Жанжин Д.Сүхбаатар Буриад гаралтай

Нийтэлсэн: 2017-03-16 13:56:53

Жанжин Д.Сүхбаатарын үнэн намтар
 
 
Миний бие нь Цагаан-Овоо сумын уугуул 6 7 настай Цагаангууд омгийн Ш-Наваанцэдэнтэй уулзаж байхад тэрээр надад ийн ярьсан юм.“Д.Сүхбаатарын эх Хандын дүү болох Лувсангийн Жанга нь Бүтэд гэдэг эхнэртэй байсан. Тэднийх хүүхэдгүй айл байсан учир Д.Сүхбаатарын дүү Д.Дуламаас гарсан хүү болох Шагдарсүрэнгээс гадна миний төрсөн эх болох Хандамыг бас өргөж авч өсгөсөн. 
 
Ээж маань миний эцэг Шарлуусүрэнтэй ханилж, намайг төрүүлсэн юм. Цагаан хуасай овгийм жaaхан Дамдиных Тарь нуураас хойш Гүн Жалгатай гэдэг газар нутаглаж байх үеэр Д.Сүхбаатарыг төрсөн гэдэг юм” хэмээн эх маань ярьдаг байсан. Д.Сүхбаатарын үеэл дүү Дамба ахыг 'Гарь нуураас хойшхи нутагтаа амьдарч байхад нь 1960-аад оны дундуур би аавтайгаа хамт очиж уулзсан. Түүнээс хойш би хэд хэдэн удаа очиж уулзаж байсан Манай гэр бүл байнгийн захиргаадалт, дарамтан дор амьдарсан. 
 
Бүх шатны дарга нар Д.Сүхбаатарын хамаатан гэдгээ нуу гэдэг байсан. Буриад эрчүүдийг толгой дараалан баривчилж, хуулийн дээд хэмжээ юм уу 10 жилийн ял өгдөг байх үед аав ихэд эмээдэг байсан гэдэг. Эцгийг маань ачиж явсан тэрэг замдаа зогсож, хүмүүсээ буулгаж бие засуулаад дахин ачих үед аавыг маань мартаад хаяад явчихсан тул золоор амьд гарсан гэдэг. Охин Наваанцэдэнгийн Буянзаяа нь хажуунаас, “Бид одоо ч гэсэн энэ тухай ярихдаа эмээж болгоомжилдог. Ажлын газрынхан маань хүртэл Д.Сүхбаатар чинь халх хүн, худлаа ярилаа гээд огт үнэмшдэггүй” хэмээн үг нэмэрлэв. Одоо Ш.Наваанцэдэн Чингэлтэй дүүрэгт эхнэр Т.Наранцэцэг, охин Н.Буянзаяа нарын хамт аж төрж байна. Хүү Н.Төмөрсүх нь эхнэр Д.Ганцэцэг, хүү, охин нарын хамт амьдардаг, хилийн цэрэгт ахмад цолтой хүн байдаг.
 
Мөн судлаач Ж.Жами агсны илтгэлээс иш татахад ‘Монголын 1921 оны хувьсгалын их удирдагч Дамдины Сүхбаатарыг одоогийн Сүхбаатар аймгийн Сүхбаатар сумын халх ястан “цагаан дээлт” Дамдины хүү гэсэн намтар байдаг билээ. Гэтэл Дорнод аймгийн Цагаан-Овоо сумын өндөр настнууд Д.Сүхбаатарыг манай нутгийн буриад "жаахан” Дамдины хүү юмсан гэж дурсан ярихыг нь олонтаа сонсож байсан тул багахан хэмжээний судалгааны ажил хийсэн юм. 
 
... Дорнод аймгийн Цагаан-Овоо сумын иргэн Мухуудааны Сандан гэгч 60-аад насны өвгөнтэй миний бие нь 1970 онд уулзаж ярилцахад тэдний удмынхан Оросын Чита мужийн нутаг Бухын харуул хавиар жаахан Дамдиныхтай хөрш ойр нутагладаг байснаас гадна хоорондоо худ ураг хүмүүс байжээ. Сандан өвгөн ийнхүү дурсан ярьсан юм. “ Намайг бага байхад олон буриад Оросын нутгаас нүүн Монголд орж ирээд, жаахан Дамдиныхтай ойрхон нутаглаж явсан. Удалгүй тэдний хүү Сүхбаатар нь оросын цэрэгт алба хааж байснаа халагдаж ирсэн. 
 
Орос хэл бичигтэй, цэргийн эрдэмтэй хүн болсон гэж ярих болсон. Дараа нь Д.Сүхбаатарыг Богдын хүрээ явсан гэлцдэг болсон. Жаахан Дамдин худ маань ходок тэргэнд хос морьд хөллөөд Богдын хүрээ ороод ирснийхээ дараа бидэнд хүү Сүхбаатар маань Богдын хүрээнд хүүхэдтэй халх авгай аваад, Богдын цэрэгт сургууль заадаг сургагчаар ажиллаж байна гэж ярьсан. Дараа нь Дамдин худ маань Богдын хүрээ рүү дахим яваад эргэж ирээгүй. Хүрээнд байх үед керосин дэнлүү дээр нь унаснаас болоод их галд түлэгдэж шархалж байгаад сайжралгүй нас барсан гэж хүмүүс ярих болсон юм. 
 
Энэ явдал 1920-оод оны үед болсон санагдана. Би бага байсан ч гэсэн, жаахан Дамдин худ маань өвлийн цагт дандаа цагаан ходсон дээл (гадаргүй нэхий дээл) өмсдөг байсныг нь санадаг юм. Түүний дараах жилүүдэд Богдын хүрээ ороод ирсэн Дамбийням, Жамсраны Норов нар жаахан Дамдины хүү Сүхбаатарыг Монголын их том дарга болоод байна гэж манай нутгийнхан нэг л сонирхон ярьцгаадаг болсон. Түүнээс хойш хэдийд ч билээ жаахан Дамдины ойрын төрөл Жангынд цэргийн дарга нэг хүн машинтай гэнэтхэн орж ирэнгүүтээ “Та Лувсангийн Жанга гэдэг хүн мөн үү. Танайх Дамдины Сүхбаатарын хамаатан садан мөн биз дээ” гэж их л сүржин дуугаар чанга асуухад нь Жанга өвгөн дотроо, “аягүй бол Сүхбаатар маань ямар нэгэн хэрэг түвэг тарьчихаад намайгаа бас холбогдуулах нь байна” гэж айсандаа болоод “манайд Дамдины Сүхбаатар гэдэг төрөл садан байхгүй” гэж тас мэлзсэн гэдэг юм. Түүний дараа Д.Сүхбаатарыг нас барсан тухай сураг дуулдах үед Жанга өвгөн, “Сүхбаатар маань өвчтэй байгаад ах дүү нартаа хэл дуулгахаар хүн явуулсан байсан юм болов уу. Айсандаа болоод би буруу л юм хийчих шиг боллоо доо” гэж ярьсан юм.
 
Тэднийд Д.Сүхбаатарын төрсөн дүү Д.Дулам нь амьдардаг байсан юм. Орост цэргийн эрдэм сурсан Д.Сүхбаатар нь Монгол орондоо ардын нам байгуулалцан, хувьсгалын их үйл хэргийг удирдаж явахдаа өөрийгөө буриад хүн гэдгээ нууж, хамаатан садандаа нууцаар сэмхэн очиж уулзаж байсан нь магадгүй дөнгөж сая оросоос орж ирсэн буриад хүн гэдэг нь мэдэгдвэл халх түмнийг хойноосоо дагуулж чадахгүй гэж үзсэн байж болох талтай хэмээн Ж.Жамц нь илтгэлдээ дээрх дүгнэлтийг хийсэн байдаг.
 
