Судлаач Д.Ганхуяг: Дэлхийн намууд ба Монголын намууд

Нийтэлсэн: 2017-08-17 14:33:00

Монголын улс төрийн тэмцэл МАНАН-гийн эвдрэлийг тогтоон барих, түүнийг эвдэх гэсэн эсрэг тэсрэг хандлага, урсгал гольдролд нэгэнт оржээ. Энэ нь улс төрийн “уламжлалт бус” хатуу ширүүн тэмцлээр илэрч байна. Чингэхдээ МАН доторхи тэмцлээр илүүтэй тодорхойлогдох болов. Нэгэнт улс төрийн тэмцэл шинэ байдлаар, суурь асуудалтай холбоотойгоор тавигдаж байгаа учраас энэ талаарх “онолын” асуудлыг товч хөндөе гэж бодож байна. Манайхан л “онолын” асуудал хэмээн “ойлгодог” болохоос энд ярих зүйл онолын асуудлууд огт биш, харин өнөөгийн улс төрийн хамгийн чухал практик асуудлууд болно.
 
Дэлхийн чиг хандлага хийгээд орчин үеийн намууд
 
Манайхан дэлхий дахин “өөр болж байгаа”, “шинэ төлөв байдалд шилжлээ” гэж ярих дуртай боловч тэрхүү шинэ хандлагаа ойлгохыг огт оролддоггүй, тийм мэдлэг чадвар байхгүй юм. Үүний улмаас орчин үеийн гэж ярих дуртай тэр хүмүүс орчин үеийн чиг хандлагын эсрэг үйлддэг бөгөөд энэ нь Монголд хамгийн тод илэрдэг. Энэ нь Монголд болж буй самуун будлианы гол учир шалтгаан юм.
Монголын улс төрийн намуудын дампуурал, ялзралын гол шалтгаан манай намуудын суурь хоцрогдол, дэлхий дахины бодит байдлаас үлэмж салж гажсантай холбоотой гэдэгт итгэлтэй байж болно. 
 
Энэ асуудлыг хөндөж ярихаар “номын цагаан солиотой”, “хоосон онол ярьдаг”, “шизотой” гэж хочлон няцаадаг тэнэг ажил үйлдлээ татах цаг болсон. Учир нь надад болон хэн нэгэнд ийм нэр хоч өгснөөр Монголын намуудын ажил үйлс өөдлөхгүй. Үүнийг Монголын улс төрийн намуудын ялзрал, дампуурал, самуун будлиан хангалттай нотолж байна. Ингээд дэлхийн намуудад гарч буй шинэ хандлагуудын заримыг манай намуудтай харьцуулан, харшуулан товч өгүүлье:
Нэг. Үзэл суртлын хурц сөргөлдөөн XX зуунд үлдэж, одоо намууд нийгмээ бүхэлд өөд татах, амар амгалан байлгах, чингэхдээ урт удаан хугацаанд “үндэстэн – улс”-аа дэвшилд хүргэх, ирээдүйд чиглэсэн шинжлэх ухаанч бодлого хэрэгжүүлдэг болсон.Гэтэл манай намууд либерализм, социализм гэж маргаж хэрэлдсэн усан тэнэг лаларууд болж хувирсан. АН өөрийгөө ардчилал, хүний эрхийг дээдлэгч, түүний Монголд төлөөлдөг цорын ганц хүчин гэж ойлгох болсон ба энэ нь сүүлдээ тэнэглэлийн дээд болон хувирсан. МАН өөрийгөө “ардчилсан социализм”, “нийгмийн ардчилал”, сүүлдээ “зөвлөлдөх ардчиллын” төлөөлөгч гэж үзэх болсон ба өөрийгөө “шинэ” гэж ойлгуулахын тулд онолын хайгуул, ном зохиолын нэрийг тунхаглагч тэнэг лаларууд болон хувирсан.
 
Үнэндээ бол МАН, АН хоёрт ямар ч онол, үзэл суртал огт хамаагүй болсон. Үүнийг хоёр намын Их, Бага хурал, чуулганы илтгэл, шийдвэр, намын удирдагч нарын хэлж ярьсан зөрж будилсан, эргэж бусгасан, лоозогнож сүржигнэсэн эргүү тэнэг үг, үйлдлээс хангалттай харж болно. АН-д судалгаа, шинжилгээний байгууллага огт байхгүй, угаасаа ч АН-д шинжлэх ухаанаас асар хол, гудамжны гарууд хэт олон учраас тэндээс шинжлэх ухааны “талын юм” хүлээх шаардлагагүй юм. МАН-д шинжлэх ухааны байгууллага ор нэрийн төдий байгаа боловч тэр нь намын аппаратын хавсарга, дарга нарт үйлчлэгч болон хувирсан учраас эндээс шинжлэх ухааныг яаж ч хайгаад олох боломжгүй. Миний баттай мэдэж байгаагаар МАН-ын “Прогноз” төвийг (одоо бол Академи) Н.Энхбаярын үеэс эхлээд одоо болтол шинжлэх ухааны чиглэлийн ганц ч төлөөлөгч удирдаж байгаагүй, харин шинжлэх ухааныг гутаан бузарлагч нар л байсан. Хөгшин судлаач би гэхэд л ганцаараа МАН-ын “Прогноз” төвөөс олон дахин их, илүү бүтээмжтэй ажил хийдэг ба үүгээрээ энэ байгууллага нэртэй “юмыг” олон удаа ялж байсан. Эндээс МАН-ын “шинжлэх ухаан” ямар хөгийн байдалтай байгааг харж болно. Иймээс МАН, АН хоёр шинжлэх ухаанд түшиглэх, ядахдаа түүнийг “үнэрлэх” хэмжээнд хүртэл өсөх шаардлагатай ба үүнийг би сайн санааны үүднээс аль алинд нь сануулж байна.
 
Хоёр. Орчин үеийн намын бүтэц зохион байгуулалт, нөлөөлөл удирдлагын аргад ихээхэн өөрчлөлт орж, намууд уян хатан, хөнгөн шуурхай, цомхон бүтэцтэй ажиллах болсон. Энэ нь намууд дан ганц намын нүсэр бүтэц, намын боловсон хүчин, гишүүдэд биш, харин иргэд хийгээд сонгогчид, электоратын тодорхой бүлгүүдэд тулгуурлан ажиллах болсноор илэрдэг. Гэтэл манай намууд хэт төвлөрсөн нүсэр бүтцээрээ зөвхөн намын боловсон хүчин, гишүүд, дэмжигчдэд тулгуурлан ажилладаг XX зууны эхэн дунд үеийн хоцрогдсон, бурангуй байдалд шилжсэн. Энэ нь намуудын үлэмж хоцрогдол, ялзрал дампуурлын үндсэн бөгөөд гол шалтгаан юм.
Хаа очиж энэ талаар дэвшилтэт олон хүн санал санаачлага гаргасан боловч намуудын дээд эрх мэдэлд бугшсан хэдхэн хүн буюу МАНАН няцааж, үгүйсгээд хэрэгжүүлээгүй юм. Орчин үеийн, жам ёсны энэ дуудлагыг хэрэгжүүлэх үндсэн нөхцөл нь МАНАН-г эвдэн устгах явдал мөн. 
XXI зуунд амьдарч байвал тэр цаг үеийнхээ дуудлагад нийцсэн хэмнэл алхаагаар амьдрах ёстой. Үүний тулд цаг үеэсээ үлэмж хоцрогдож, нийгмийн дэюшил, хөгжилд саад болсон МАН, АН хоёрын зохион байгуулалтын хуучин бүтцийг эвдэж, орчин үеийн намыг орчин үеийн жишгээр байгуулах ёстой. Мөн МАН, АН хоёрын хэвшмэл бүтцийг буюу хэдхэн хүнд хязгааргүй, халаагүй үйлчилдэг бусармаг практикийг халах хэрэгтэй. Хамгийн эхний алхам нь Монголын улс төрд бугшсан, ээлжгүй, халаагүй, хязгааргүй, хэдхэн хүний “угсаа залгамжлах ёс”-ыг халах явдал гэдэгт эргэлзэх хэрэггүй.
 
Дэлхий дахинаа “улс төрийн нас” 8-12 жил байгаа атал Монголын хөгшин бурхи улс төрчид 20 гаруй жил бантан хутгасан атлаа үргэлжлүүлэн улс төр хийхээр үхэн чармайж байгааг таслан зогсоож, тэднийг “ардчиллын музейд” шилжүүлэх нь зүйд нийнэ. 
Гурав. Дэлхий дахины нийгмийн бүтэц, түүний дотор Монголын нийгмийн бүтэц ихэд өөрчлөгдөж, хуучны олон ойлголт эвдэрч байгаа нь намуудын үйл ажиллагааг шинэ төлөв байдал, шинэ арга барилд шилжүүлж байна. Ухаандаа хот болон хөдөө; ажилчин, малчин, сэхээтэн; намын гишүүн болон дэмжигчид гэсэн хэвшмэл олон ойлголт өөрчлөгдөж, сонирхлын бүлэг, электорат, төрийн бус байгууллага гэсэн олон янзийн шинэ хэлбэрт шилжиж байгааг намууд харгалзаж, хуучин арга барилаасаа татгалзаж байна.
 
Дэлхийн бүх улс орнууд нийгмийн бүтцийн суурь судалгаа байнга явуулж, түүнд түшиглэсэн бодлого хэрэгжүүлдэг атал манайд сүүлийн 20 гаруй ажил нийгмийн бүтцийн судалгаа хийгээгүй юм. Одоо Монголын нийгмийн бүтцийг мэддэг хүн байхгүй болсон. Нэгэнт нийгмийн бүтцээ мэдэхгүй байгаа тохиолдолд нийгмийн бодлого, нийгмийн халамж ярих нь учир утгагүй явдал болно. Иймээс манай намууд Монголын нийгмийн шинэ бүтцийг харгалзсан, түүнд тулгуурласан бодлого явуулж сурах ёстой.
 
МАН, АН хоёр хуучин хатуу бүтэцдээ баригдаж, зөвхөн түүнд тулгуурлах болсон нь тэдний лай ланчгийн үндсэн шалтгаан юм. Наад зах нь “намын гишүүд дэмжигчид” гэсэн ангилал үлэмж хоцрогдсоныг зайлшгүй харгалзах ёстой. Учир нь орчин үеийн хэт олон бөгөөд нарийн бүтэцтэй нийгэмд иргэд сонгогчид аль нэг намыг хатуу дэмжихээ больж, тухайн үеийн бодлого, үйл ажиллагаа, түүний үр дүнд тулгуурлан сонголтоо хийдэг шинэ хандлага нэгэнт бий болжээ.
Шинэ шинэ нийгмийн бүлэг, хэсгүүд төлөвшин бий болж, тэдний сонголтын зан үйл өөр болсон нөхцөлд хуучин бүтэцдээ тулгуурлан ажиллах нь наад зах нь мөнгө хөрөнгө, цаад зах нь бууран доройтохын үндэс суурь болно. Дөрөв. Дэлхий дахинаа намуудын буюу хэдхэн намын дангаар ноёрхлын үе дуусч, улс төрийн ямар ч нам шинэ нийгэмд шинээр бий болсон улс төрийн хөдөлгөөн, улс төрийн бүрдэл, нэгдэл, холбоо зэрэгтэй хослон, хамтран, нэгдэн, нийлэн ажиллах болсон. Өөрөөр хэлбэл орчин үеийн нам “дарга нам” биш, харин олон эрх ашгийг зохицуулах, уялдуулах үндсэн дээр нэгтгэн илэрхийлэгч болон хувирч байна. 
 
Гэтэл манай намууд өөрийгөө улс төрийн аливаа үйл ажиллагааны “дарга” гэж ойлгодог ба нийгмийн зохион байгуулалтын бусад хэлбэрийг “намд туслах”, түүнд “захирагдах” үүрэгтэй гэж үзэх болсон нь үлэмж алдаа юм. Дэлхий дахинаа намуудын дэргэдэх болон “дэргэдэх бус” байгууллагуудын ялгаа бараг алга болсон байна. Ухаандаа Монголын залуучууд, эмэгтэйчүүд, ахмадыг намын дэргэдэх болон дэргэдэх бус хэмээн ангилах нь нийгмээ дайсагнуулахаас өөр үр дүнд хүргэхгүй. 
Намын хэт төвлөрлийг нэмэгдүүлэх нь хэдхэн дээдэст л хэрэгтэй зүйл болохоос нийт нам, ард түмэнд огт хэрэггүй, үлэмж халгаатай явдал болно. Дэлхийн нэлээд оронд нам, төрийн хэт төвлөрөл бий нь бий, гэхдээ тэнд улс орноо удирдан хөгжүүлж, түүнийгээ ажлын бодит үр дүнгээр нотлон харуулж чаддаг. Ийм бол яахав, болж байна гэж хэлж болно. Гэтэл Монголын удирдагчид улс орноо хөнөөж, сөнөөж, сүйтгэж хаячихаад дээрээс нь хэт төвлөрөл нэхэж буй нь дэлхийн жам ёсноос үлэмж гажсан гэмт хэргээс өөр зүйл биш.
 
Тав. Дэлхийн намууд нам, төрийн ажлыг эрс зааглаж, “зах зээлийн эдийн засаг гэж байхаас зах зээлийн төр гэж байх ёсгүй” гэсэн зарчмыг хатуу баримталж, бодлого үйлдлийн болон “онолын” гол маргаанаа нам дотроо ардчилсан зарчмаар явуулж, ялсан үедээ сонгон авсан, нам дотроо гаргасан шийдвэрээ хэрэгжүүлэхийн төлөө тэмцдэг болсон. Өөрөөр хэлбэл эхлээд нам дотроо шударга өрсөлдөөн, идэвхи оролцооны зарчмыг хэрэгжүүлдэг, шударга ёсны болон ёс зүйн зарчмыг хатуу мөрддөг болсон. Манай намууд өөрийн намыг албан тушаалын наймааны зах болгон хувиргасан нь хэн бүхэнд илт. Энэхүү хар зах төрд уламжлан нэвтэрч, төрийг хамаг будлиан самуун, авилга, гэмт хэргийн үүр уурхай болгожээ. Үүний буруутныг бүх нийтээрээ мэдэж байгаа гэж бодож байна.
Иймээс намуудын хийх ёстой хамгийн эхний ажил бол улс төрийн наймаачин, панзчингуудаас салах явдал мөн. Мөн нам нь тэр чигээрээ төрд нүүгээд орчихдог дэлхийд огт байхгүй адгийн тэнэг практикаас татгалзах ёстой. Орчин үеийн нам бол төрийн албан тушаалд хүрэх шат дамжлаг биш, төрд орохын өмнөх болон төрд ажиллах үед хянах шүүлтүүр мөн. Энэ нь намын гишүүдийн бүхий л үйл ажиллагааг зөвхөн идэвхи оролцооны зарчмаар шалгаруулах шударга системийг шаарддаг юм. 
Идэвхи оролцооны зарчим бол хүнийг ам хэлээр биш, зөвхөн ажил хэргээр үнэлэх зарчим бөгөөд үүнийг хэрэгжүүлэхэд шударга ёсоор ажиллах гэсэн хүсэл зориг л хэрэгтэй.
 
Энд би дэлхийн намуудад гарч буй “үй түмэн” эерэг хандлага, үзэгдлээс өөрийн гол гэж үзсэн 5 санааг л манай намуудтай харьцуулан товч тайлбарласан.
Бусдыг нь өөрсдөө уншиж судална биз. Ер нь бол хөгшин судлаачаас илүү гарч, уншиж судлаж чадахгүй бол нам мам гэж солиорч давхих хэрэггүй л байхгүй юу ?!
Миний бат итгэж буйгаар дурдсан 5 санааг хэрэгжүүлж чадвал манай улс төрийн намууд шинэчлэгдэж чадна. Үүнээс өөрөөр бол хоосон чалчаа яриа болно. 
МАНАН зүв зүгээр арилахгүй, аливаа шинэчлэх үйлсийг таслан зогсоож, хуучин байр сууриа хадгалан үлдэхийн төлөө амь тавин тэмцэх нь гарцаагүй. Иймээс шинэчлэл болон шинэчлэгчдийг хатуу ширүүн тэмцэл хүлээж байна. Ялалтын шоо шинэчлэгч залуучуудын талд бууж байгаа боловч хуучин хүчин тэмцэлгүйгээр зайлдаг тохиолдол дэлхийд үгүй. Түүнчлэн тэмцэлгүйгээр олсон ялалт бол ялалт биш, өөрийгөө хуурсан явдал мөн.
Би яагаад”, “яаж” гэсэн асуулт олон гарна гэдгийг мэдэж байна. Гэвч энэ удаад бүхнийг хөндөхгүй, учир нь ийм боломж хэнд ч байхгүй. Харин надад энэ талаар ярьж зөвлөх хангалттай хугацаа, боломж бий…
 
МАН-д шинээр гарч ирж буй залуучууд энэ ажлыг хэрэгжүүлж, намаа шинэчилж чадна гэдэгт би итгэж байна. Яагаад ганц МАН-ын залуучуудыг ярив гэвэл МАН шинчлэгдэхгүй бол АН шинэчлэгдэхгүй. Иймээс МАН-ын залуучууд шинэчлэлийн үлгэр жишээ болох ёстой.
Цаг үеийн дуудлага байна, эрч хүчтэй залуу нас байна. Өөр юу хэрэгтэй юм ?!
 
Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
 
 
Эх сурвалж: ganaa.mn блог 
Эрхэм та судлаач Д.Ганхуягийн бусад нийтлэлийг түүний албан ёсны блог ganaa.mn- ээс уншина уу?
СУРТАЛЧИЛГАА :

25 сэтгэгдэл харуулж байна        

  1. нам хэрэггүй ээ. өөр тэгээд яахын, бусад оронд намтай явдаг шдээ гээл. нам сүлжээ наймаа юм байна харлаа. цаашлаад юув? за үүнийг баатархуяг та хоёр ч ёстой нэг сайн бичиж өгнө дөө. Шашин намын холимог Илюминат. Гол цөм нь мөнгө. Дээш босоод байгаа юм шиг пирамид угтаа бол доошоо чиглэсэн ёроолгүй түрийвч. Энд ЭРХ ЧӨЛӨӨ гэж байхгүй.

    мөнгө цагаан нүд улаан, 2017-08-17 16:12:33, 49.0.214.1Хариу бичих

  2. НАМ ГЭДЭГ ЧИНЬ ЭНХБОЛД. ЗАСАГ ГЭДЭГ НЬ ЭРДЭНЭБАТ ГИШҮҮД ГЭДЭГ НЬ ЭРЛИЙЗ МОРЬД БОЛТОЙ ЮМ

    Зочин, 2017-08-17 22:52:14, 150.129.143.105

    АН-д ШУ-ны тухай ярих битгий хэл уншиж бичиж чаддаг хүн тун ховор доо. Тийм ч учраас гадны түлхээсээр учир утгыг нь ойлгохгүй "Би ардчилсан, Чи ардчилсан биш" гэж гааглаад байгаа бүлэг хулгайчууд юм.

    Бичиг үсэг тайлагдаагүй лалрууд, 2017-08-18 00:14:06, 116.114.241.93

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  3. Аль эрт нам биш мафийн хулгайч дээрэмчид алуурчдын бүлэглэлүүд болсон шдээ.

    Зочин, 2017-08-17 17:15:08, 202.55.191.102Хариу бичих

  4. Таны нэр:

    Тайлбар:

  5. МАН-ыг татан буулгаж " 60 тэрбумынхан" ба "Ирж яваа цагийнхан" гэсэн хоёр болгон хуваах хэрэгтэй. Тэгээд газрын наймаачид нэг талдаа гарч улс орны хөгжлийг саатуулахгүй эрлийз морио уяад явж байхгүй юу.

    МАН хоёр салах уу., 2017-08-17 18:05:47, 202.9.41.237Хариу бичих

  6. Таны нэр:

    Тайлбар:

  7. Undsen huuliin heleltsuulegeer namiin sanhuujiltiig tulhuu yarimaar bn!! Mal dagaval am tosddog gedeg bol nam dagaval bayajdag bolson ni nuuts bish!! USAd namiin hatuu gishiinchlel baihgui demjigsedeeree ulaan bolon tsenher mujuud gej bii.Bas haashaa ch ergedeg swing states gej bg ter ni tsoohon!!!Hillary Clintonii yalagdsan shaltgaan ni mi,wi -d dutuu ajillsan suuliin heden songuuld yalalt baiguulsan geed taivshirsan.Uund bas philadelphia hot orno!!! Manaid harin USA shig eronhiilogchiin zasaglaltai bolvol iluu tohirno!! Eronhii said gej baihgui eronhiilogch ni zasagiin gazaraa burduulne!!!Parliament ni mon deed dood tanhimtai bl tohirno!!Neg hunii daranguilal togtono gesen um baihgui deed dood tanhimiin teden ..

    Ss, 2017-08-17 18:44:36, 172.58.139.18Хариу бичих

  8. саналын яльгүй торгон зөрүү.

    Зочин, 2017-08-17 20:34:42, 49.0.214.1

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  9. шашин бол мухар сүсэг, илюминати - хийрхэл.

    Зочин, 2017-08-17 18:46:25, 49.0.214.1Хариу бичих

  10. Таны нэр:

    Тайлбар:

  11. Чин үнэнээрээ бол "хөөрхий" МАН-АН гэнэт ийм аймшгийн,сэжгийн,хорлонтой,адгийн,аюул заналтай болчихоогүй бөгөөд энэ өмхий жорлонг өмхийрүүлэхэд чармайн зүтгэгчид нь эхний ээлжинд гишүүн, дэмжигч хэмээх хамгаас жигшүүрт ноход бөгөөд тэдний араас энэ хоёр жорлонд саналаа өгч ялзруулсан ард түмэн байгаа.Эрх мэдэлд хүрээд эхний луйвар хийхэд нь булш руу нь тонилгочихсон бол өдийд энэ жорлон арай эрүүл орчинтой, цэвэр ,зөв байх байсан.Тэгэхээр загас толгойноосоо эхлэн өмхийрдэг гэдэг бол харьцангуй ойлголт.Өөрийгөө "Азийн үлгэр жишээ ардчилсан улс" гэж өргөмжилсөн энэ улсын иргэд нь ёс зүйн хувьд бүрэн ялзарсан хийгээд баабар мэтийн нохдын хүчин зүтгэлээр үнэт зүйлгүй болчихсон болохоор хүний ёсонд аль нь сайн,аль нь муу болохыг ялгаж чадахаа больсон.Бүхэл бүтэн 4 жил хулгай хийгээд байхад нь "энхрийлэн бөөцийлж" дахин сонгоно гэдэг бол хүн болж төлөвшсөн иргэдийн хийдэг ажил биш.Бүх монголчуудыг арай ч бүгдээрээ галзуугийн эмнэлгийн өвчтөнүүд болсон гэж итгэхгүй байна.Гэвч олонх нь ийм тархины тураалтай,бараг л хагас мал, хагас "хүн" болсон учраас хөөрхий "МАН-АН" буруу юм хийгээд байгаагаа огт ойлгохгүй баярлан явсаар өнөөгийн жорлонжсон төрхөө олсон юм.Манай нийгэмд хамгийн их хорлонтой,улс орныг сөнөөж байгаа адгийн хог шаарнуудыг олоод ир гэвэл МАН-АН-н гишүүн, дэмжигч гээд яваа тэр сүгнүүдийг нэрлэж болно.Тэд байхгүй бол МАН-АН байхгүй.МАН-АН-г эрх мэдэлд хүргэдэг намын гишүүн дэмжигч хэмээх хортой хөрс шороо үнсэн чандруу болох болтугай.

    зочин, 2017-08-17 20:25:09, 66.181.176.48Хариу бичих

  12. Таны нэр:

    Тайлбар:

  13. Mongolchuud nam gej lalartdagaa boloh heregtei mongoliig nam negj nerlegdsen hedhen hulgaich samarch baina

    Зочин, 2017-08-17 22:10:06, 46.125.250.84Хариу бичих

  14. Таны нэр:

    Тайлбар:

  15. Mongolchuud hudlaa yarij hulhidaj hulgai luivar hiij baigaag Ni medseer baij tolgoi deeree gargan songoj tolgoi ruugaa sheelgej baigaa teneg lalar Ni dendsen malnuud ene delhiid oor baihgui Odoo yaahav an man gej hulgaich luivar hiiheer zuglasan hedhen aluurchin hulgaich mongonii toloo Yu ch hiihees buzahgui m enhbold elbegdorj bayar bayarzogt erdenebat baabar gonchigdorj bilegt dorligjav batuul badamjunai saihanbileg sv batbold da ganbold hujaa battulga geh Metiin hogiin shaar buzar hulgaich nariig toroos zailuulj songuul gedeg Branche shou songoltooroo dahin songohgui zailuulsan zagt mongoliin Tor Saya neg zevershij magadgui ugui bol aimshgiin har darsan zuud shig aluurchidiin daranguilaliin buzar niigemd tarchilsaar baih bolno deeree gargaj tolgoi ruugaa

    Зочин, 2017-08-17 22:22:37, 46.125.250.84Хариу бичих

  16. ачааны тэрэг дүүрэн ямааны толгой шийр

    Зочин, 2017-08-17 23:34:29, 49.0.214.1

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  17. Бурхан бол ганцхан бий. Бурхан Хун хоерын хооронд ох ченжид Би итгэхгуй.Буддын сургааль бол философи,буддын лам нар луйварчид, исламын лам нар бас луйварчид. Бурхан байгаа, ганцхан л бий, амин

    Зочин, 2017-08-17 23:37:16, 122.201.24.155Хариу бичих

  18. Таны нэр:

    Тайлбар:

  19. ene uilsiig xiix togs 3 daxi xuchin tsag ueiin daadlagaar gyaraltai garaasai

    m.mandahaipoland, 2017-08-18 00:11:19, 178.235.40.65Хариу бичих

  20. Таны нэр:

    Тайлбар:

  21. duudlagaar

    Зочин, 2017-08-18 00:11:59, 178.235.40.65Хариу бичих

  22. Таны нэр:

    Тайлбар:

  23. Malchin mal shig mongolchuud man geh hulgaich nariin Argand oron undsen huul gesen ganz oorsoniig Ni hamgaalj baigaa ezeg huulia guul bolgohoor end tendgui tenegten lalartsaar baina . Manangiin hulgaich nar toroos zailaagui zagt undsen huulia oorchilhoor hulgaich nariin arga zalind oron neg ih yum meddeg hun shig tenegten sanal manan ogoo hereggui shuu humuus ee ene ayultai shuu ter lundeejanzan gedeg booronhii burhnii dur gargasan luivarchin lav l mongol uls mongol hunii toloo Sain yum hiihgui Ni lavtai humusee Mongolchuudaa yadahdaa undsen huulia Sain unshaarai ene bol nogoo songuul shig zuil bolno shuu luivarchin aluurchid hulgaich nar saihan ineej saihan ug helenguut ni songodog ih hurlin songuul geech buzariin shounaas shal oor buur mongol uls baih uu baihgui yu gedeg yuman deeree tulsan mash ih anhaaran orolzoh estoi sanal asuulga shuu

    Зочин, 2017-08-18 01:14:34, 46.125.250.84Хариу бичих

  24. Таны нэр:

    Тайлбар:

  25. Хуулиар өөрсдийгөө зөвшөөрүүлсэн мафийн бүлэглэлүүд шүүдээ. Нэгнээ тагнаж чагнана, амь насанд нь заналхийлнэ, төрийн албыг зарна гээд. Албан тушаал авахаар хууль хүчнийхэнд нөлөөлж хийсэн хэргээ хэрэгсэхгүй болгуулна.

    bata, 2017-08-18 01:31:48, 86.24.200.167Хариу бичих

  26. Таны нэр:

    Тайлбар:

  27. Ёстой ёонк гэтэл гоё шаасан

    Зочин, 2017-08-18 11:16:57, 27.123.214.118Хариу бичих

  28. Таны нэр:

    Тайлбар:

  29. Нам хэрэгтэй нь хэрэгтэй. Улс төрийн бодлогоос их зүйл хамаардаг нь харагддаг. Европ амерк д явж байгаад нэг улсаас нөгөө улсын нутагт ороход барилга байшин зам харгуй хүнийх нь байдал хувцас хунар нь хүртэл өөр болдог. Улс төрөөс л болж байна даа гэж аргагүй бодогдоно.

    Сүрэн, 2017-08-18 11:28:42, 122.201.22.35Хариу бичих

  30. Таны нэр:

    Тайлбар:

  31. MONGOL SUDLAACH TAND BAYARLALAA.......ULS TORIIN GOL ASUUDLIIG HONDJEE..........

    tugsu, 2017-08-18 20:32:22, 202.9.42.122Хариу бичих

  32. Таны нэр:

    Тайлбар:

  33. Намыг гишүүдтэй нь нэг хашаатай мал гэж зүйрлэж болно. Гол нь манай хашаатай мал ариун цэвэр эрүүл ахуйн шаардлагад огт нийцэхгүй болчоод байнаа. Тэгээд яав вэ. Шинээр хашаа хороо барьж нүүж өвчтэй малаа заазлахгүй бол болохгүйлдээ. Малчнаач солих хэрэгтэй.

    Зочин, 2017-08-19 01:11:57, 202.9.40.206Хариу бичих

  34. Таны нэр:

    Тайлбар:

  35. Монголын ард түмэн сонгогч олон оюутан гэх хөдөөний хоёр хөлтэй малууд буруутай.Эд юугаа мэдэх вэ дээ.Дандаа хулгайч луйварчин уяач гэх мэт нийгмийн шааруудыг сонгодог!!!!!!! Ийм ард түмэн мөхпөг юм.Малын хошного харсан ард олон мөхөх ёстой.

    Зочин, 2017-08-19 07:44:34, 5.77.28.118Хариу бичих

  36. Таны нэр:

    Тайлбар:

  37. Намуудыг бүгдийг нь тараагаад дараа нь энэ Ганхуягийн амыг скочдоод хаячихвал мөн ч сайхан болно доо. Энэ монгол судлаач гээд өөрийгөө бодчихсон нөхөр намуудаас дутахгүй хүний толгой эргүүлдэг уса тэнэг лалар байгаа юм.

    Жууцай, 2017-08-19 12:55:47, 202.9.43.68Хариу бичих

  38. Таны нэр:

    Тайлбар:

  39. Ямар ард түмэн байна яг тийм төр засаг байдаг.МАНАН бол монголчуудын ёс суртахууны толинд харсан дүрс юм.Хэрвээ МАНАН хэмээх энэ аймшигт мафийг устгая гэвэл сонгогчдоос эхлэх хэрэгтэй.Сонгогчид ёс суртахуунтай, үнэт зүйлтэй, зарчимтай болсон нөхцөлд л МАН-АН шороотой хутгалдана.Сонгогчид нь харснаа хулгайлдаг,дандаа амиа аргацаасан явган худал үг ярьж явдаг,өөрөөсөө бусдын эрх ашгийг хохироохыг байх ёстой гэж үздэг, замын хөдөлгөөний дүрмээс эхлээд бүх журам дүрмийг баримталдаггүй байсан цагт МАН-АН эрүүлжихгүй.МАН-АН оршин тогтнох бузар хөрс нь ард түмэн өөрсдөө мөн.Бузар хөрснөөс бузар л юм ургана шүү дээ.

    зочин, 2017-08-19 16:51:26, 66.181.185.245Хариу бичих

  40. Таны нэр:

    Тайлбар:

  41. 22020, 2024 оны сонгуулиар дараалан МАНАН-г сонгохгүй байж 3 дахь хүчнийг гаргаж чадвал Монгол их амжилтанд хүрч хөгжиж чадна. Одоо МАНАН-гийн хачиг хувалзанд бариулчихаад байна

    Иргэн, 2017-08-19 21:54:36, 103.26.193.225Хариу бичих

  42. Таны нэр:

    Тайлбар:

Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэл нь Sonin.mn сайтын нийтлэлийн бодлоготой холбоогүй зөвхөн тухайн хүний үзэл бодол тул сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Эрхэм та өөрийн үзэл бодлоо илэрхийлж, сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төр, эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү? Бусдыг гүтгэж, доромжилсон сэтгэгдлийг сайтын модератор устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 88195646 дугаарын утсаар хүлээн авна.

Таны нэр:

Тайлбар: