sonin.mn
Сэтгэгдэл (0)

 

Боловсрол, шинжлэх ухааны сайд Л.Гантөмөр лхагва гарагийн сэтгүүлчидтэй уулзах цагаар боловсролын системд хэрэгжүүлж байгаа шинэчлэлийн ажлаа тайлагнасан юм.
 
 
Сайдын ярианаас монголын боловсролын салбарын ирээдүйг өөдрөгөөр харж болох гэрэл гэгээ мэдрэгдэж байлаа. Түүний яриа, сэтгүүлчдийн асуултад хариулсан хариултыг тоймлон хүргэж байна.
 
 
-Боловсролын системд хэрэгжүүлж бай­гаа шинэчлэлийн ажил нүсэр томын хэрээр цаг хугацаа шаардагдах нь ойл­гомжтой. Яг өнөөдрийн байдлаар их ажлынхаа хэдэн хувийн ард гараад байна?
 
-“Эрдэм боловсролтой Монгол хүн” хө­төлбөрийг 2012 оны УИХ-ын сонгуулиар санал болгож, түүнийгээ шинэчлэлийн Зас­гийн газрын мөрийн хөтөлбөрт тусгуулан ид ажил хэрэг болгоод явж байна. Боловсролын сал­барын шинэчлэлийн үндсэн бодлогоо ерөөсөө л хүүхэд нэг бүрийн хөгжил дээр суурилуулсан.
 
 
Уламжлалаа эргээд харвал мэд­лэг дамжуулах, мэдээллийг хүүхдэд хү­чээр тулгах оролдлогыг өнөөдрийг хүртэл хийж ирсэн байна. Үүнийгээ их системтэй хийж ирсэн байгаа юм.
 
 
Харин бидний барьж байгаа бодлого бол эхлээд зөв Монгол хүнээ бүтээхэд оршиж байна. Хүүхдийн зан төлөв, хандлагыг эхлээд энэ талд тогтвортой төлөвшүүлэх ёстой.
 
 
 Хоёрдугаарт чадварыг нь хөгжүүлэх зорилт тавьсан. Мэдлэг дээр нь суурилсан чадварыг олгох нь эн тэргүүний зорилт байх юм. Унших, бодох, өөрийгөө илэрхийлэх, шийдвэр гаргах, сэтгэн бодох чадваруудыг нь амьралаас олж авсан мэдлэг дээр нь түшиглэн хөгжүүлэх нь ХХI зууны өндөр боловсролтой, зөв монгол иргэнийг төлөвшүүлэх гол хөшүүрэг болох юм.
 
 
Гуравдугаарт энэ бүхнээ базаад мэдлэг болгох юм. Хуучин системийн үед мэдлэг, сурах арга барил хоёр нь нэгдүгээр ангиасаа цуг яваад байсан. Ингэхээр яах аргагүй ихэнх хүүхдүүд 3-4 дүгээр ангиасаа хоцроод эхэлдэг. Тэр хоцорч яваа хүүхдүүдийг дараагийн мэдлэгээр шахаад бүрмөсөн орхиод яваад байдаг.
 
 
Тэндээс л бидний яриад байдаг “Эх орны алтан гурав”-ын бүхэл бүтэн арми төрөн гарч, цөөхөн тооны онцчууд буюу элитүүд төрөн гардаг байсан системийг ойрын гурван жилд үндсээр нь өөрчилнө. 
 
 
-Энэ өөрчлөлтийг ямар арга замаар хэрэгжүүлэх нь сонирхолтойгоос гадна зайлш­гүй тохиолдох бэрхшээл, хүндрэлүүд нь юу байж болох вэ. 
 
-Бага ангиас нь сурах арга барил олгохоос бүх ажил эхэлнэ. Энэ бол хамгийн чухал. Чадвараа хөгжүүлээд, сурах арга барилаа олчихсон хүүхдэд дунд ангиас нь мэдлэгийг нь түлхүү өгөөд явах боломж бүрдэх юм.
 
 
Чадвартай, зохих мэдлэгтэй болсон ахлах ангийн хүүхдүүд бол бие даан суралцагч, цаашлаад асуудлын араас явдаг, аливааг гүнзгийрүүлэн судлаач болох зам нь нээлттэй болно гэсэн үг. 
 
 
Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж “Улсын сайн хүнээсээ, хүний сайн хүүхдээсээ” гэж зүгээр ч нэг хэлчихээгүй. Монгол Улс маш түргэн хөгжье гэвэл хүмүүс нь сайн байх шаардлагатай. Хүмүүс сайн байна гэдэг нь цөөхөн хүн сайн байх тухай асуудал биш юм. 
 
 
Хүн нэг бүр нь боловсролтой, мэдлэгтэй байхын тулд хүүхэд нэг бүрийг хөгжүүлэх шаардлагатай. Бүр нэг ч хүүхэд боловсролын шинэчлэлийн гадна үлдэх ёсгүй. Энэ ч зорилгоор “Авьяас, ном, багш” хөтөлбөрүүд ажил хэрэг болоод явж байна.
 
 
“Авьяас” хөтөлбөрийнхөө тайланг гаргахад нийт суралцаж байгаа 504 мянган хүүхдээс 180 гаруй мянга нь шинээр энэ хөтөлбөрт хамрагдсан байх жишээтэй. Энэ нь нийт суралцагч хүүхдүүдийн 60 хувь нь ямар нэгэн дугуйлан, секцэнд хамрагдсан гэсэн үг.
 
 
Авьяас бол тухайн хүүхдэд итгэл өгдөг хамгийн том хөшүүрэг. Өөрийгөө нээснээр бусад бүх зүйлийг “би чадна” гэсэн асар том итгэл, найдварыг олж авч байгаа юм. Хүүхдүүдийн авьяас чадварыг хөгжүүлэх чиглэлээр 2450 клуб, дугуйлан шинээр нээгдсэн байгаа.
 
 
Орон нутагт 800 гаруй ардын авьяастан хүүхдүүдтэй ажиллаж, багшилж байна. Бэрхшээл гэвэл хамгийн гол нь хөрөнгө, санхүүгийн зарим нэг хүндрэл байгаа нь ойлгомжтой.
 
 
-Ерөнхий боловсролын сургалтын хөтөл­бөрийг шинэчилж байгаа гэсэн. Энэ ажил юу болж байгаа вэ?
 
-Хүүхэд нэг бүрийг хөгжүүлэх зорилготой сургалтын хөтөлбөрийн шинэчлэлийн ажил дээр олон улсын байгууллага, манай 130 гаруй эрдэмтэн, дунд сургуулийн 600 гаруй багш нар ажиллаж байна. Сургалтын шинэ хөтөлбөрөө энэ онд багтаагаад дуусгана. Энэ хөтөлбөрийг эхлээд жишиг байдлаар хэ­рэгжүүлнэ. 
 
 
Боловсролын системийн шинэч­лэлд “юу сурах вэ, яаж заах вэ, хэрхэн үнэлэх вэ” гэдэг гурван үндсэн өгөгдөл хамгийн чухал. “Багш” хөтөлбөрийн хүрээнд 13 мянган багшийг дахин сургалтанд хам­руулсан. Гурван мянган багш долоо хоногийн сургалт, лекцэнд хамрагдаад одоо ажлынхаа байранд боловсролын шинэчлэлийг хэрэг­жүүлээд явж байна. 
 
 
Энэ намраас багш нар конспект бичиж, үндсэн ажлаа цаасаар үнэлүүлдэг явдлыг бүрмөсөн үгүй болгоно. Хоёр жилийн дотор 27 мянган багшийг да­хин сургалтанд хамруулна. Ингэснээр багшид итгэх итгэл үндсээрээ өөрчлөгдөнө. Боловсролын сис­темийн шинэчлэлд энэ хамгийн чухал. Ерөнхийдөө боловсролын системийг ит­гэлцлийн тогтолцоо руу оруулах нь манай шинэчлэлийн гол зорилго юм.
 
 
-Сургуулиуд дээр тодорхой хийгдэж байгаа ажлаас танилцуулахгүй юу?
 
-Видео, цахим контент хэлбэрийн хичээлд зориулж 2013 онд нэг тэрбум төгрөг зар­цуулна. Энэ жил 100 сургуулийг хамгийн ор­чин үеийн физикийн лаборторитой болгоно. Мөн 30-100 сургуульд хамгийн дэвшилтэт технологитой хөдөлмөрийн лабортори бай­гуулна.
 
 
Хятадын Засгийн газрын бу­цалтгүй тус­ламжаар 200 гаруй сургуулийн физик, химийн лабораторийг шинэчлэх төсөл Зас­гийн газар дээр дэмжигдээд материал нь Хятадын Засгийн газар руу явчихсан байгаа. Энэ төсөл амжилттай хэрэгжвэл манай ахлах ангийн хүүхдүүд бүгдээрээ тохилог лабо­ра­ториор хангагдах юм.
 
 
Ингэснээр монголын хүүх­дүүд илүү шинжлэх ухаанч болон төлөвшинө. Сурагчдын үдийн цайны мөнгийг хоёр дахин, дотуур байрны хоолны мөнгийг бас л хоёр дахин нэмэгдүүлсэн. Ингэснээр өнгөрсөн өвөл дотуур байрны хүүхэд өлссөн тухай асуудал гараагүй.
 
 
Ерөнхий боловсролын сурагчид ирэх хичээлийн жилээс үндэсний үйлдвэрүүдэд оёсон маш сайн чанартай дү­рэмт хувцасаар 100 хувь хангагдана. Өнөөдөр дунд сургуульд 17 хичээл орж байгаа нь хүүхдүүдэд ахдаж байгаа.
 
 
Агуулга, чиглэлээр нь нэгтгээд 12-13 хичээлтэй болгох зорилго тавьсан. Үүнийгээ ч хэрэгжүүлнэ. “Авьяас” хөтөлбөрийг санхүүжүүлэх чиглэлээр нэг сургуульд 10 сая төгрөг олгож байгаа. 
 
 
-Шинээр хэчнээн сургууль, цэцэрлэг баригдах вэ?
 
-Дөрвөн жилийн хугацаанд 1100 гаруй барилга барих шаардлагатай байгаа. 11.7 их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хэрэгтэй. Улсын төсөв, концессын гэрээ, хувийн хэвшил зэргээс эдгээрийг санхүүжүүлэх зорилт тавьсан.
 
 
Улаанбаатар хотод 80-90 бага сургууль, цэцэрлэгийн комплекс барьж ашиг­лалтад оруулна. Одоогоор 83 байршил дээр шийдвэр гарснаас 20 гаруйгийнх нь газрын зөвшөөрөл гарчихаад зураг, төсвөө хийж байна. Үүний дараа Эдийн засгийн яамтай хамтраад хөрөнгийг нь шийднэ. 
 
 
Боловсролын салбарын мэдээллийн нэгд­сэн сүлжээтэй болохоор архитектурынх нь ажил ид хийгдээд явж байна. Нэгдсэн сүл­жээ­т­эй болсноор боловсролын үйлчилгээ ил тод, хурдан шуурхай болж багш нар ца­хим конс­пект ашиглан хүүхэд нэг бүрийг хөг­жүүлээд явах маш их боломж нээгдэх юм. 
 
 
-Багш бэлтгэж байгаа одоогийн тогтол­цоо боловсролын салбарын шинэчлэлтэй тохирч байгаа юу?
 
-Багш бэлтгэх тогтолцоог олон улсын түвшинд хүргэх зайлшгүй шаардлагатай. “2+2” хөтөлбөрийг Боловсролын их сур­гуульд хэрэгжүүлнэ. Энэ нь хоёр жил мон­голдоо сураад үлдсэн хоёр жилийг гадаа­дад сурах хөтөлбөр юм.
 
 
Гадаадын их дээд сургуулиудтай хамтын ажиллагааны гэрээг яг одоо хийж байна. Хөдөө орон нут­гийн сургуульд дадлага хийх оюутнуудын зардлыг Засгийн газраас даахаар болсон. Мөн 6000 багшийг дээд курсээр дахин сургана. 
 
 
-Багануурт баригдах оюутны хотхоны асуудал юу болсон бэ?
 
-ТЭЗҮ нь бэлэн болж байгаа. Ерөнхий төлөвлөгөөгөө энэ зургаадугаар сард баг­таа­гаад батлах гэж байна. Багануурын оюут­ны хотхоны санхүүжилтэд 13 их наяд төгрөг буюу Монгол Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүний хэмжээтэй мөнгө хэрэгтэй байгаа. Ер нь Дархан хотыг шинээр барих хэмжээний санхүүжилт хэрэгтэй гээд л бод­чих. Энэ бол аварга том төсөл. Ингэхээр анхнаас нь үе шатыг нь маш зөв гаргах хэрэгтэй. 
 
 
-Хэд хэдэн сургуулийн барилгыг нураах шийдвэр гарсан. Энэ ажил ямар шатанд явна?
 
-3,11 дүгээр сургуулиудыг нийслэлээс хөрөнгийг нь гаргаад нураахаар болсон. Зургаадугаар сарын эхний 10 хоногт багтаад энэ ажил хийгдчихнэ. 2013 оны Улсын төсвөөс Боловсрол, соёл шинжлэх ухааны салбарт 234 төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр 189.1 тэрбум төгрөг суулгасан.
 
 
Энэ оны эцэс гэхэд 30 сургууль буюу 26296 сурагчийн суудал, 5530 ор буюу 40 цэцэрлэг шинээр барьж, ашиглалтад хүлээн авна. Дотуур байр 19 буюу 2940 ор хөдөөгийн сургуулиудад нэмэгдэнэ. Шинээр есөн спорт заал баригдаж ашиглалтад орно. Эдгээр дөрвөн төрөлд нийтдээ 100 гаруй барилга, байгууламж багтаж байгаа юм. 
 
 
Ерөнхийдөө ойрын дөрвөн жилд монголын боловсролын салбар бүхэлдээ ши­нэчлэл, өөрчлөлт, шинэ бүтээн байгуу­лалтын амжилт бүтээлээр буцална гэж ойлгоход болно. 
 
 
Д.Түвшин
 
Эх сурвалж: