мы и хлеб не всегда видели. Она достала из печи противень, наполненный кучей поджаристых румяных пирожков, от аромата которых у меня даже закружилась голова. Обычно стеснительная, тут я забыла про все, глотая аппетитные пирожки один за другим — с капустой, яйцами, с жареным луком. Так я стала частой гостьей в этом уютном доме, где так тепло привечали детвору. И никогда не уходила отсюда с пустыми руками. Нам нравилось приходить в это светлое, сытное и уютное тепло из наших домов, где измученным заботами родителям было не до нас, где из каждого угла глядела на нас нужда. И только взрослые не разделяли нашей радости, хотя Люда и ее сестра Нина были по-прежнему приветливы со всеми. Спустя какое-то время по улице поползли завистливые слухи: неспроста, мол, в такое голодное время сестры живут безбедно. Все чаще возле нашего дома останавливались черные эмки, из которых выходили хорошо одетые мужчины и исчезали в половине, которую занимали соседки. А потом долго оттуда доносились звонкий смех и музыка. Тогда мать начинала недовольно швыркать посудой на кухне, а однажды, когда я собиралась, как всегда, к соседкам, она строго заявила: «Не ходи туда — там грязно». Я никак не могла понять, о какой грязи она говорила, если в их комнатке всё блистало чистотой. Прошло два или три года. Всё реже появлялись машины у нашего двора, да и сестры как-то изменились. Нет, они по-прежнему были приветливы и всегда находили для нас гостинцы. Но какая-то тревога появилась в их глазах и поведении. Сочувствуя им всем сердцем, я однажды спросила: «А вы не больны, может, за лекарством сбегать?» — «Нет, милая, хуже, вырастешь — узнаешь», — ответила Нина. А однажды летом, когда мы играли на улице, к нашему дому подкатил наводивший на всех ужас черный «воронок». Милиционеры вывели и посадили в него сестер, бледных, со сжатыми губами, в наспех наброшенной одежде. В толпе соседей кто-то злобно бросил: «Догулялись...» А мы, детвора, со слезами смотрели вслед. Нам было непонятно, как можно таких хороших, добрых людей сажать в тюрьму? Я с недоумением вслушивалась в разговоры взрослых. Как всегда, самым знающим оказался дядя Коля. Оглядываясь вокруг с опаской, он полушепотом рассказывал: «Начальник один к ним ходил. Его посадили, ну а их за то, что связаны с ним были. Может быть, разберутся — отпустят». В эту ночь я спала плохо. А утром, надеясь, что всё «выяснили» и сестры уже дома, побежала к ним. Дверь была приоткрыта. Я порадовалась, распахнула ее и вошла. В комнате находились двое мужчин: один, милиционер, сидел за столом и что-то писал, а второй, высокий, в штатском, ходил, скрипя хромовыми сапогами по половицам, рассматривал какие-то вещи и диктовал: «Подушки пуховые — три, самовар медный — один...» Увидев меня, недовольно бросил: «Тебе чего?» Слезы брызнули у меня из глаз — я поняла, что сестры уже никогда не вернутся сюда, и стремглав выбежала из комнаты. Последнее, что я успела увидеть, был торчащий из печи пустой противень…
ЭНЭ ШИЗОТОЙ МУДАК.ЦЭГЦТЭЙ ЯРЬЖ ӨӨРИЙГӨӨ ИЛЭРХИЙЛДЭГГҮЙ.СЭТГЭЦИЙН ХУВЬД ЭРҮҮЛ БИШ,БАГЫН НЭГ АМБИЦТАЙ,КОМПЛЕКСТОЙ НӨХӨР ЯВААД БАЙСАН ОДОО 50 ГАРЧИХААД ТӨЛӨВШИЖ,ТОМООЖДОГГҮЙ ЮМ БАЙХДАА.
Харин тийм.Манай Монголд иймэрхүү хүмүүс ёстой хэрэггүй,дайралдвал өшиглөх юмсан.Манайд бүх юм сайхан байна.Ард түмэн маань гэгээрчихсэн соёлтой,боловсролтой байна.Сайхан амьдарцгааж байна,өөр юу хэрэгтэй юм,зайлвал таарна,Молороо
Molorerdene bol mongoldoo meregjil hodolmor uzel bodoldoo unench eh oronch tuuhch filosofch sudlaach erh zuich ondor bolovsroltoi tsoohon hunii 1 gej boddog. Mongoliin onoogiin niigemiin baigaa baidliig filosofch sudlaach hunii huvid yag onoson us agaarshig heregtei zuilsiig bichij oilguulhiig hicheedeg. Gevch ene hunii helsen ug bichsen nomiig unshij sudlaj zovoor huleej avj chadah irgenii uhamsar tarhi bolovsrol baihgui baigaad uneheer haramsaj baina. Oilgohgui bol negniigee muulj doromjilj bitgii setgegdel bichij baigaachee.
ЭНЭ ХҮНИЙ 2 НОМЫГ УНШИЖ ҮЗСЭН. ЗАРИМ НЭГ ЗҮЙЛ ДЭЭР САНАА НИЙЛЭВЧ, ӨӨРИЙН ГЭСЭН ЁС ЗАНШИЛ, УЛАМЖЛАЛААСАА САЛАХ ЁСТОЙ ГЭДЭГ ДЭЭР ЭСРЭГ САНАЛТАЙ БАЙНА. БИД БУСДААС ОНДООШИЖ БАЙНА ХӨГШИНӨ. ГЕРМАНЫ СУРТАЛ ГЕРМАНДАА Л ТААРНА БИД ЦӨӨХҮҮЛЭЭ УЧРААС УЛАМЖЛАЛ ЁС ЗАНШЛАА ХАРИН ЖИНХЭНЭ УТГААР НЬ СЭРГЭЭЖ ЧАДВАЛ ХӨГЖИНӨ ГЭЖ БИ БОДОЖ БАЙНА. ХЭТ МУХАР СҮСЭГТ АВТАЖ БОЛОХГҮЙ Л ДЭЭ. МЭДЛЭГ НЭМДЭГГҮЙ 4 МӨРТ ГЭЖ БИЧСЭН БАЙНА. ХАРИН ТҮҮНИЙГ УХАЖ УХААРАХ ЮМ БОЛ ДЭЭР ДУРДСАН 3 ОНОЛЧИЙНХООС ХАМААГҮЙ ИЛҮҮД ҮЗНЭ.
Таны бичсэн нийтлэл expert-үүд мэдэж судлахаар зүйл гэж бодож бна. Хүн үйлийн үрээ ухаараад мэдээд явбал чухал гэж боддог. Толгой эргүүлсэн ойлгохгүй юмаар шаналж явснаас саруул ухаантайгаа, өөрөө өөртэйгөө байх нь чухал. Im klaren Geist ist das Erkenntnis spontan gegnwaertig. Der Narr tut, was er nicht lassen kann, der Weise laesst, was er nicht tun kann. Монгол зан заншилгүйгээр монгол хүнийг төсөөлөхийн аргагүй. Зан заншил гэдэг бол биеэ зөв авч явах дүрэм журам.Бид монгол сэтгэлгээгээ сэргээн хамгаалах ёстой. Жнь: ахан дүүгийн ёс, байгальтай харьцах ёс журам, үзэл баримтлал г.м. Магадгүй цаг үеээ дагаад зарим зүйлийг өөрчлөх шаардлагатай болж бгаа. Жнь: цагаан сар бэлэг сэлт... Өөрчлөлт явагдаж байгаа. Хамгийн гол нь өөрсдийгөө үгүйсгэхгүй байх. Энэ бидний оршин тогтнох нэг баталгаа. Төрөл арилжихгүй байх. Иймээс бид зан заншил, зүйр цэцэн үг, сургаал үг... судлах ухаарах суралцах хэрэгтэй байна. Мухар сүсэг гэдэг юм ард түмний дунд газар авсан. Үүгээр бизнес хийж байгаа хүмүүс байдаг. Энэ маш аюултай гэдгийг тэд өөрсдөө мэддэггүй, ухамсралдаггүй. Үүнийг төр засаг хяналтандаа авах ёстой, тэдэнд хуулиар хариуцлага тооцох ёстой гэж үздэг. Гадны сэтгэхүйг бид авахийг нь хүлээн авна. Гэхдээ үүн дээр маш болгоомжтой хандах ёстой. Амьдрал сургууль. Хүн өөрөө сурья, ойлгоё, ухааръя гэсэн бодолтой байх хэрэгтэй. Төр засаг зөв зам уруу ард түмнээ чиглүүлээд дэмжээд өгөх хэрэгтэй гэж бид боддог. "Хөдөлмөр хүнийг бий болгосон" энэ үгийг Жаргалсайхан хэлэхийг би сонссон. Тэр монгол хүн.
үхэр монголчууд мэдлэггүй дампуурч байгаад нэг өдөр амаараа шороо үмхээд ирэхээд мэдрэнэ дээ
Байгаль эх хүмүүн бидэнд харамгүй ухаан мэдрэмж заяасан. Үүнийгээ хөгжүүлэх нь бусдыг судлахаас чухал бөгөөд амархан зөв. Хүн даруу байж савандаа багтаад явах нь чухал гэж би боддог.
ENE UMHII SHIZOOT, BAAHAN WIKIGEES BUUN ALDAATAI ORCHUULMAAR YADAJ...ENE BAASAD UHSENII MEDLEG BAIH VE DE. HAA YAVSAN GAZRAA UZEN YADAGDAJ, SHIVSHIGTEIGEER IH SURGUULIN 2 BAIRNAAS HUUGDSUN. ODOO END TEND HULGAICH SHIG GULUGNUN NUUREE NUUGAD, ARHI UUGAD L YAVJ BAIDAG, ACH HOLBOGDOLGUI SHEES
NOGOO MANGAS N.ENHBAYRAA SOYON GEGEERYYL.ENHBAYR BOL HEZEECH GEGEEREHGYI SHUNAL ATAA HORSOLIIN TULAM
Энэ дээр бичсэн хүмүүст: Та нар шиг хүмүүс ойлгохгүй. Зөвхөн Монгол, зөвхөн Монголдоо гэдэг утгаараа биш эхлээд бид чинь хүн хүмүүс хүн төрөлхтөн гээчийн нэг төрөл гэдэг талаас нь харж бодож сэтгэх чухал байна. Монгол сэтгэхүйд өөрчлөлт хийсэн соён гэгээрүүлэгч алга гэж үнэн л бичиж. Кола ууж холливуд кино үзэж онгоцоор нисэх болохоороо дэлхийн хөгжил ярьж, хүмүүсийн юмыг өөрсдөө эрхгүй хэрэглэчихээд сэтгэхүйн хөгжлөө зэрэгцэн хөгжүүлэх туахй ярихаар хүй нэгдлээрээ байцгаая гээд байдаг үнэн үхэр үхэр. Бас хэлэхэд ямар нэг юм хийгээд явж байгаа нэгнийгээ компьютерийн ард суучихаад урмыг нь хугартал бүү гутааж бай. Тамын тогооны монголчуудын үлгэрээр. Тэр гачин гачин хэрэг хийж байгаа юмнуудаа харин сайн хэлж байцгаа
Sanal neg baina.
Та нар германууудыг төрөлхийн цаг барьдаг, дээд зэргийн соёлтой, хөдөлмөрч хүмүүс байсан гэж боддог юм биш биз дээ. Эд чинь 200 хүрэхгүй жилийн өмнө цонхоороо баасаа цацдаг, хөгжил буурай ийм тасархай хөгжил мөгжилтэй байгаагүй. Харин нэгэн сүмээс гаралтай соён гэгээрүүлэгчийн сүм дээрээ эхэлж хэрэгжүүлээд тэр нь нийт үндэстний хэмжээнд сууж өгсөн соёл гэгээрэлийн онолын хүчинд ийм болцгоосон улс.
chi mundag medeh yum aa. ene yanzaaraa bol mongolchuud 200n jiliin daraa cag baridag, deed zergiin soyeltoi, hudulmurch humuus bolj amjih bolov uu???
za tiimee tegdeg baisan... xarin 200 xan jiliin dotor delxiid deeguur tolgoi zoxij yabaa oron shuu. Germand mash ertnii olon sum xiid, zaiz geed mash uran saixan barilguud zöndöö baigaa buur 1000 jiliin ömnö barigdsan zaiz, xerem geed unexeer baxarxmaar jum ix baigaa muug xaraxaas n ömnö ene xumuusees surax jum zöndöö baigaa.
Áè÷ñýí íîì íü ç¿ãýýð ë þì áàéíà ëýý ø äýý. È÷èííîðîâ ýíý 2 ãýæ îðîí çàéãàà îëîõã¿é ÿà÷èõñàí 2 âý äýý, çàéëóóë.
Гитлерийг анх гарч ирж байхад бүгд л сезотой тэнэг гэж байсан юм харамсалтай нь 2 дайны үед түүнийг хэн ч тэгж бодохоо больсон юм даа
Garchigiig ni haraad gaigui yum baih gej bodov, Ene hun neg l bish ee bas bish yum baina daa huurhii huulaad baigaa yum uu daa unshsan hagas hugas yum aa copy paste gedeg bhaa ,,, manaihan unshsanaadandaal huulah yum daa yana daa, uuriin tolgoitoi baimaarsan ,,,
Molor-erdene unen yum bichsen bna. 20 jilyin dotor Mongold Mongol khunyi ukhamsar mash muu bolson. Mongond khet shutej oorsdyinkhoo mon chanaryig aldsan orovdoltei ulsuud boljee. Mongol khunyi une tsene,unelemj, yos surtakhuun gedeg yum baikhgui bolson. Yim tsag uyed yaj uls oron khogjikh yume be? Tor barij bgaa ulsuud ni ulaan luivarchid mongo khaanaas yaj unagaakh ve l gej bodno. Unekheer ekh ornyi khogjild sanaa zovson khun baikhgui bna daa. Ekh ornyikhoo toloo gesen khumuusyig esvel alna, esvel galzuu soliotoigoor ni duudna. Ard tumnyi ukhamsat tuilyin muu bna. Bidend unekheer ard tumnyig gegeeruulekh gegeeruulegch kheregtei bna. Khumuus jookhon ch gesen yum unshij oorsdyinkhoo amidralyig gadnyi gaigui ulsuudyin amidraltai jishij uzeesei. Bid unekheer "Khuuchin khuu" bolj bgaa yum bish uu?
Мэддэг хүнд мэргэн цоохор мэддэггүй хүнд эрээн цоохор гэж. Өөрөөсөө илүү хүмүүсээ доош нь хийж доромжилдог, буланд шахаж ганцаардуулахыг оролддог өчүүхэн бодолоосоо салахгүй бол харийнханий олз болно гэдэгийг хэлье Монголчууд минь! Би Молорэрдэнийг их хүндэтгэдэг. Үнэхээр биднээс илүү хэдэн ном уншиж дүгнэлт гаргалгааг нь зөв зохистой гаргаж чаддаг МУНДАГ филасофич!!!! Ийм хүн бидэнд үнэхээр хэрэгтэй яг одоо цагт!!!! Уншихгүй, сэтгэхгүй хүмүүсээр Монголчууд маань дүүрчихсэн байна шүү! АНХААР!
ee, chaavaas! ichij amidar
JOOHON GEGEEREH HEREGTEI MUHAR SUSGEESEE SALAH HEREGTEI GEJ UNEN HELSEN BNA.ODOO HUNIIG HURTEL HIIMLEER HIIDEG HUGJLIIN UE IRCHEED BNA SHU DE
BAS MONGOLIIN SAIHAN ULAMJLALUUD BNA SHU.TERIIGEE AVCH ULDEED HUGJUULEH HEREGTEI BAIH
Дэндүү их уншсан хүн.Төөрөлдсөн толгойтнууд ойлгохгүй биз