Дорнод аймгийн Баян-Дун сумын уугуул Чойбалсан хотын иргэн Үзөөн хамниган омогтой Цэдэнгийн Дугар одоо 77 настай. 1965-1970 онд Цагаан-Овоо сумын найман жилийн дунд сургуулийн захирал, монгол хэл, уран зохиолын багшаар ажиллаж байх үедээ 1967 онд жанжин Д.Сүхбаатарын гэрэл зургаар кабинет байгуулжээ Кабинетын нээлтэд Д.Сүхбаатарын дүү Дуламын хүү Шагдарсүрэн болон жанжны эхийн дүү Л.Жангын охин Хандам нарыг гэр бүлээр нь урих саналыг сумын намын үүрийн дарга, хөдөлмөрийн баатар Б.Цэрэндоржид тавиад зад загнуулсан гэдэг.  Улс төрийн хэрэгт орох аюултай учир дуугүй яв хэмээн захиргаадсан нь тухайн цаг үеийн нөхцөл байдалтай холбоотой байсан нь мэдээжийн хэрэг. Б.Цэрэндорж нь 1977 онд Ж.Жамцад Д.Сүхбаатарыг халх болгож, намтрыг нь бичсэн болохоор энэ талаар оролдвол буруутан болно гэж хэлсэн байдаг.
 
Дорнод аймгийн Баян-Дун сумын харьяат Ахайд Шарайд омогтой Дугаржавын Дамдинжав нь 2002 онд “Монголын буриад зон” нэртэй ном хэвлүүлж явсан судлаач хүн бөгөөд саяхан миний бие нь түүнтэй уулзахад, “Д.Сүхбаатарын буриад хувцастай том зураг Монголын уран зургийн галерейд өлгөөтэй байдаг байсан гэж сонссон. Одоо фондод нь байх л ёстой" гэж ярьсан юм. Монгол судлаач японы эрдэмтэн Футаки Хироши гуай 1911 оны Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалыг Ар, Өвөрмонгол хамтарч хийсэн бол 1921 оны Ардын хувьсгалыг Ар монгол. Буриад монгол хамтарч хийсэн хэмээн дүгнэсэн байдаг. Америкийн монголч эрдэмтэн Р.Рупен нь 1921 оны ардын хувьсгалыг Ар монголд гарсан буриадын үзэгдэл хэмээн нэрлэсэн байдаг.
 
Сүхбаатар судлаач агсан, Шинжлэх ухааны гавьяат зүтгэлтэн, түүхч, доктор О.Пүрэв нь Д.Сүхбаатарын амьдрал, түүх намтрыг 23 жил судалж, түүний төрсөн эцэг эхийн хамаатан саднаас нэг ч хүн олоогүй бололтой.
 
Улсын архиваас Д.Сүхбаатарын өөрийн гараар Хайсу (Хуасай болов уу) гэж овгоо бичсэнийг нь олж уншаад, Дамдиных өвөрмонгол гаралтай ба 1890 онд Богдын Хүрээнд нүүж ирсэн гэсэн таамаг дэвшүүлж, 2007 онд “Зиндаа” сонинд өгсөн ярилцлага нь интернэтэд тавигджээ.
 
Нийтлэлч Б.Цэнддоо нь Өвөрмонголоос нүүж, Ёст бээсийн хошуунд ирсэн үзэмчин монгол айл бололтой гэж одоогоос зургаан жилийн өмнө сонинд бичээд, МАН-ынхны уурыг хүргэсэн удаатай ажээ. Д.Сүхбаатарын төрсөн өдрөөр МАН-ын удирдлагууд тоонот дээр нь цэцэг өргөж, хүндэтгэл үзүүллээ. Д.Сүхбаатарын аав ээж нь Амбасын шоронгийн хянагч байх үедээ гэрээ барьсан газрыг нь тоонот нь гэж эндүүрчээ. Д.Сүхбаатарын төрөл садангийн хүмүүсийн тоо 400 орчим биш юм. Архивт нэрс нь буй 400 ураг садан нь Д.Сүхбаатарын гэргий Янжмаагийн талын халх хамаатан садангууд юм. Харин буриад талын төрөл садангуудын тоог миний бие нь тоймлохдоо 2015 онд Халх Номрегийн Буриад хошууны 90 жил, Дорнод аймгийн Цагаан-Овоо сум байгуулагдсаны 80 жилийн ойд зориулан хэвлүүлсэн “Манай нутгийнхны дурсамжууд”номноос нэрсийн жагсаалтаар нь хөөгөөд тооцоолоход лав 300 гаруй хүн байгаа ажээ.
 
1923 оны хоёрдугаар сарын 20-нд Д.Сүхбаатар нас барсны дараа эхнэр Янжмаа нь хүү С.Галсангийн хамтаар нөхрийнхөө намтрыг бичих зорилготой Халхголд ирээд cap болсон ч ганц ч хамаатан садныг нь олж уулзаж чадалгүй буцсан гэдэг. Бүгд Д.Сүхбаатарын төрөл садан гэдгээ нуусан байсан тул арга мухардсан Нэмэндэйн Янжмаа нь Э.Ренчиногийн шахалтаар өөрийн эцэг эхийн төрсөн Ёст бэйсийн хошуу нутгийг цагаан дээлт Дамдины нутаг болгож, өөрийн овгоо сольж, Сүхбаатарын Янжмаа болжээ. 
 
Д.Сүхбаатарын уг гарвалыг нууцалснаас хойш 94 жил улиран оджээ. Д.Сүхбаатарын намтрыг хуурамчаар зохиож, ардын хувьсгалын туг болгон мандуулах ажлыг Э.Ренчино гардан гүйцэтгэж, Д.Чойбалсан, С.Данзан. Д.Догсом, Л.Лосол нарт даалгаж, 1925 онд анхны намтар нь хэвлэгдсэн байна. Түүнээс хойш 1943, 1965, 1967, 1973, 1983 онуудад нэмж засварлаж, дахин хэвлэхдээ Янжмаа нь төрсөн эцэг Дондооны Намэндэйг ах гэдэг байсан учир Сүхбаатар бас ах гэдэг байсан гэсэн жигтэй тайлбарыг огт засаагүй хэвлэсэн нь Янжмаагийн овгийг Сүхбаатар болгож зассанаа нуух шалтаг болсон төдийгүй жаахан Дамдин нас барсан байсан учир буриадыг нь нууж, Ёст бэйсийн хошууны халх хүн болгож Дамдиныг хэлмэгдүүлжээ.
 
Жаахан Дамдиных Ёст бэйсийн хошуунд хэзээ ч нутаглаж байгаагүй. Тэнд тэдний хамаатан садан гэх ганц ч хүн байхгүй. Жаахан Дамдин нийслэл хүрээнд 1890 онд биш, 1918 оны эцсээр анх ирсэн нь олон хүний дурсамжаар батлагдаж байна.
 
Д.Сүхбаатар нь өөрийн алба хааж явсан Оросын Улаан армийн Кубаны алдарт V морьт дивизийн дайчдад монгол дээл өмсгөж, Хиагт хотод бүгсэн байлдааны бүрэн зэвсэгтэй 10 мянга гаруй гамин цэргийг 400 партизан морьт цэрэгтэйгээ хүч хавсран байлдаж, 1921 оны гуравдугаар сарын 18-ны өдөр бут цохин хөөн зайлуулсан тухай зууны нийтлэлч Баабарын “Нүүдэл шийдэл, олз гарз” номонд дурьдсан байдаг. Оросын коммунистууд Ар монголд МАН, Ардын засгийн газар байгуулах тусгай үүрэг даалгавар өгч, Д.Сүхбаатарыг илгээсэн байж болохыг доктор П.Нэргүй гадарлаагүй учир Хөх толбо сонины өнгөрсөн оны 22 (934) дугаарын III нүүрэнд нийтлүүлсэн өгүүлэлдээ коминтерны төлөөлөгч Сергей Степанович Борисов, Хиагт дахь ЗОУ-ын ерөнхий консул Отто Иванович Макстеникийг Эрхүү рүү 1921 оны наймдугаар сард шууд татсан. 
 
Нэмж хэлэхэд О.Макстеник чухамхүү Д.Сүхбаатараас аль газраар хов орсныг олохыг гуйсан нь  сонин юм” гэж гайхан бичжээ. С.С.Борисов, О.Макстеник, Д.Сүхбаатар, Э.Ренчино нар нь Эрхүү мужийн ОКН-д харъяалагддаг, бие биеэ таньдаг байсан нь үүгээр нотлогдож байна. 1921 оны зургадугаар сард МАН-ын зөвлөх, Ардын Засгийн газрын зөвлөх, Бүх цэргийн зөвлөлийн дарга тушаалтайгаар Э.Ренчино нь солонгос эхнэрийнхээ хамт Монголд орж ирсэн Бүх цэргийн зөвлөлийн дарга бол хамгийн том албан тушаал юм. Энэ тогтолцоо өнөөдөр ч Хятад, Хойд Солонгос, Вьетнамд үйлчилж байна.
 
Судлаач С.Баттогтох нь Монголд Ленинч коммунистууд яаж Сталинч коммунистуудаар солигдсоныг НАХЯ-ын архивын материалыг уйгагүй шүүрдэж судалжээ. Монголын хувьсгалчид Сталинистуудын эсрэг тун зөв чиглэл барьж, тэмцэл хийж хожим нь хэлмэгдэн цаазлуулж байсны учир ийнхүү тайлагдаж эхэлж байна.
 
Д.Сүхбаатар нь хүлээсэн үүргээ биелүүлж, Нийслэл хүрээнд буй болсон С.Данзангийн нууц бүлэгт элсэж, лам Д.Бодоогийн тэргүүлсэн нууц бүлэгтэй холбоо тогтоож хилийн гадна дээд Хиагтад МАН-ын анхдугаар их хурлыг 1921 оны гуравдугаар  сарын 1 ний өдөр хуралдуулж, С.Данзанг МАН-ын дарга, 1921 оны гуравдугаар сарын 13-ны өдөр Ардын Түр Засгийн газрыг байгуулж ерөнхий сайдаар Д.Бодоог томилж, өөрөө цэргийн яамны сайд буюу МАН-ын бүгд цэргийг ерөнхийлөн захирагч болжээ. 
 
Д.Сүхбаатар нь Нийслэл хүрээнд орж ирээд хэмжээт цаазат Богд хаант улсыг байгуулаад зогсохгүй Буриад монгол, Ар монгол, Өвөр монголыг нэгтгэж, Богд хаанаар толгойлуулсан Нармай Монгол Улсыг байгуулах панмонголист үзлийг тууштай баримталдаг халуун эх оронч сэтгэлтэй нь тодорхой болсон учир улаан цэргийг эх орноосоо гаргах шаардлагыг нь эсэргүүцэж түүгээр шалтаг хийж албан тушаалаас нь огцруулж, улмаар 1923 оны хоёрдугаар сарын 20-ны өдөр хоолонд нь хор хийж хордуулан амийг нь бүрэлгэжээ.
 
Э.Ренчино коминтерноос томилогдож ирээд Их Оросын коммунист намын тэргүүн И.В.Сталины монгол орныг бүрэн эрхшээлдээ оруулж, ангигүй нийгэм байгуулах туршилтын эхний золиос нь Барон унгернд хүчин зүтгэсэн монгол цэргийн тэргүүн жанжин Цэвээнтэргүүтэй Эзэн Чингисийн алтан ургийн 14 хүнийг Монгол Улсын дотоод хэрэгт хэт их оролцож байгааг эсэргүүцсэн Ерөнхий сайд Д.Бодоогийн хамт устгах ажлыг хийхдээ цэргийн зөвлөлийн гишүүн, цэргийн яамны сайд Д.Сүхбаатарын хамт гарын үсэг зурсан баримт байдаг. Хоёр дахь ээлжийн золиос нь өөрөө болж, дараа нь С.Данзан буудуулж, VIII Богд Жавзандамба хаан цагаасаа өмнө Оросуудад хорлогдон нас барсан юм.
 
Тэдний хоолонд нь хор хийж өгөхөд Д.Сүхбаатар жанжин тэр даруйдаа амьсгал хураасан ба түүнийг хатгаа тусч нас барсан хэмээн зориудаар цуурхал тараажээ. Тэрээр өдөржин ажиллаад хоол их идсэн байж. Харин хүү Галсан нь бага идсэн тул 15 хоногийн дараа. эхнэр Янжмаа нь сарын дараа ухаан орж сэргэсэн тухай 1990-ээд оны эхээр “Ардын Эрх” сонинд өгсөн Д.Сүхбаатарын хүү С. Галсангийн ярилцлагаас уншиж байсан юм. Булавч бултайна, даравч дардайна гэдэг нь энэ болжээ.
 
Д.Сүхбаатарын аав ээж нь Амбасын шоронгийн хянагч хийж байх үедээ Жанжин клубын дэргэд эсгий гэрээ барьсан газрыг нь түүхч О.Пүрэв тогтоож, тус газар нь Д.Сүхбаатар 1893 оны хоёрдугаар сарын 2-ны өдөр төрсөн тоонот газар нь мөн байна хэмээн үзээд, дурсгалын багана босгуулжээ. Тэрээр Д.Сүхбаатар нь Дэндэв, Аранжин нэртэй хоёр ахтай, Долгор гэдэг охин дүүтэй хэмээн зохиогоогүй. Мөн эцгийнх нь таван үе, эхийнх нь дөрвөн үеийг худал нэрлээгүй нь үнэн юм.
 
Д.Сүхбаатар сангийн тэргүүн түүхч С.Лувсанноров гуай оргүй хоосноос зохиогдсон худал намтрыг нь хамгаалсаар байна. О.Пүрэв, Б.Цэнддоо нар Д.Сүхбаатарыг халх хүн биш гэдэгт итгэлтэй байна. Тэд түүний намтрыг хуурамчаар зохиосон гэдгийг нь гадарлаж буй бололтой. Д.Сүхбаатарын гарал үүслийг үнэн зөв тогтоож чадахгүй хэдий хүртэл маргалдахав. Монголчуудын XX зууны эхэн үеийн алдартай хүмүүсийн намтраас гарал үүслээр нь маргаантай нэрээр хэдий болтол хасах гээ вэ?
 
Буриад монголын сод хүү их жанжин Д.Сүхбаатар нь бүх монголчуудын бахархал болж, эх орныхоо эрэлхэг хүүгээр тодорч, түүний нэрээр аймаг, сум нэрлэгдэж, үндэсний мөнгөн тэмдэгт дээр дүр нь заларч, төв талбайд  хүрэл хөшеөг нь босгосон хэрнээ гарал үүсэл дээр нь өнөө хүртэл маргалдсаар байгаа мь хачирхалтай юм. Миний нийтлэл энэхүү маргаанд цэг тавихад хувь нэмрээ оруулна гэдэгт найдаж байна.
 
Зууны нийтлэлч Баабар “Өдрийн сонин”-ы өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сарын 21-ний өдрийн №295 (5560) дугаарт “Сүхбаатар ба Зориг” нийтлэлдээ "... цагаантныг цохихын тулд улаан цэрэг Монголд орж ирэн үүргээ гүйцэтгээд даруй эргэж гарна гэсэн тохиролцоог Троицкосовскад 1921 оны гуравдугаар сарын 6-ны өдөр оросуудтай голчлон хийсэн хүний нэг нь Д.Сүхбаатар өөрөө. 
 
Ийм ч учраас хариуцлагаа ч мэдэрсэн байх. Нөгөө талаас орос цэргүүд зохион байгуулалттайгaар олон газарт дээрэм тонуул, хүчин хийсэнд дургүйцсэн Богд хаан Д.Сүхбаатараар дамжуулж дургүйцлээ илэрхийлж, тэднийг Монголын нутгаас үтэр түргэн гарахыг шаарджээ. Сүхбаатар ч үүнийг улаан цэргийн удирдлагад хэлж, цэргээ гаргахыг тулгажээ. 
 
Үүнд оросууд ихэд эмзэглэж, болиулах арга хэмжээ авахыг шaардсан цахилгаан мэдээ архивт үлдэж хоцорсон. Хэд хоногийн дараа жанжин Сүхбаатарыг цэргийн яамны сайдаас нь огцруулж, оронд нь дэд сайд Хатанбаатар Магсаржавыг томилсон. Тун удалгүй жанжин гэнэт нас барлаа. Хожим намтар судлалд бичихдээ огцорсон сайдыг гэнэт хүндэтгээд дурсгалыг нь мөнхжүүлэхээр боллоо. 
 
Уран илтгэгч, эх орны эрэлхэг хүү, түүхэн гавьяат зүтгэлтэн, монголын орчин үеийн түүхийн сод төлөөлөгчдийн нэг, бахархалт баатрын хувьд Сүхбаатарын нэр олон хядлага, улс төрийн хэрэг, завхруулга, гүтгэлэг, яллага, гуйвуулга, нугалааны зөвтгөл болон ашиглагдаж байснаас гадна олон хүнийг хоолтой нь залгуулж, хүний шаар болсон олон, олон амьтдыг гавьяат үйлстэн болгон мандуулсан... ” гэж бичжээ.
 
 Дорнод аймгийн Хэрлэн сумын VII багийн иргэн Ц.Мөнхдорж
СУРТАЛЧИЛГАА :

91 сэтгэгдэл харуулж байна        

  1. EMEE NI SELENGIIN HALH,UVUU NI ARHANGAIN HALH

    Зочин, 2017-03-16 15:09:17, 202.9.40.199Хариу бичих

  2. ЦУС ШИНГЭЛЖ, СУДАС ЭРҮҮЛЖҮҮЛЭГЧ ЛИ ЭР КАН Тус бүтээгдэхүүн нь МУ-д албан ёсны зөвшөөрөлтэйгээр 12 дахь жилдээ борлуулагдаж байгаа бөгөөд ЦУС шингэлж, ХОЛЕСТРИНЫГ бууруулан СУДАСНЫ ХАТУУРАЛ НАРИЙСЛЫГ ЭРҮҮЛЖҮҮЛСНЭЭР Атесклероз буюу Судасны хатуурал нарийслаас шалтгаалах ТАРХИ /цусан хангамжийн дутагдал, бусад зовиур/, ЗҮРХ /цусан хангамжийн дутагдал, хэм алдалт, шигдээс, ишеми/, ДАРАЛТ ба ХУЯН, бусад эрхтэнүүдийн /элэг, бөөр, хөлийн гэх.м/ судасны хатуурал нарийсалтай холбоотой эмгэгүүдийг эрүүлжүүлж, хүндрэлүүд болох ХАРВАЛТ, ШИГДЭЭС зэргээс урьдчилан сэргийлэх үйлчилгээтэй. Та бүхэн биед илрэх зовиуруудаа дараад өнгөрөх үү? Өвчин үүсгэж буй шалтгааныг нь арилгах уу? Тухайн өвчлөл /эмгэг/-үүдийг үүсгэж буй шалтгаан нь ганцхан судасны хатуурал байвал ТА зөвхөн ШАЛТГААНтай нь тэмцсэн нь илүү үр дүнтэй байх болно. ҮНЭ: 1 курс- 3 сар хэрэглэх 660’000₮, 1 сараар хэрэглэх нь 220’000₮ Лавлах утас: 96665038 ЛИ ЭР КАНы танилцуулга бичлэг: https://www.youtube.com/watch?v=XZjH7-ny-ac

    Зочин, 2017-03-16 15:48:22, 202.179.24.10

    ха ха

    Зочин, 2017-03-16 16:24:05, 122.201.21.202

    UGAASAA JANJIN GEDEG CHINI HUJAA UG

    Зочин, 2017-03-16 17:04:43, 202.9.40.199

    Odoo tegeed naadah chini ymar hamaatai um be, Mongol hun baisan bol barab bishuu.

    hm, 2017-03-16 18:03:01, 94.14.16.126

    kkk Ongorson 100 jild halh hun baihgui gesen ug uu? tegvel Tovd, Buriad, Barga, Dorvod, Bayad, Sartuul, Buriad, Zahchin . . .

    kkkkkkkkkkk, 2017-03-16 18:46:41, 110.133.241.157

    Монгол улсын Монголчууд Буриадыг тусдаа үндэстэн гэж боддог. Өвөг дээдсээ танихгүй 300 жил Манж Хятадтай эрлийз болчихоод Ургын овгооч мэдэдгүй биздээ. Гэтэл Буриадад ургын овгоо мэдэхгүй хүн байхгүй.

    Зочин, 2017-03-16 22:26:51, 182.160.33.92

    Монгол улсыг Халх, Буриад, Ойрад, Урианхай гэсэн 4 том бүлэг угсаатан нийлж байгуулсан. Халх 4 аймгаас гадна Ховдын хязгаар, Хөвсгөлийн урианхай, Онон голын буриадууд, Дарьганга үзэмчин гээд олон Монгол овог угсаатан байгаа мартаж болохгүй. Та нар түүхээ мэдэхгүй учраас Буриад гэхээр бухимдаад байгаа хэрэг. Аргагүйдээ Манжид 300, Орсод 70 жил тархиа угаалгасан шүү дээ.

    Зочин, 2017-03-16 22:31:53, 182.160.33.92

    Буриад бол ЦЭВЭР МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН. Армонгол Өвөрмонгол бол Хятадын эрлийзүүд!

    Зочин, 2017-03-16 22:35:09, 108.59.14.72

    Казак бол Түрэг, Буриад бол язгуурын Монгол үндэстэн. Үүнийг ялгаж чадахгүй бол та нар Монгол хүн байгаад хэрэггүй. Зайлвал таарна. Ургаа мэдэхгүй түүхээ мэдэхгүй.

    Зочин, 2017-03-16 22:39:06, 207.244.79.135

    Suhbaatar janjin bol tsever kazah kun. Ta nar hudlaa chaagaad kereggui

    Зочин, 2017-03-17 14:06:41, 202.179.23.56

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  3. Сүхбаатарыг өвөр монгол эсвэл буриад, Чингис хааныг казах эсвэл хятад болгож Монголчуудын нандин, эмзэг сэдвийг хөндөж хорлонтой аргаар талцуулах гэж байна. Тэнэг балай хүний юмыг хүний эрх, ардчилал нэрийн дор дураар нь битгий нийтэлж бай

    Амхх, 2017-03-16 15:27:37, 27.123.214.110Хариу бичих

  4. Яаахаараа ахар жоохон атигар жижигхэн тарваган шахуу биетэй хунээс тийм том (гоймон баатар гэдэг хочнь их ондор байсан учраас бий болсон) биетэй хуухэд тордог болж таарахуу?Ген гээч юмыг хуурч болохгуй байхаа!Худлаа зохиож янз янзын туух чихнээс чангааж бичээд явдаг хачин юмнууд энэ буриадууд дунд зондоо байдын буу тооцгоо!

    Зочин, 2017-03-16 18:23:36, 91.76.152.96

    Монгол улсыг Халх, Буриад, Ойрад, Урианхай гэсэн 4 том бүлэг угсаатан нийлж байгуулсан. Халх 4 аймгаас гадна Ховдын хязгаар, Хөвсгөлийн урианхай, Онон голын буриадууд, Дарьганга үзэмчин гээд олон Монгол овог угсаатан нэгдсэнийг мэдэхүү. Та нар түүхээ мэдэхгүй учраас Буриад гэхээр бухимдаад байгаа хэрэг. Аргагүйдээ Манжид 300, Орсод 70 жил тархиа угаалгасан шүү дээ.

    Зочин, 2017-03-16 22:32:44, 182.160.33.92

    Үхэрээ!!! Казак бол Түрэг, Буриад бол язгуурын Монголчууд

    Зочин, 2017-03-16 22:33:08, 182.160.33.92

    Буриад бол ЦЭВЭР МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН. Армонгол Өвөрмонгол бол Хятадын эрлийзүүд!

    Зочин, 2017-03-16 22:35:26, 108.59.14.72

    Halh l hamgiin auguu n yma .

    Зочин, 2017-03-17 11:15:05, 202.9.40.175

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  5. Etssiin etsest Mongol hun shu de jalga dovniii uzel hereggui

    Зочин, 2017-03-16 15:40:44, 103.10.20.34Хариу бичих

  6. Буриад бол ЦЭВЭР МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН. Армонгол Өвөрмонгол бол Хятадын эрлийзүүд!

    Зочин, 2017-03-16 22:35:28, 108.59.14.72

    Эвтэй байцгаая Монголчуудаа бид нэг л Монгол - "Монгол Ноёрхол" Төв @mongolpower

    Зочин, 2017-03-17 10:30:20, 66.181.178.19

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  7. За энэ ч ёстой монгол, оросын түүх завхруулагчдын тархин дээр аянга буулгав бололтой. Ингэж онтой, сартай, овогтой, нэртэй, уултай устай нь бичихээс илүү яах билээ. Ер нь удам муутай хүмүүсийн гарт засгийн эрх очихоор ямар гай тарьдагийг орос, монголын орчин үеийн түүх гайхалтай сайн харуулдаг билээ.Гуталчны хүү Сталины № 1 зорилго нь Чингисийн алтан ургийн удмыг үр үндсээр нь тасдах явдал байсан. Түүнийгээ ч Монголын хүүхэлдэйнүүдийн тусламжтайгаар 100% биелүүлсэн.

    Зочин, 2017-03-16 16:02:13, 202.179.23.153Хариу бичих

  8. EEVII EVII,TEGEED CHI MUU SHAARIG GITLER IREED BIDNIIG AVARNA GEED MONGOLIK TSARAILJ BAIH HOOROND CHINI YAPONUUD IREED ALI HEZEENII HUIS TEMTERCHIH BAISAN BAIHGUYU.

    Зочин, 2017-03-16 16:40:32, 202.9.40.199

    HUIS TEMTEREED CH BAIH YUM BAIHGUI UGAASAA UGEEGUI GUILGACHIN BUUSTEI HEDEN 2,3 ZUUN MYANGAN HUN L BAISAN,HED HONOG HOOLGUI HORIHOLD TSEVERLEH BAISANDAA HUURHII...

    Зочин, 2017-03-16 16:52:17, 202.9.40.199

    100 хувь биелүүлж чадаагүйээ , устахгүй

    Зочин, 2017-03-17 13:52:23, 122.201.21.202

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  9. тэнэг нийтлэл байна Буриад Халх Ойрд гэх юмыг өмчилдөг Увс жалга үзлээс хэзээ сална даа Увс жалга үзэл чинь зэрлэг омгуудын үлдэгдэл шүү дээ Харин хүн бүр 7 үеийн овгоо мэдэх ёстой

    Зочин, 2017-03-16 16:08:02, 43.242.243.118Хариу бичих

  10. Буриадууд аль сайн явсан болгоныг манай буриад гэх. Энхбаярыг сайн явахад энэ буриад гэдэг байв. Унахаар гав гэх хэнч гүй. Нүдний булайнууд.

    зочин, 2017-03-16 21:35:28, 66.181.188.127

    Буриад бол ЦЭВЭР МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН. Армонгол Өвөрмонгол бол Хятадын эрлийзүүд!

    Зочин, 2017-03-16 22:35:37, 108.59.14.72

    Хов хэрүүл дундаа битгий увсыг хавчуулаад бай тэнэг дээрээ шүдтэй үхэр минь

    увс, 2017-03-17 02:34:30, 203.91.115.45

    Tegeed buriad deel malgaatai bh n yasiim janjin maan

    Зочин, 2017-03-17 11:17:49, 202.9.40.175

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  11. Хэрвээ Д Сүхбаатар буриад бол ядаж л буриад аялагатай ярина биздээ? энэ бол зүгээр л Монголчуудын бахархлуудад сэв суулгах зорилготой хорон ажилгаа явуулагчдын элийрэл

    zochin, 2017-03-16 16:17:27, 59.153.85.88Хариу бичих

  12. Та яаж мэдэв, буриад аялгатай ярихгүй байгааг нь? Арай кино үзээд тэгэж бодож байгаа юм биш биз дээ? хэ хэ

    Зочин, 2017-03-16 16:23:24, 122.201.21.202

    сүхбаатар халх хүн

    Зочин, 2017-03-16 18:30:20, 202.9.43.172

    Сүхбаатарын дарьгангачууд дарьганга хүн гэхгүй байхад буриадууд юуч билээ

    зочин , 2017-03-16 21:37:23, 66.181.188.127

    Буриад бол ЦЭВЭР МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН. Армонгол Өвөрмонгол бол Хятадын эрлийзүүд!

    Зочин, 2017-03-16 22:35:40, 108.59.14.72

    sanalaan bichej baigaa hymyys ikhenh ni zaluuchuud ted yugaan medeh bilee?Heerhiis!!!ene teneg yaria ch eereen ergyytej tenesenii hargai!!!ta nart tolgoi chini hamyyrsan bna?Demii baahan chalchihiig chini harj syyna!

    erebdeltei amitas????!!!!!!!!!!!!!!!!, 2017-03-16 23:31:22, 148.60.92.227

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  13. ZA TEGEED NUGUU SURHII URGIIN BICHIG GESEN YUMAA YARIVAL JINHENEESEE BAAHAN HUJAAGIN UR SADUUD GARCH IRNEDEE HUURHII

    Зочин, 2017-03-16 16:44:14, 202.9.40.199Хариу бичих

  14. Буриад бол ЦЭВЭР МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН. Армонгол Өвөрмонгол бол Хятадын эрлийзүүд!

    Зочин, 2017-03-16 22:35:45, 108.59.14.72

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  15. TIIN TIIN JUNGAA BAISIIN,TEGEED JUNGAATAI NIILEED OROSRUU DAIRCH GITLERTEI NEDEED YAPONUUDAAR TUSALUULAAD CHINGISIIN HAANT ULSAA DAHIN BAIGUULJ DELHIIG TER CHIGT NI EZLEH GEJ BAIHAD NI OROSUUD NUHCHIHGUYU,,

    Зочин, 2017-03-16 16:59:25, 202.9.40.199Хариу бичих

  16. Буриад бол ЦЭВЭР МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН. Армонгол Өвөрмонгол бол Хятадын эрлийзүүд!

    Зочин, 2017-03-16 22:35:49, 108.59.14.72

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  17. TIIN TIIN JUNGAA BAISIIN,TEGEED JUNGAATAI NIILEED OROSRUU DAIRCH GITLERTEI NEGDEED YAPONUUDAAR TUSALUULAAD CHINGISIIN HAANT ULSAA DAHIN BAIGUULJ DELHIIG TER CHIGT NI EZLEH GEJ BAIHAD NI OROSUUD NUHCHIHGUYU,,

    Зочин, 2017-03-16 17:00:00, 202.9.40.199Хариу бичих

  18. Таны нэр:

    Тайлбар:

  19. TIIN TIIN JUNGAA BAISIIN,TEGEED JUNGAATAI NIILEED OROSRUU DAIRCH GITLERTEI NEGDEED YAPONUUDAAR TUSALUULAAD CHINGISIIN HAANT ULSAA DAHIN BAIGUULJ DELHIIG TER CHIGT NI EZLEH GEJ BAIHAD NI OROSUUD NUHCHIHGUYU,,

    Зочин, 2017-03-16 17:00:07, 202.9.40.199Хариу бичих

  20. Таны нэр:

    Тайлбар:

  21. UGAASAA JANJIN GEDEG CHINI HUJAA UG

    Зочин, 2017-03-16 17:04:56, 202.9.40.199Хариу бичих

  22. Таны нэр:

    Тайлбар:

  23. Чойбалсангийн гарал үүсэл бас сонин. Ээж нь буриад хүн байсан юм гэж Бадамгарав гэдэг хүн ярьж байсныг нь би чихээрээ сонссон юм. Тэр Бадамгарав гэдэг хүн Чойбалсангийн комиссар байсан юм билээ, 1978 он хүртэл Статистикийн Төв Газарт ажиллаж байсан статистикч. Их том биетэй өвгөн байж билээ. Архангайн Хашаат сумынх гэж өөрийгөө ярьсан санагдана. Энэ талаар Бадамгарав гуайн дүү Чойжилийн охин Сэмжидмаа сайн мэднэ. Ч. Сэмжидмаагийн нөхөр нь ШУА-ийн нэг дарга Др. Ган-Эрдэнэ. Ч. Сэмжидмаа зурагтаар Гэр бүлийн сайн сайхны нийгэмлэгийн дарга гэсэн албан тушаалтай гарч байсныг санаж байна. Чойбалсан ч гэсэн буриадаар ярьдаг байсан байгаа юм. 1920-21 онд Чагдаржав тэр хоёр Модон Хөлийн харуулаар орж ирээд Эрин голын буриад айлуудаар амьдарч байсан гэсэн. Гэтэл тэд буриадаар ярьдаг байсан тул Эрин харуулын (Булган аймгийн Тэшиг сум)халх харуулууд таниагүй өнгөрсөн гэж байгаа. Чойбалсан, Чагдаржав нарыг гэртээ байлгаж байсан нэг айл нь Дэлгэр буриадынх. Дэлгэрийн хүү Дамдинжавын бага хүү нь боксчин Банди, Ардын багш. Д. Бандийн номонд энэ тухай байж байх юм. Чойбалсангийн ээж нь бүр холдвол барга биз. Барга буриадын хэл ойролцоо гэцгээдэг, хэр үнэн бол? Нэлээд дээр үеээс буриадууд Халх голд нутаглаж байсан юм байна лээ.

    Зочин, 2017-03-16 17:57:07, 203.91.114.170Хариу бичих

  24. Хэрлэн мөрөнөөс хойш одоогийн Хэнтий нутаг, Дорнодын нутаг, Тарь нуур, Онон,одоогийн Чита нутаг бол эртний язгуур монголчууд-тайчууд-хамаг монголын өлгий нутаг юмаа.Тэхлээр Сүхбаатар Чойбалсан нар бол Тайчууд-монгол угсааны хүмүүс байх нь ээ.

    Галхмонгол, 2017-03-16 18:31:42, 194.228.20.69

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  25. 100-гаадхан жилийн өмнөх юмыг мэдэж ядаж ингэж будилж байгаа атлаа 850-аад жилийн тэртээх Чингисийг болохоор яг одоо байж байгаа юм шиг " мэдээд" байшаа нь огт үнэмшилгүй .Нэг зүйл хэлэхэд Дорнотод амидаоч байсан бүхэг буриад биш шүү дээ

    Зочин, 2017-03-16 18:35:23, 122.201.31.121Хариу бичих

  26. Таны нэр:

    Тайлбар:

  27. удахгүй казах бсан гэнэ биз.худлаа шаагаачингууд

    Зочин, 2017-03-16 18:38:18, 150.129.140.5Хариу бичих

  28. Үхэрээ!!! Казак бол Түрэг, Буриад бол язгуурын Монголчууд

    Зочин, 2017-03-16 22:33:26, 182.160.33.92

    Казак Буриад хоёрыг ялгахгүй ийм тэнэг тэмбүүтэй хүмүүс их болсоныг харвуу.

    Зочин, 2017-03-16 22:33:59, 182.160.33.92

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  29. Зоригтбаатар бэйсийг Бүх цэргийн жанжин байхдаа өөрийн эх барьж авсан эхтэй золгохоор очсон тухай морин жолооч нь дурссан байдаг.Амгаланбаатар хот/Тэр үеийн нэр/-д жанжинтай цуг очиход нэг жижижгхээн гэрт чамбай маягийн чавганц цомцойгоод сууж байсан гэдэг.Тэр чавганц одоогийнхоор бол БХЯ-ны сайд, тэр үеийнхээр Бүх цэргийн жанжныг тоосон шинжгүй,-Сүх чи гарч мод хагал,тэгээд баншаа өөрөө чанаж ид гэж байсан юм гэнэ билээ.Одоонийхоор бол аймаар пээдгэр эмээ байж.Тэгэхээр баатар бэйс хөдөө төрсөн бол эх бөрьж авсан эхийгээ хөдөөнөөс аваад нүүж ирсэн юм байх даа.Үнэмшил муутай сонсогдож байна.Худал мэдээллээр тархи угаадаг болсон цаг даа.Хамгийн харамсалтай нь уншиж байгаа иргэд нь ямар ч бодол эргэцүүлэлгүй шууд л итгэчихдэг.Хамгийн аймаар юм бол энэ шүү.Худал мэдээллээр тархи яаж угаадгийг бид өнөөдөр АНУ-н мэдээллийн хэрэгслүүд яаж заваан юм хийж суудгаас харж байгаа.Тэгэхээр зүгээр л уншчих.Тэгээд өөр эх сурвалжуудыг бас олоод үзчих.Тэгж байгаад өөрийн гэсэн нэг ойлголттой болчих.Хожим шал өөр нэг этгээд бас шаал өөр юм яриад эхлэхээр ядаж өөрийн гэсэн ойлголттой байвал тун зүгээр.Ер нь тэгээд "сайн хүний нэрийг гурав худалдаж иднэ" гэсэн үг бийг санах ёстой.элбэгдотоожийг бол хүмүүс манай хамаатан гэж хэлэхээсээ ч ичнэ биз дээ.

    зочин, 2017-03-16 18:48:44, 150.129.142.49Хариу бичих

  30. Сүхбаатар бол яахын аргагүй какак күн чүү дээ!

    Зочин, 2017-03-16 19:50:12, 66.181.177.119

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  31. агуу хүн

    Зочин, 2017-03-16 19:52:31, 202.9.43.172Хариу бичих

  32. Таны нэр:

    Тайлбар:

  33. 100 ч хүрэхгүй жилийн өмнө Сүхбаатар ийм байгаа юм чинь 1000 жилийн өмнөх Чингис ёстой Казак ч юм уу, Хятад ч юм уу Орос ч юм уу Герман ч юм уу хүн байсан байх оо, Түүх гэж зүгээр л уран зохиолоос ямарч ялгаагүй зүйл юм даа.

    иргэн, 2017-03-16 20:20:22, 202.70.34.70Хариу бичих

  34. Таны нэр:

    Тайлбар:

  35. Ene uher buriad haminaganuud ym bolgoniig umchluh sanaatai eh ni buriad etseg hi halh baisan ch l buriad gej hutsatsgaan shuu orosd uldsen mangaruud ni uursdiiguu mongol bish oros gej tenegtdeg gej bg

    Зочин, 2017-03-16 20:38:36, 202.9.43.186Хариу бичих

  36. Таны нэр:

    Тайлбар:

  37. hamnigan ug ni manj tungus garaltai uym shu dee.

    Зочин, 2017-03-16 21:20:01, 202.179.31.73Хариу бичих

  38. Таны нэр:

    Тайлбар:

  39. За лаларуудаа хүн муулах яахав. Өөрснийхөө угийн бичгээ мэдэхгүй хамаатныхаа охидыг гусаж явдаг мунагуудаа сонсч бай. Буриад энээ тэрээ нь хамаа байхгүй, гагцхүү нармай монгол үзэлтэй байсан нь үнэний хувьтай. Монголын бузар гадны гар хөл болсон новшнууд нухсан нь үнэн.

    Зочин, 2017-03-16 21:24:15, 202.9.41.206Хариу бичих

  40. Таны нэр:

    Тайлбар:

  41. Suh janjin chin manj hun sh dee

    Зочин, 2017-03-16 21:35:03, 66.181.182.238Хариу бичих

  42. Таны нэр:

    Тайлбар:

  43. Сүхбаатар чинь түвд хүн. Аав нь түвд Дамдин гэдэг лам ээж нь Жангаана гэдэг нэртэй манж хүн байсан юм гэнэ лээ. Сүхбаатарын түвд нэрийг Пүрэвдагва гэдэг байсан. Богд хаан ч өөрөө түвд хүн байсан болохоор түүнд их итгэл найдвар тавьж, нааштай хандаж, Орос руу явахад нь тэнзэн ташууранд нуусан бичиг өгч явуулж байсан түүхтэй юм аа.

    Сүхбаатар судлаач, 2017-03-16 21:39:28, 202.179.23.48Хариу бичих

  44. Hudala sha svvlde bvr tubd hvn blgod zogschooroi

    Зочин, 2017-03-16 21:56:58, 202.9.41.196

    хаха

    Зочин, 2017-03-16 22:15:58, 182.160.33.92

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  45. Буриадуудын хүчээр Монгол улс тусгаар тогтоносон. Буриадууд Орос Монголын хооронд харилцаа холбоо тогтоож өгч Халхыг Манж Хятадаас татаж гаргасан. Дамдинсүрэн Барга , Чойболсан Дагуур, Сүхбаатар Буриад болчихлоо.

    Зочин, 2017-03-16 22:21:50, 182.160.33.92Хариу бичих

  46. Таны нэр:

    Тайлбар:

  47. Чингис хааны өвөг Алунгоо эх Хори Буриадаас гаралтай гэж МНТ байдаг. Баавай Чингис язгууртай Байгалай Буриад монгол зон гэж дуу хүртэл бий. Хори Буриад бол Монголын зүрх болсон угсаатан.

    Зочин, 2017-03-16 22:24:12, 182.160.33.92Хариу бичих

  48. Халхчуул буриадаас үүсэлтэй.

    Буриад , 2017-03-17 02:08:35, 194.68.223.24

    Үхсэн буриад сайн буриад

    Зочин, 2017-03-17 10:18:05, 182.160.35.45

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  49. Монгол улсын Монголчууд Буриадыг тусдаа үндэстэн гэж боддог. Өвөг дээдсээ танихгүй 300 жил Манж Хятадтай эрлийз болчихоод Ургын овгооч мэдэдгүй биздээ. Гэтэл Буриадад ургын овгоо мэдэхгүй хүн байхгүй.

    Зочин, 2017-03-16 22:26:36, 182.160.33.92Хариу бичих

  50. Таны нэр:

    Тайлбар:

  51. Монгол улсыг Халх, Буриад, Ойрад, Урианхай гэсэн 4 том бүлэг угсаатан нийлж байгуулсан. Халх 4 аймгаас гадна Ховдын хязгаар, Хөвсгөлийн урианхай, Онон голын буриадууд, Дарьганга үзэмчин гээд олон Монгол овог угсаатан байгаа мартаж болохгүй. Та нар түүхээ мэдэхгүй учраас Буриад гэхээр бухимдаад байгаа хэрэг. Аргагүйдээ Манжид 300, Орсод 70 жил тархиа угаалгасан шүү дээ.

    Зочин, 2017-03-16 22:31:56, 182.160.33.92Хариу бичих

  52. Таны нэр:

    Тайлбар:

  53. Буриад бол ЦЭВЭР МОНГОЛ ҮНДЭСТЭН. Армонгол Өвөрмонгол бол Хятадын эрлийзүүд!

    Зочин, 2017-03-16 22:35:14, 108.59.14.72Хариу бичих

  54. Оросын эрлийз гахайнууд

    Зочин, 2017-03-17 10:17:24, 182.160.35.45

    Chi shinjaanii tsagaach erliiz .baruun zugiinh l biz.ha ha

    Зочин, 2017-03-17 11:18:54, 202.9.40.175

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  55. Казак бол Түрэг, Буриад бол язгуурын Монгол үндэстэн. Үүнийг ялгаж чадахгүй бол та нар Монгол хүн байгаад хэрэггүй. Зайлвал таарна. Ургаа мэдэхгүй түүхээ мэдэхгүй.

    Зочин, 2017-03-16 22:39:11, 207.244.79.135Хариу бичих

  56. казак бол Монгол гаралтай Зүчийн удам Алтан ордны үр сад шүү Ядаж кавказ царайтай турк Монгол гаралтай түрэг хоёрыг ялгаж сур

    Зочин, 2017-03-17 04:31:57, 43.242.243.118

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  57. Сүхбаатар аймаг Эрдэнэцагаан сумын нутагт 1900 оны эхэн үед буриадууд амьдарч бсан гэдгийг одоо бгаа хуучин нутгийн өвгөн буурал хүмүүс ярьдаг юм бна . Сүүлд нэг хэсэг нь Хятадын Хайларт нөгөө хэсэг нь Дорнодын Цагаан-Овоо суманд нутаг заагдаж ирсэн гэдэг юм

    алтаншар, 2017-03-16 22:53:48, 202.70.46.224Хариу бичих

  58. Teneg buriad .tsaraig n har halh hun .bas deel huvtsasiig n .mon ayalgatai yaridag bsnu

    Зочин, 2017-03-17 11:20:19, 202.9.40.175

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  59. Manai Buriad nar iim tsaraitai bishee Buriad l lav bish Buriad nar tom chihtei havtgai hamar bogino huzuutei bdagiin bas havtgai tolgoitoi ene bol bidnii gen!!!

    USA, 2017-03-16 23:16:54, 172.56.13.199Хариу бичих

  60. Таны нэр:

    Тайлбар:

  61. xen ch l baisan uuregee xuusen zaabal mongol baix estoi yum uu ?

    zochin, 2017-03-16 23:21:32, 24.1.124.58Хариу бичих

  62. Таны нэр:

    Тайлбар:

  63. mongolyn toloo temtsej bidnii toloo l baugaa xumuus chotgor baisan ch yadag yum tsus xolildox tusam sain esvel bugeeeree tsever mongol bolokh geed baas sheesendee xutgaldaad xereldeed xevtej baiy

    mongol, 2017-03-16 23:24:43, 24.1.124.58Хариу бичих

  64. Таны нэр:

    Тайлбар:

  65. МЯНГАД ХҮН БАЙСАН ГЭЖ БАС СОНССОН.

    Зочин, 2017-03-17 00:00:17, 5.136.167.18Хариу бичих

  66. Таны нэр:

    Тайлбар:

  67. 1911 онд Олноо өргөгдсөн Монгол улсыг байгуулахад монгол туургатны бүх ястнууд нэг хүн шиг түрхрэн босч гар бие оролцсон.Тэр үеийн монголчууд одоогийн ястнаараа талцдаг жалгын үзэлтэй усан тэнэг золбингуудын дэргэд жинхэнэ монгол хүмүүс байсан юм.Та нар битгий улин хуцацгаа.Д.Сүхбаатар бол бүх монгол туургатнаа нэгтгэн нэгдсэн монгол улсаа байгуулах панмонгол үзэлтэй баатар эр байсан юм.

    зочин, 2017-03-17 01:17:46, 122.201.21.152Хариу бичих

  68. Таны нэр:

    Тайлбар:

  69. Suhbaatar chin Uzbek hun baisan tiin tgeed suuld hiisen kinon deer Uzbekiin jujigching avch irj Suhbaatariin durd togluulsan tiim uchirtai yum, hudlaa gevel Suhbaatar kinog uzeerei ta nar!

    ZB, 2017-03-17 03:12:15, 73.72.65.238Хариу бичих

  70. Таны нэр:

    Тайлбар:

  71. Буриадууд цөм үхэж далд ороод дуусвал таарна

    Увс хүн, 2017-03-17 10:16:37, 182.160.35.45Хариу бичих

  72. Chi ooroo dald or.chi yagaad ch buriaduud duusahgvi.ted chini hamgiin geni saitai chamaig bodvol urag torol 7-vye sain meddeg uls shv.

    buriad hvn, 2017-03-18 20:07:58, 202.131.250.130

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  73. Оросуудын "брат" гэж өхөөрдсөн хойдын золбин тэнэмэлүүдийг өнөөдөр буриад гэнэ.

    Зочин, 2017-03-17 10:19:49, 182.160.35.45Хариу бичих

  74. Таны нэр:

    Тайлбар:

  75. энэ материалыг хэдэн удаа тавьдаг байна аа одоо бүр гуйвуулж эхэллээ шүү юм мэдэхгүй залуус дагаад л шуурна шүү дээ

    Зочин, 2017-03-17 10:59:09, 202.21.117.178Хариу бичих

  76. Таны нэр:

    Тайлбар:

  77. Сүхбаатар 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөнд оролцож хятадуутай үзэлцэж, баатар цол авсан хүн шүү дээ. Энэ хүн оросуудын даалгавараар хувьсгал хийсэн шахуу юм бичсэн байна. Харин гарал үүслийн хувьд тухайн үеийн цаг үеийн байдлаас болж өөрөөр хэлж ярьж байсан байж болзошгүй. Эцэстээ Д.Сүхбаатар халх байна уу? буриад байна уу? Ямар ялгаа байна монолын ард түмний сод хүү мөн. Сайтар судалж үзээд л намтрыг нь залруулаад л болоо юм биш үү? Харин МАН-ыг үүсгэн байгуулагчдын нэг тул МАН тусгай комисс томилон үнэнийг олж тогтоон зохих тайлбартайгаа залрууллага хийх нь зүйтэй бус уу?

    Зочин, 2017-03-17 11:34:24, 103.9.89.18Хариу бичих

  78. Таны нэр:

    Тайлбар:

  79. Сүх жажин хэн байх нь асуудал биш. Худлаа бичиж худлаа ярьсаар байгаад бүрэн итгэчихсэн бидэнд л хамаг хэрэг байна. Худлаа гэдгийг нь мэдсээр байж үнэн гэж зүтгээд байдаг тийм төр Засагтай "Үнэн" гэсэн уриа лоозонтой сонин хүмүүс бид

    456, 2017-03-17 11:41:39, 66.181.160.4Хариу бичих

  80. Таны нэр:

    Тайлбар:

  81. Хуцаж байгаа юм шүү. Сүхбаатар жанжин цэвэр халх хүн гэдгийг түүний хүү Галсан гуай уулзалт ярилцлагадаа хэлж байсан юм.Битгий худал хэл.

    Зочин, 2017-03-17 11:49:26, 103.212.117.11Хариу бичих

  82. Таны нэр:

    Тайлбар:

  83. БУРИАДУУД ОДОО ОРОС Ч БИШ ЛАЛ Ч БИШ МОНГОЛ Ч БИШ ЧУКЧА БОЛООД ДУУСӨЖ БАЙГАА УЛСДАА.ХӨӨӨРХИЙ ОРОСУУДАД БООЛЧЛОГДООД КАЗАХ ШИГ ХЭДЭН ЮМ АВААД ГАРЧ ЧАДАЛГҮЙ МӨХӨЖ БУЙ АБОРИГЕНУУД. ЧИНГИСИЙГ КАЗАХУУД МАНАЙ ӨВӨӨ, КАЗАХ ХҮН БАЙСАН АЛМАТАД ТӨРСӨН ГЭДЭГ ШИГ ДУТУУГЫН ХОМСДОЛОО\КОМПЕНСАЦИЙ СВОЮ ЧУВСТВО НЕАДЕКВАТНОСТИ\НӨХӨХ ГЭЖ БУЙ ЦАРАЙ НЬ ТЭР.

    МОНГОЛ, 2017-03-17 12:00:33, 59.153.87.55Хариу бичих

  84. Таны нэр:

    Тайлбар:

  85. Hezeenees buruaduud iim tsaraitai bolchihvoo Bolioroo hudal yarihaa

    Зочин, 2017-03-17 12:27:56, 108.41.62.79Хариу бичих

  86. Таны нэр:

    Тайлбар:

  87. Сүхбаатар жанжин Алтаргана наадмыг анх санаачлан Ёохор хатирч байсан шүү дээ. С.Зоригийн хэргийн гол захиалагч нарыг ч мэддэг саяхан болтол Улаан-Үдэд амьдарч байсан. Ха ха ха .....

    Ха ха ха ...., 2017-03-17 13:06:33, 202.9.40.141Хариу бичих

  88. Таны нэр:

    Тайлбар:

  89. hүхэ баабай маань буриадай хөбүүн даа. Дурнадай Сагаан-Обоо hомонда түрөл hадангууд ни бий гэлсэдэг.

    BURIAD, 2017-03-17 15:27:46, 202.180.216.162Хариу бичих

  90. Таны нэр:

    Тайлбар:

  91. Өргөмөл хүү Галсан нь хужаа гаралтай юм билээ

    Зочин, 2017-04-13 09:37:03, 202.9.41.123Хариу бичих

  92. Таны нэр:

    Тайлбар:

  93. Би Дорнод аймагийн Цагаан овоо сумын иргэн Наваанцэдэнгийн хүү байна. Энэ нийтлэлийг өнөөдөр олж харлаа энэ нийтлэлийг бичсэн Мөнхдорж ахдаа баярлаж байгаагаа илэрхийлэе. Жанжин Сүхбаатарын ээж Хандын төрсөн дүү Лувсанцэрэнгийн Жанга эхнэр Бүтэд, Манай аав Наваанцэдэн, авга эгч Энхтуяа нарын хамт авхуулсан дээр үеийн хар зураг манай аавынд байгаа. Мөн Сүхбаатарын төрсөн дүү Дуламын гаргасан хүү Шагдарсүрэн нагацын зураг байдаг. Энэ үнэн бодит түүхийг гаргаж нийтлэж байгаа танд дахин баярласанаа илэрхийлэе. Учир нь бид нар өөрсдөө Сүхбаатарын хамаатан садангууд гэж хэлүүлдэг боловч ингэж тан шиг нийтлэж байгаагүй. Жанжин Сүхбаатар бол манай хамаатан садан гэж хэлээд явах юм бол зарим нэг хүмүүсийн элэг бах тавыг хангаж худал ярьлаа гэж доромжилуулах асуудал болох учраас энэ үнэн түүхийг ярьж явдаггүй юм аа. Харин манай Дорнод аймагийн Цагаан сумын зарим хүмүүс бол энэ тухай өвөө, эмээ ээж, ааваасаа сонссон ихэнх нь мэддэг учир ингэж ханддаггүй. миний бага ангид байхад Сүхбаатар жанжины төрсөн дүү Дуламаас гарсан хүү Ж.Шагдарсүрэн нь Дорнод аймагийн эмнэлэгт эмчлүүлж байгаад өвчний улмаас нас барсан. Ажил явдал нь манай аавынд болж нутгийн зон олны тусламжтай олон ч хүн ажил явдалд нь оролцсон. Их буянтай хүн байж дээ. Энэ хүн гарын ур чадвар сайтай дархан хүн байсан. Одоо ч Цагаан овоо сумын зарим нэг айлд хийсэн бүтээсэн зүйл нь сийлбэртэй авдар сав, сервант, шатар, гэх мэтчилэн зүйлүүд нь байдаг. Би ааваас Сүхбаатар буриад хүн гэдгийг нотлож хөөцөлдөх хэрэгтэй юм биш үү гэхэд тэгэж хөөцөлдөөд манай амьдралд ашиг байхгүй харин ч худалч хуурам ч гэж элдэв янзын хүмүүсийн дарамт шахалт ирэх байх тэгэхээрээ тэр худлаа намтараараа яваад дуусаг. гэж байсан. Тэгээд ч манай аав тэр талаар хөөцөлдөж явах хүн биш л дээ. учираа олохгүй л дээ. энэ доор дурдсан хүмүүсийн коментуудыг уншиж байхад буриадууд Жанжинийг өмчлөх гэлээ, зарим нь үндэстэн ястангуудыг талцууллаа гэсэн зүйлүүд бичигдсэн байна. Тийм зүйл байхгүй л дээ та зөвхөн үнэнийг бичсэн байна. Энэ талаар танаас гадна бас өөр олон түүхчид судлаасай манай аавтай уулзах болон манай нутагт очиж судалгааны ажил хийгээсэй гэж боддогоо нуух юун гэх дээ энэ тухай мэдэх өвгөд хөгшид хорвоогийн жамаар бурхан болсон тул судалгааны ажил хийхэд хүндрэлтэй байх болно. ядаж байхад манайд Жанжин Сүхбаатарын хэрэглэж байсан гэх ямар ч эд зүйл байхгүй зөвхөн Манай сумын өндөр настангуудын хууч ярианаас өөр зүйл байхгүй болохоор хүндрэлтэй зүйл гарах нь ойлгомжтой.

    Сүхээ, 2017-11-02 01:31:55, 103.57.92.244Хариу бичих

  94. Таны нэр:

    Тайлбар:

Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэл нь Sonin.mn сайтын нийтлэлийн бодлоготой холбоогүй зөвхөн тухайн хүний үзэл бодол тул сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Эрхэм та өөрийн үзэл бодлоо илэрхийлж, сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төр, эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү? Бусдыг гүтгэж, доромжилсон сэтгэгдлийг сайтын модератор устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 88195646 дугаарын утсаар хүлээн авна.

Таны нэр:

Тайлбар: