Мягмар - 06 сарын 09,
2026
Одоо ч ёстой “алуулна” биз. Ер нь эх түүхээ ч мэдэхгүй, шашин үндсээ ч гадарлахгүй хүмүүстэй яаж ч ярьсан яадгийм ?! Манай түүх бичлэгт шарын шашныг хятад, манжууд дэлгэрүүлээд биднийг ихэд хорлосон гэсэн гаж үндэслэл байдаг бөгөөд энэ нь манай нийгмийн оюун сэтгэлгээнд амь бөхтэй орших болжээ.
Ганц шашин ч биш, эргэн тойрон хавьтсан ойртсон болгоноо эсвэл хараан зүхдэг, эсвэл “боолын боол” болдог манай мунхаг харанхуй сэтгэлгээ, үйлдлийг би ярьж байна. Тэгээд энэ талаар “тэнэгийг чинь дуудах” гэсэн юм…
Шашин “авахын” учир
Монголд шарын шашныг “анх” дэлгэрүүлсэн хүн нь Түмэдийн Алтан хан (1507-1582) гэж манай түүхэнд бичдэг. Ерөнхийдөө буруу ч биш. Монголын баруун гурван түмэний жонон Барсболдын хүү Амда жононг ийн нэрлэнэ.
Амдагийн үед 1542 оноос Түмэд нэн хүчирхэг болж эзэн хаанаас бараг давуу байдалтай болж ирсэн юм. Их хаан, жонон нарыг дагаж гавъяа байгуулсан учир “хан” болж Алтан хан гэгдэх болсон.
Алтан хан 1577 онд Түвдийн лам Содномжамцыг залж өөрөө тэргүүлэн Ордосын ноёдыг шашинд оруулжээ. Энэ үед Мин улс л гэж байсан. Энэ бол таран бутарч байсан Монголыг “шинэ үзэл суртлаар” нэгтгэх гэсэн нэлээд эхний оролдлого мөн.
Тэр үед буюу XYI зууны үед Монголын байдал ихээхэн түгшүүртэй байв. Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв. Дорно зүгт Манж гүрэн мандан гарав.
Баруун өмнө зүгт Цагаадайн угсааны Моголын улс үймээн самуунтай задралын ирмэг дээр байв. Бас манай хүчирхэг Ойрдын умарт талд Казак, Киргиз аймгууд идэвхиж эхлэв. Өмнө талд гол дайсан Мин улс нэн хүчирхэг байв.
Эргэн тойрон аюул нүүрлэсэн энэ үед Монгол өөрөө ёстой баларч байлаа. Дурдан буй үед Монгол өөрөө Халх Монгол, Өмнөд Монгол, Ойрад Монголд хуваагдаж задралын ирмэг дээр байв.
Харин Өмнөд болон Ойрд Монгол нь илүү хурдан хүчирхэгжиж байв. Монгол гурав тасарсан байдалтай ч аль аль нь өчүүхэн жижиг “юмнууд” байгаагүй.
Гэхдээ хөгжлийн ялгаа илт байжээ. Ойрд Монгол нь баруун тийш торгоны замд ойр байдаг учир “цаашаагаа” харилцах боломж ихтэй байсан.
Өмнөд Монгол нь Хятадтай ойр байсан учир бас л эдийн засгийн боломж сайтай байсан нь эргэлзээгүй. Харин Халх Монгол нь төв мөртлөө бусдаасаа хоцрогдсон байж. Яагаад Халхаас бусад нь илүү хурдан хүчирхэг болоод байсны шалтгаан энэ л дээ…
Өмнө нь олон оролдлого байсан ч өмнөд Монголын Түмэдийн Алтан хан шашин нэвтрүүлсэн гэж түүхэнд оржээ. Чингэхдээ тэр энэхүү “үзэл суртлыг” ашиглан задралыг зогсоож чадна, улмаар бүх Монголыг нэгтгэж болно гэж бодсон хэрэг. Эхэндээ тэр шашин нэг их шүтдэг байсан нь юу л бол ?!
Ордосын Хутагтай Цэцэн хун тайж Алтан ханы даалгавраар зүүн хойт Түвдэд довтлоод: “Та бүхэн дагаар орвоос бид шашинд чинь оръё” гэсэн болзол тулгасан байдаг. Шашныг нь шүтэх гэсэн хүмүүс ийм болзол тавьдаг юм уу ?!
Алтан хан ч гэсэн 1570 онд өөрийн биеэр Түвдийг довтолж “Түвдийн олон худалдаачин лугаа дайлалдаж, мянган ламын амийг аварсан” гэж түүхэн сурвалжид өгүүлдэг. Харж байгаа биз !!! Тэр Түвдэд байсан баахан худалдаачныг “дээрэмдэж”, баахан лам нарыг “буулгаж авсан” байна.
Өөр яаж тайлбарлах юм ?! Ингэхээр Алтан хан эхэлж Түвдийн төрийг гартаа оруулчихаад дараа нь шашныг нь авсан нь илт байна. Эхлээд “улс төр, эдийн засгийн” шалтгаан байж л байгаа биз дээ…
Хаа очиж иймэрхүү юман дээр Маркс багш худлаа хэлж, алдаа гаргадаггүй юм…
Ингээд болоогүй ээ. III Далай лам Содномжамцын хойт дүр Алтан ханы дүү Сүмэр хунтайжийн гэрт тодров гэж зар тараав. Анхны пиар гэж энийг л хэлдэг байх…
Алтан хан адилхан “монгол толгойнууд” бас байгаа гэдгийг дутуу тооцсон юм. Бусад нь юу боллоо гэж Алтан ханыг ганцааранг нь мандуулдаг юм ?!
Ингээд Халх, Ойрдын ноёдууд бүгдээрээ Түвд рүү гүйлдэх болов. Халхын Абтай сайн хан үүнийг манлайлав. Харин Абтай сайн хан задран буй Халхыг шашны хувьд дахин нэгтгэх үүргийг үүргийг гарамгай сайн биелүүлж “алдагдсан үүргийг” нь дахин сэргээж чадсан гэж би боддог юм.
Энэ санаа “цэвэр” халх миний толгойд огт ороогүй явахад хуурай дүү ойрд залуу маань хэлж өгснийг хэлэхэд надад ичих юм алга. Гэвч энэ нь жич ярих асуудал юм…
Домогт ийн өгүүлнэ. Абтай сайн хан Түвдөөс шашин “авах” гэж очиж гэнэ. “Залах” бурхан, лам хоёроо өөрөө сонго гэсэн юм байх.
Тэхээр нь бүгдийг нь сэлмээрээ чичээд явж гэнэ. Бүгдээрээ айгаад далдираад байх юм гэнэ. Тийм “шүтлэгтнээс” чинь айлгүй яадаг юм ?! Манай хан “айгаагүйгээр” нь Гомбогүр бурхан, нэг лам хоёрыг сонгож.
Буцах замдаа Абтай сайн хан Бурханаа газар тавьж байгаад бие засчихаад авах гэсэн тэндээсээ “явж” өгдөггүй гэнэ. Ханы уур хүрч сэлмээрээ Бурхнаа хоёр тасалж, толгой талыг нь Монголдоо “залж” авчирч. Одоо ч гэсэн манай Эрдэнэ Зууд бий л дээ.
Гол шүтээн нь. Харин бөгс нь тэндээ үлдэж Бөгсийн даваа гэдэг болж. Хэзээ ингэж шашин шүтэж байсан юм ?! Энэ хэдий домог ч Монголчууд тэр үед шашиндаа хэр “хүндэтгэлтэй” ханддаг байсан нь илт. Яг үзэгдлийн мөн чанарын хувьд энэ байдал одоо ч гэсэн нэг их өөрчлөгдөөгүй л дээ…
Энэ нь тэр үедээ ч шинэ үзэгдэл байгаагүй юм. Лигдэн хаан ч гэсэн Түвдийн шашныг ихэд дэмжиж байсан. Гэтэл Түвдийн шашин олон урсгалтай зөрчилтэй, сүүлдээ манжийг дэмжиж татагдах болсноос Лигдэн хаан улааны урсгалыг “авах” болсон юм. Ямар ч гэсэн Азид хүчтэй нөлөө үзүүлэх үзэл санааны төв Түвдэд бий болсон гэж үзэж болно.
Хачин өрсөлдөөн
Сүүлдээ хачин орчил тогтов. Манайхан өөрийгөө яая гэж байж Түвд рүү үхэн хатан зүтгэж дайн байлдаан хийж, Түвдийн төрийг “төвхнүүлдэг ажилтай” болов. Тэгээд хамаг мөнгөө өргөл барьц болгож өгөөд баахан цол хэргэмтэй болоод ирэх.
Дэвшүүлэн гаргаж төр бариулсан түвд лам нартаа Монголчууд цол хэргэм хайрлахгүй шагнах. Ямар гарзтай юм биш !!! Монголд ирэхдээ ганцаараа ирэхгүй баахан лам дагуулж ирнэ, энд хар мянган сүм хийд барина, шашин дэлгэрүүлнэ. Ийм л юм болдог байлаа…
Эндээс Монголын хаад ноёд Түвдийг “рэкетлэж” шарын шашныг авч дэлгэрүүлж байсан гэсэн үнэнд арай илүү нийцсэн цорын ганц дүгнэлт гарна…
Алтан хан шарын шашныг авсан нь Монголын хаан даян Батмөнхийн угсааны Түмэн засагт хаантай илт өрсөлдсөн шинжтэй байсан.
Түмэн засагт хаан 1576 онд Түвдийн илд зангидагч Гармаа ламыг Монголд авчирч багш шавь барилдан шашинд орж, улсын дотор шашин дэлгэрүүлэх ажил зохиож байсан гэж Саган сэцэн “Эрдэнийн товч”-доо тэмдэглэсэн байдаг.
Ингэхээр Монголын хаад шашнаар уралдаж, өрсөлдөж байсан нь эргэлзээгүй байна. Тэхдээ Түмэн засагт хаан улааны шашныг, Алтан хан шарын шашныг “зөрүүлж” авсан болон Ойрдууд “уралдан” авсан зэрэг нь тэдний өрсөлдөөнийг харуулж байгаа болохоос шашныг авах нь гол зорилго биш байсныг давхар нотолно.
Яагаад шашин “уралдаж” авсан юм бол ?! Феодалын бутралыг дагалдан монголын аварга том арми олон хэсэг задарсан нь мэдээж. Олон задарсан армийн хэсгүүд бол хамгийн их аюул юм. Тухайн үеийн монголын нийгэм бол тэр чигээрээ арми юм.
Тэдний заримыг бушуухан лам болгох, үгүй ядаж номхон томоотой байлгахгүй бол ардын бослого хөдөлгөөн гарах аюул байсан байх. Энэ нь шашин авах дотоод шалтгаан болох бүрэн үндэстэй. Гэхдээ өөр үндэслэлүүд ч байж болох…
Тэхээр шарын шашин Монголчуудыг үндэстний хувьд нэгтгэх боломжийг (?!) өөртөө агуулж байжээ. Ийм болохоор Монголын хаад ноёд уралдаж өрсөлдөж түүнийг авч байжээ. Энэ үйл явцад Мин болон Манж ямар ч хамаагүй.
Харин Мин болон Манж гүрэн Монголд нэгэнт нэвтрээд хүчээ аваад эхэлсэн үйл явцыг удирдах, залан жолоодох, ашиглах оролдлого хийж байсан. Яаж “ашиглах” гэж ?!
Мин улс бол саяхан Юан гүрнийг унагасан Хятадын олон угсаат улс учраас “үзэл суртлын” хувьд “сайн” байсан гэвэл номонд хазгай.
Би сайн мэдэхгүй боловч Мин улсад күнз, даосизм, буддизм гурав л гол байсан байх ёстой. Тэхээр олон угсааны улсыг нэгтгэхийг тулд буддизмыг ашиглахаас өөр арга байгаагүй байх. Үүнийг судлан үзэх ёстой.
Манжийн хувьд гэвэл бүр ч илүү “ойлгомжтой”. Тэд бөөгийн шүтлэгт улс байсан. Том эзэнт гүрэн байгуулаад Бурхны шашинд татагдах болсон. Өөрөөр хэлбэл Манжийн дотоодод ч гэсэн бөө мөргөлөөс Бурхны шашин руу шилжсэн.
Гэхдээ Манж илүү том улсуудыг эзэлж байсан болохоор шашныг төр улсаа нэгтгэх зорилгоор хэрэглэсэн байх. Хятадыг күнз, даосизмаар нь “удирдах” боломжгүй. Тэхээр Бурхны шашин хэрэгтэй. Монгол, Түвд мэтийг Бурхны шашингүйгээр бас л удирдах боломжгүй. Тэхээр тэд шашныг “ашиглах” нь зүйн хэрэг.
Манай өндөр гэгээн Занабазар 1688 онд Ар Элстэйд хийсэн Халхын ноёдын “яаралтай” чуулган дээр арга буюу сонголт хийж хэлэхдээ: “…Өмнө зүгийн хар Хятад (Манж) хэмээх улсын төр түвшин амгалан сайны дээр бас түүнд Бурхны шашин дэлгэрсэн…” гэж хэлсэн нь манай түүхчдийн чихний хажуугаар өнгөрдөг.
Сонголтыг арга буюу хийсэн нэг гол шалтгаан нь “нэг шашин” байсан нь нэн тодорхой байна. Түүх яаж ч эргэсэн Монголд шашин нэгэнт дэлгэрчихсэн байж. Барууны хэллэгээр яривал Өндөр гэгээн “уния” буюу шашны холбоо тогтоосон юм биш үү ?!
Гэтэл манай түүх бичлэг энэ асуудлыг огт судлалгүйгээр “бүх бурууг” Мин болон Манж нарт тохож, шарын шашныг тэднийг нэвтрүүлсэн гэж одоо болтол үзэж байгаа нь утгагүй. Мэргэжлийн бус хүн хальт харахад л ийм байна ш дээ. Ингэхээр ямар ч хүн үнэмшимгүй буруу түүхээ засч болдоггүй юм уу ?!
Манайханд ёстой нэг утгагүй зан байна аа. Таалагдахгүй буруу муухай зүйлээ гадныханд тохчихдог. Муусайн хятад, манжууд шарын шашин дэлгэрүүлж биднийг хорлоод, “ийм” болгочихсон юм.
“Ийм” гэдэг нь өөрсдийгөө “тэнэг” гэж байгаа юм уу, “хоцрогдсон мал” шиг гэдгээ хэлж байгаа юм уу, ёстой бүү мэд. Ямар ч гэсэн монголын одоогийн түүхэнд ингэж бичдэг юм. Тэгвэл яах гэж шарын шашин шүтээд байгаам ?! Тийм л аймаар хорлонтой юм бол ?!
Шалтгааныг дахин дүгнэхүй
Ер нь нарийн судлаад шашин анх “тараасандаа” тулах юм бол Монголчууд л харин Манжуудад Бурхны шашин анх дэлгэрүүлсэн байж таараад байгаа юм. Та нар сайн бодоод үзээрэй л дээ…
Ямар ч гэсэн феодалын бутралд ороод задарч байсан Монгол Улс шарын шашныг авах улс төр, нийгмийн бодит шалтгаан байжээ. Нүүрлэн ирсэн улс төр, нийгмийн задрал бутрал, оюун санааны доройтлыг үзэл санааны хувьд зогсоож үндэстнийг буцаан нэгтгэх бодит шаардлага байсан гэж би ойлгож байна.
Гэтэл энэ нь хэтэрхий оройтсон байлаа. Том эзэнт гүрэн нэгэнт бие даасан хэд хэдэн хэсэгт хуваагдаж, “үзэл суртлын” хувьд ахин нийлүүлэх боломж шавхагдсан байлаа. Салан бутарсан тэдний “үзэл суртал”, зэр зэвсэг, улмаар эдийн засгийн хүч ойролцоогоор тэнцүү байжээ.
Ухаандаа хүчирхэгжиж буй манж гүрэнд “шинэ үзэл суртал” болох шашин хүч нэмж байсан бол бууран доройтож байсан Монголын хувьд хүчийг нь сулруулах нэгэн хэрэгсэл болжээ.
Ухаандаа Манжийн хаад ноёд шашнаас болж хоорондоо дайн байлдаан ганц ч хийгээгүй байхад Монголын хаад ноёд өөр хоорондоо хийгээд Түвд, Минтэй “улааны” болон “шарын” шашин хоорондын ноцтой дайн сөргөлдөөнд олон удаа оржээ.
Жишээ нь Лигдэн хаан, Цогт тайж, Гүүш хан Төрбайх нарын хоорондын тэмцэл тусгаар тогтнолын төлөө юу, шашны урсгалын төлөө юу гэдэг их маргаантай.
Манжийн Нурхач хаан яг үнэнийг хэлсэн юм: “Мин улс хэмээгч миний өшөөт дайсан мөн.
Урд Цахарын Лигдэн хаан Мин улсын жил бүр өгсөн эдэд орж, намайг өшөөлж, Мин улсыг дайлуулахгүй бөгөөд бас цэрэг илгээж тусалсны тулд би ийнхүү цэрэг илгээж Цахарыг дайлав.”
Тухайн үедээ Манж манайх руу ерөөсөө дайраагүй, Мин улс руу дайрсан. Харин манайхыг холбоотон болооч гэж хүссэн. Гэтэл манайх Мингийн хилийг хамгаалдаг байна ш дээ ?! Мин улсаас торго дурдан, эд бараа авах гэж тэр шүү дээ. Түүхэн баримт хараад байхад манайхан л новширсон юм байна лээ дэг. Яахаараа манжууд дандаа буруутай байх ёстой юм ?!
Одоо ч тийм ш дээ. Манж буруутай, Хятад буруутай, Орос буруутай, Америк буруутай. Монголоос бусад нь бүгдээрээ буруутай. Монголчууд бид үнэнхүү новшийн зантайгаа мэдэх хэрэгтэй ш дээ…
Өөр нэг жишээ: Зүүн гарын хаан Цэвээнравдангийн цэргийн нэрт жанжин их Цэрэндондов Ойрдыг их үймээнтэй байсныг үл харгалзан 1642 оноос эхлэн Түвдийн хаант төрийг 70 гаран жил барьсан ойрд монголын хошууд аймгийн Лавсан хааныг 1717 онд түлхэн унагасан явдал болно.
Ингэж цэргийн алсын дайралт хийж Түвдийн “төрийг нураах”, дээрээс нь Манжийн цэрэгтэй үхэн байлдах шаардлага байгаагүй атал Түвдийн төрийг “төвхнүүлэхийн” төлөө монголын ноёд энэ мэт үйлдэл олон удаа хийж ирсэн нь хачирхалтай бөгөөд сайтар судлууштай.
Үүнийг Монголын, үгүй ядаж Ойрдын тусгаар тогтнолыг хамгаалсан гэж үзэж болохгүй мэт. Түүхэн сурвалжийн шалтгаан нь “хүн үнэмшихэд” хэцүү. Зүүнгарын Цэвээнравдан хаан охин Бодулагаа Түвдийн монгол угсаат хаан Лавсангийн хүү Галсанданзанд өгчээ.
Өгөх өгөхдөө өндөр гэгээн Занабазарын зуучилснаар. Дашрамд энэ Бодула нь манай Амарсанаа баатрын ээж нь юм. Ингээд Цэвээнравдан хаан цагаан сараар Түвдээс бэлгэнд ирсэн морийг унаж яваад ойчиж бэртжээ.
Тэгтэл морины эмээлээс хараалын шившлэгтэй юм гарчээ. Цэвээнравдан хаан уурлаж хүргэн Галсанданзангаа хоёр тогоо хөмөрч хавчиж байгаад шараад алчихжээ. Тэрээр жирэмсэн байсан охин Бодулагаа өөр хүнд өгч, тэгээд Амарсанаа төрсөн байна.
Ингээд Түвдийн төрийг “төрийг нураах” аян дайн эхэлж, Лавсан хааныг алж байгаа юм. Уг нь цэргийн урлагийн түүхэнд ормоор гялалзсан дайн хийсэн л дээ. Монгол цэрэг Гималайн нурууны баруун талаар давж байгаад Түвдийг эзэлж. Энэ цөмрөлт Ойрд Монгол, Түвд, Мингийн дайн болж нэлээд өргөжсөн юм. Түүх ч их сонин шүү дээ…
Тэхээр Мин болон Манжаас өмнө Монголчуудын хүлээн авсан Бурхны шашин монголчуудыг үндэстний хувьд нэгтгэж харийнхны эсрэг тэмцэх нэгдмэл үзэл суртлын үүргээ биелүүлж амжаагүй байна.
Энд би чадаагүй гэж хэлээгүй, амжаагүй гэж хэлснээ онцлон тэмдэглэж байна. Асуудлыг энэ өнцгөөс судлан үзэж, түүхээ бичлэгээ засвал яасан юм гэсэн саналыг дэвшүүлж байна.
Монголчууд Мин болон Манжид ялагдсан шалтгаан нь өөрт нь байсан бөгөөд бид өөрийн гэсэн үзэл санаагаа алдсанд байсан. Монголчууд “хожим” авсан шарын шашнаа нэгдмэл үзэл суртал болгож амжаагүй.
Өөрөөр хэлбэл задрал бутралыг шашнаар зогсоохыг оролдсон боловч чадаагүй, үндэсний нэгдмэл үзэл санаа болгож амжаагүй байна. Үүнийг “коммунизмаар” нөхөж чадаагүй, капитализм, ардчиллаар ч нөхөж чадаагүй. Эл үзэл санаагүй, үзэл сурталгүй байдал одоо болтол үргэлжилж байна…
Энд би монголчууд дан ганц шашин “авсан” тухай яриад байгаа юм огт биш. Та нар түүхэн энэ жишээг саяхны коммунизм “авсан”, өнөөгийн ардчилал “авсан” явдлуудтай холбоод жишээд үз л дээ. Ямар ч ялгаагүй яг адилхан ш дээ…
Яагаад гэвэл монголчууд ямар ч үзэл санаа, сургааль номлолын агуулга, мөн чанарын талыг огт сонирхдоггүй, дандаа хэлбэр, үзэгдлийн талыг барьж нэн өнгөц хандаж хүлээн авдаг, чингэхдээ цаг ямагт сүржигнэдэг, хэтрүүлдэг, нугалдаг, хэн ч танихийн аргагүй болтол сэглэдэг, эцэст нь түүнийгээ буруутгаж хаядаг, тэгээд цоо шинээр эхэлдэг.
Ийм ч учраас “гаднын юмыг” тун амархан сурдаг, тэр хэрээрээ амархан мартдаг. Монголд юу ч мэдэхгүй байж хэт мэдэмхиймхийрдэг өвчтэй хүн хэт олон байдгийн шалтгаан ердөө л энэ. Ийм олон гаж үйл “ардын зан заншил” болж, одоо бараг бүх нийтээрээ бэртэгчин болж гүйцэж байна.
Сүүлдээ бүх нийтийн оюун сэтгэлгээний солиорол дэмийрэл маягийн зүйл бий болов. Энэ нь шинжлэх ухааны бүх төрлийн суурь судалгаа уналт зогсолтод орсноор нотлогдоно.
Өөрийн ард түмнийг агуу түүхтэй агуу иргэншил бүтээсэн агуу ард түмэн гэдгийг би сайн мэднэ. Уг нь өөрийгөө ухамсарвал (энэ бол шинжлэх ухааны ойлголт юм-Х.Д.Г.) үүнээс ч илүүг туурвиж чадах ард түмэн гэдгийг ч бас сайн мэднэ. Гэхдээ тэнэгийг чинь хааяа хэлэхгүй бол наад “төр” болсон “хаад ноёд” чинь биднийг ингэж хөнөөдөг юм…
Бүх буруугаа бусдад тохдог, бүх сайнаа өөртөө авдаг “заншилтай”, “шашнаа мандуулна” гээд шашин үндсээ устгадаг, “төрөө мандуулна” гээд үндэстнээ хөнөөдөг, эсвэл дандаа боол шиг сэтгэж үйлддэг мунхаг харанхуйтай би хэзээ ч эвлэрч чадахгүй…
Энэ үзэгдлийн учрыг ойлгохгүй, мэдэхгүй ямар ч хүнийг би Монгол Улсын Төрийн толгойд гаргахгүй…
Сэтгэгдэл0
Ò¿¿õèéã ÿã ¿íýíýýð íü áè÷æýý.Èíãýæ ë áè÷ñýí áàéäàã ø¿¿ äýý.Ãýòýë ò¿¿õèéã ººðèéí ¿çýìæýýð òàéëáàðëàõ ãýñýí èðãýä äààí÷ îëîí íü õàðàìñàëòàé.Ìîíãîë÷óóóäàä íýã õàðààë õ¿ðñýí ãýëöýõ þì.¯íýí ÷ áàéæ ìýäíý."ªºðºº á¿¿ ìýä,ìýäñýí õ¿íèé ¿ãýíä á¿¿ îð" ãýäýã õàðààë ãýñýí.Óã íü õè÷ýýãýýä ººðñ人 ãàíö íýã íîìûí õóóäàñ ýðã¿¿ëýýä ¿çâýë Ãàíõóÿã ãóàé øèã ë ìýäýýëýë àâíà ø¿¿ äýý.Òýð ÿìàð èë¿¿ í¿äòýé,èë¿¿ ãàðòàé,èë¿¿ òîëãîéòîéäîî ýíý ìýäýýëëèéã îëîîä óíø÷èõñàí áèø.Íóóö àðõèâò îðîîä ¿ç÷èõñýí ÷ áèø.Ò¿¿íä þìíû ó÷èð íà÷ðûã îëîõñîí ãýæ óíøèæ ¿çäýã äàäàë áàéíà áèø ¿¿.Õàðèí çàëóó÷óóäàä ìààíü àëãà.Òýäíèé óíøäàã íîì íü õýðõýí õóðäàí áàÿæèõ âý,õýðõýí õóðäàí àëáàí òóøààë àõèõ âý,õýðõýí áóñäûã ººðòºº èòãýæ ¿íýìø¿¿ëýõ âý ÷ ãýõ øèã þì ë áàéíà.Öààä ñàíàà íü àëü áîëîõ ë õóðäàí áàÿæààä,äàðãà áîëîîä ç¿ãýýð ñóóæ áàéãààä áóëàé àðãààð áàÿæèõ âý ãýñýí õ¿ñëèéã äýâýðãýñýí þìíóóä.Ìàíàé ãàéã¿é áèçíåñ ýðõëýã÷ ãýãääýã Áàçàðñàäûí Æàðãàëñàéõàí,-Ìîíãîë÷óóä ìèíü ýý,õóðäàí áàÿæäàãã¿é þì.Õºäºëìºð õèéæ áàÿæäàã þì ãýýä ¿ãëýýä áàéõàä ë ñîíñ÷ áàéãàà õ¿í àëãà.áàÿðöîãò øèã õóëãàé õèéãýýä õóðäàí áàÿæìààð áàéíà ãýýä áàéõ þì.áàÿðöîãò áîë ýð¿¿ãèéí ðåöåäåâèñò ãýìò õýðýãòýí ø¿¿ äýý.Òýðýí øèã áîëîõã¿é þìñàí ãýæ ýð¿¿ëýýð ñýòãýäýã õ¿í áîë áîäìîîð þì.Ãýòýë òýãýõã¿é áàéíà.Îäîîãîîð ìàíàé ÀÍ ÿàæ àðä÷èëëûã õ¿í òàíèõûí ýöýñã¿é þì áîëãîîä äàðàíãóéëàë òîãòîîæ áàéãààã õàð ë äàà.ÀÍ ººðºº àðä÷èëëûí çàð÷ìóóäûã ñºíººæ áàéãàà ÿâäàë áîë Ãàíõóÿãèéí õýëäãýýð áèä åð íü ¿çýë ñàíààã àâ÷ ÷àääàã þì óó äàà.Õóäëàà ë àìåðèêèéã äóóðàéæ áààõàí òóã ÿíäàð áîëñîí õóðàë õèéãýýä ë,òýðíèéã íü ãýíýí òýíýã¿¿ä õàðàíãóóòàà àìåðèêèéã äóóðàéæ áàéãàà þì ÷èíü àðä÷èëñàí ¿çýëòýé áàéõ ãýæ èòãýäýã þì óó õààøàà þì.Èéì 3 íàñòàé õ¿õäèéí õýìæýýíä ñýòãýäýã àðä ò¿ìýí áèå äààæ óëñ áîëæ ÿâæ ÷àäàõ áîëîâ óó.
Одооны 18-20 насны залуус PC тоглож хүүхдийн үлгэр мэтхэнийг уншиж хүмүүжиж байна шү дэ. Бүгдээрээ биш ч олон нь
yadruu l sudalgaa bna .
enyyniig tyyhchid arai chamaas iluu gadarlaj baigaa s dee?yagaad tednii yrdyyr bainga orood bicheed baidag yum be?...ygyi bol chi!!!!ene yeiin end tendees olson muhar sohor yumaan ilted hyleelgegch ikhe medegch yy?....yg ni sasinii tyyhend gar hyrehed bi chamaig arai l bagadna gej yzeh yum?gebch chi maani ch byyj egdeggyi heder gar yum l daa!!!!sasinii tyyhiig medehed yadaj tebd heliig gadarlah bas deer ni Mongol bichegeen nileed gargyyn ynsij bichej chaddag arhibaar bainga sagaij yabdag bicheech nar l gadarlah baih gej sanah yum!!!!orchin chagiin tyyhchidiig bi heleegyi bna?Bira guai metiin tomhon tyyhchid enee hir ni Mongold baigaa daa!!!!ted l enyyniig bicheh yum asan?chinii bicheed baigaad arai l ychir dytagdaltai bna!!!!gehdee ene bol neheriin yg bolohoos zailsgyi muutgah gesen sanaa bys?...chinii bichej baigaa zarim tohiol bol yneheeriin zeb zyitei sanaa baisaniig ygyisgehgyi yum aa!!!gehdee chi bicheed l bai l daa!!!enyynees chini munhag tolgoi nar yum olj abag l dee?....
За даа. Ийм дүгнэлтийг манай түүхийн ямар ч номноос олохгүй л болов уу даа. Олнхи нь анх удаа хийсэн дүгнэлт юмсан. Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
" Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв." Худлаа байнааа!! ор үндэсгүй!! Оросууд тэр үед Өвөр байгалд ирээгүй бараагүй байсан. Сибирт бол байсан,гэхдээ өвөр байглд бол биш!!! Оросууд Өвөр Байглыг жинхэнэ утгаар нъ эзэлсэн он сар бол Галлдан бошогтын Халхыг довтолсоны дараа буяа 1690 он юм шүү дээ!! таны муулаад байдаг муу Чахнудорж чин харин эх орныыхоо төлөө амъ бие хайргүй тулалдаж Оросуудын Өвөр байгалдъ шинээр байгуулсан бүх цайзыг нурааж, хөөн явуулаад байсан тэр зун 1688 он ойрдын галдан бошогт Халхад ар хударгаар нъ довтолж, Чухан доржын дүү Шигшид баатар Өвөр байгалаас Халх руу буцаж ирэх гээд амжаагүй байдаг. Ингээд хүч 2 талд тарамдаад халхууд алъ алъ талдаа ялагдаж хүлээсэн бодит түүүх бий дээ, Ганхуаяг ахаа. Та 100 хол гаруй жилийн түүхийг холъ хутгаж болохгүй л дээ!! "цэвэр Халх миний санаанд ороогүйг ойрд дүү маанъ сануулав" ха, ха,ха!! Шал инээдтэй!! Цэвэр Халх Ганхуяг гуай таныг тэр Ойрд дүү чинъ малалчихсан байна шүү дээ!! ха, ха, ха!! Түүх мэдэхгүйг чинъ далимдуулаад наад ойрд дүү чинъ таны түүхийг зохиогоод өгсөн байна шүү дээ!!! Та түүх мэдэхгүй байнаааа!! тиймээс мэдэхгүй зүйлээрээ бүү оролд бусдад маллуулна, харж байгаа биз!! Танай ойрд дүүүгийн танъд заалж өгсөн шиг. тухайн үед Халх задралтай байгаагүй хэзээ ч үгүй!! Автай сайн хааны үед Халх харин ч хамгийн хүчирхэг, хамгийн эв нэгдэлтэй байсан юм. Баримт нъ: 1. Автай сайн хаан Ойдуудыг уулгалан довтолж, эрхэндээ оруулаад өөрийн 2-р хүүг Ойрдын Хаан ширээнд залж орхиод буцаж ирсэн байдаг. харин энэ Ойрдын Хаан болсон Халх хүүг ойрдууд 8 жилийн дараа бослого гаргаад алсан байдаг. Тиймээс үүний өшөөг, өөрөөр хэлбэл төрсөн ахынхаа хүүг алсан Ойрдуудаас өшөө авах тэднийг эрхэндээ оруулах гэж 1580аад онд Халхын АЛТАН ХАН (Түмэдийн Алтан хан биш шүү. Одоогийн Хотгойд) өөрийн биеэр Ойрдуудыг дайлаар мордсон нъ Ойрдын утга зохиол болоод түүхэнд Халхын Алтан Хан (Убаш Хунтайу гэгдэж байсан үе бий) ын ойрдыг дайлсан түүх нэр бүхий ном болж маш тодоор үлдсэн байдаг. 2. Автай Сайн хаан Шарын шашныг Монголд дэлгэрүүлэхдээ бүх Монголоо нэгтгэх Түмэдийн Алтан хантай эн зэрэгцэхүйц байх хүслийн улмаас хийсэнээс бус зөвхөн Халхуудад зориулаагүй нъ лавтай. Халх тухайн үед хамгийн хүчиргхэг эв нэгдэлтэй байсан үе!!
Нээрээ монголчууд манжийг шарын шашинд оруулсан юм шүү. Монголчууд шашинтайгаа бхдаа хүчирхэг улс шиг улс явсан юм. харин шашнаа устгаад 70 жил Орсын колоон ялвлаа зайлуул. Хамаг малы нь орсууд туугаад явчихдаг хэцүү үе блаа:)
Ганхуягаа! Халх таны тэнэгийг далимдуулаад таны наад ойрд дүү чинь таны аавын, таны эх нутагийн түүхийг таньд ЗОХИОЖ өгөөд байгаа юм бишүүү!!!! Та жаахан юм ойлгомоор юм! Түүх мэддэг хүн таны бичсэнийг уншвал тун инээдтэй, харин түүх үл мэдэх хүнд бол сонин мэт аж!!
Намайг түүх мэдэхгүй гэж Монголд чи л ганцаараа хэлэх байх. Яагаад гэвэл би хар залуугаасаа Намын түүхийн Инстититэд олон жил ажилласан. Ёстой нухлуулж түүхийг жинхэнэ архиваар нь судалсан. Түүхч хүнд ч ийм боломж байдаггүй юм. Чи битгий хуц. Судлаач Х.Д.Ганхуяг
oor ontsgoos harah oroldlogo hiij... bolj baina, hen neg Mongol ni helehgui bol gorigui baina... daanch nohoi hutsahiin dainii sonsoh umdaa... harin gadaadiin neg nobsh um helbel burhnii shibnee sonsoh lugaa adil...
Ганхуяг гуай чинь их юм мэддэг, гэхдээ их зөв мэддэг хүн юм байна. Маш зөв бичсэн байна. Баяр хүргэе.
" Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв. 1570" Худлаа байнааа!! ор үндэсгүй!! Оросууд тэр үед Өвөр байгалд ирээгүй бараагүй байсан. Сибирт бол байсан,гэхдээ өвөр байглд бол биш!!! Оросууд Өвөр Байглыг жинхэнэ утгаар нъ эзэлсэн он сар бол Галлдан бошогтын Халхыг довтолсоны дараа буяа 1690 он юм шүү дээ!! таны муулаад байдаг муу Чахнудорж чин харин эх орныыхоо төлөө амъ бие хайргүй тулалдаж Оросуудын Өвөр байгалдъ шинээр байгуулсан бүх цайзыг нурааж, хөөн явуулаад байсан тэр зун 1688 он ойрдын галдан бошогт Халхад ар хударгаар нъ довтолж, Чухан доржын дүү Шигшид баатар Өвөр байгалаас Халх руу буцаж ирэх гээд амжаагүй байдаг. Ингээд хүч 2 талд тарамдаад халхууд алъ алъ талдаа ялагдаж хүлээсэн бодит түүүх бий дээ, Ганхуаяг ахаа. Та 100 хол гаруй жилийн түүхийг холъ хутгаж болохгүй л дээ!! "цэвэр Халх миний санаанд ороогүйг ойрд дүү маанъ сануулав" ха, ха,ха!! Шал инээдтэй!! Цэвэр Халх Ганхуяг гуай таныг тэр Ойрд дүү чинъ малалчихсан байна шүү дээ!! ха, ха, ха!! Түүх мэдэхгүйг чинъ далимдуулаад наад ойрд дүү чинъ таны түүхийг зохиогоод өгсөн байна шүү дээ!!! Та түүх мэдэхгүй байнаааа!! тиймээс мэдэхгүй зүйлээрээ бүү оролд бусдад маллуулна, харж байгаа биз!! Танай ойрд дүүүгийн танъд заалж өгсөн шиг. тухайн үед Халх задралтай байгаагүй хэзээ ч үгүй!! Автай сайн хааны үед Халх харин ч хамгийн хүчирхэг, хамгийн эв нэгдэлтэй байсан юм. Баримт нъ: 1. Автай сайн хаан Ойдуудыг уулгалан довтолж, эрхэндээ оруулаад өөрийн 2-р хүүг Ойрдын Хаан ширээнд залж орхиод буцаж ирсэн байдаг. харин энэ Ойрдын Хаан болсон Халх хүүг ойрдууд 8 жилийн дараа бослого гаргаад алсан байдаг. Тиймээс үүний өшөөг, өөрөөр хэлбэл төрсөн ахынхаа хүүг алсан Ойрдуудаас өшөө авах тэднийг эрхэндээ оруулах гэж 1580аад онд Халхын АЛТАН ХАН (Түмэдийн Алтан хан биш шүү. Одоогийн Хотгойд) өөрийн биеэр Ойрдуудыг дайлаар мордсон нъ Ойрдын утга зохиол болоод түүхэнд Халхын Алтан Хан (Убаш Хунтайу гэгдэж байсан үе бий) ын ойрдыг дайлсан түүх нэр бүхий ном болж маш тодоор үлдсэн байдаг. 2. Автай Сайн хаан Шарын шашныг Монголд дэлгэрүүлэхдээ бүх Монголоо нэгтгэх Түмэдийн Алтан хантай эн зэрэгцэхүйц байх хүслийн улмаас хийсэнээс бус зөвхөн Халхуудад зориулаагүй нъ лавтай. Халх тухайн үед хамгийн хүчиргхэг эв нэгдэлтэй байсан үе!!
Mongold turiin bodlogo, tur gej unendee algaa. Hun ard ni bas yos surtahuun, saihan chanaruudaa aldaad guitslee. Odoogiin humuusiig, yarianii soyoliig ni 50, 100 jiliin humuustei haritsuulaad uz.
монгол төрийн чадал доройтох бүрд шашин хүчтэй дэлгэрч байсан бололтой байдаг. хувийн эрх ашгийг нийтийн эрх ашгаас дээгүүр тавьдаг төрийн үед төрийн чадал доройтож ганхаж эхлэдэг бололтой. ямар ардчилсан ороныг үзсэн биш монголд болсон ардчлалын хурлаар монголд дүр эсгэсэн хэлбэрдсэн ардчлал байгааг зааж өгөв.
tand ih baiarlav. tun unen ium bichjee. bid iim uchraas onoodor deeree heden luivarchintai, dooroo heden guilgachintai, dundaa baahan nam nam gej bialduuchilsan zusarchtai, hund gaihuulah neg ih ium baihgui uls gehed hetsuu, baahan mafiin zohion baiguulalttai, ardchilal geech anarhizmaar ovchilson humuustei boljee
Yagaad Tyvdiin tQlQQ yhen temtseed baisan gevel tastiin QndQrlQgt noeloh ni strategiin ach holbogdoltoi uchraasaa....Ligden haan yagaad Manjtai yzeltseed baisan gevel Mongoliin olon noediig Manjuud urvuulan abaad baisnaas,alsdaa niit Mongolchuudad ayul tarih vii geed,ternees bish hyatadiin hiliig hamgaalaad baisan yum bish
Лигдэн хааны бодлыг чи яаж мэдсэн юм бэ?
Setgegdel bichsen hymyystei dain zarlaj baihaar uls ornoo hudaldaj baigaa hulgaich nartai hereldej boldogyi ymuu Ganaaviin bichsen ni zov busad hymyysch gesen zovl ym bichsen bainashyydee.Manaihanii haritsaanii soyol haanach iim bydyyleg bolchihson ym baina Hymyysee biy biynee byndelj haritsaj surtsgaay.Bidnii haritsaa bidnii ev negdelgyig haruulj baina.I bolohoor tor barisan luivarchidiinhaa hool bololgyi yahavdee
Шууд хэлчихэд би энд олон жил хэвшиж тогтсон зүйлээс арай л "хэдэн эрэмбийн дээгүүр" юм ярьж байна. Хэрэв толгойд чинь багтахгүй, одоогоор хэлэх үггүй бол олон долоон юм ярих шаардлага байхгүй. Та нар бүгдээрээ Монголын төлөө, би ганцаараа Монголын эсрэг гэвэл хуцваа л байна шүү... Хэрээ л мэдэж донгосоорой... Судлаач Х.Д.Ганхуяг
ganaa goe shaadga gar shuu haha
Ganaa chinii zovshdee yund uurlaad baidag ymbedee Uuraar yugch diilehgyi
Ганхуягаа! Халх таны тэнэгийг далимдуулаад таны наад ойрд дүү чинь таны аавын, таны эх нутагийн түүхийг таньд ЗОХИОЖ өгөөд байгаа юм бишүүү!!!! Та жаахан юм ойлгомоор юм! Түүх мэддэг хүн таны бичсэнийг уншвал тун инээдтэй, харин түүх үл мэдэх хүнд бол сонин мэт аж!!
Шарын шашныг манж нар тарааж байгаа тухай зохиомол түүхийг Цогт тайж мэтийн хуурамч худал кинонд харууж, түүнийг нь ТВ-ээр нэвтрүүлсээр байгааг зогсоох болжээ. Шарын шашин бол мунхуулга гэсэн худал хуурмагаар дүүрсэн кинонуудыг Ийгл мэтийн Христийн шашныхан мөн ч овжноор ашиглах юм. Үнэндээ шарын шашныг авснаар монголчууд илүү соёлжсон. Бөөгийн харанхуй харигс зан заншлаас салгаж монголчуудад системтэй анагаах ухаанаар тусалсан нь шарын шашин.
Uguidee harin shariin shashin ih nevtersnees Mongol uls doroitoj bailaa. Buh eregteichuud lam bolj emegtei huniig uhaan bogino archaagui met oilgolttoi bolgoson yum shuudee.Tuunees umnu ih haadiin uyd emegtei hunii arga uhaaniig ihed undur unelsen aguu hatadtai ih Mongol uls baisniig buu mart! Mongolchuud uursdiin tenger shutlegtei hariin buh shashniig uguisgedeggui bas deedeldegchgui tegsh erhtei handdag baisan n tednees ch iluu yurtuntsiin yums uzegdel zohildolgoog meddeg, hiisen buteesen burhaniig bish ternees aguu tengerteigee haritsdag Tengeriin huuli yosiig aihtar dagaj murddug ontslogtoi baisan ard tumen yumdaa
YAMAR NEG UNDESTEN YAMAR NEG SHASHNIIG AVSAN TSAG HUGATSAAG TOGTOOHDOO TULGUUR NOMLOLIIG NI ORCHUULSAN ON TSAGAAR TOGTOODOG GEDEG.BIBLIIG LATINAAR,KORANIIG ARABAAR UNSHDAG BAISAN BAIGAA CH SURGALIUD ANGLI,GERMAN,TURK,TATAR HELNUUDED ORCHULAGDSAN BAISAN YUM.TEGVEL MONGOLCHUUD BOGD ZONHOBAGIIN SURGAALIIG UURIIN HELEN DEEREE MEDEHGUI.BUSAD MAANI MEGZEM GEJ YARIH NI END BUUR ILUUTS.IIMIIN UCHIR MONGOLCHUUDAD TUBDIIN SHARIIN SHASHIN HARI ELGIIN CHIGEER ULDSEN.UHAARAHGUI SHUTEHIIG MUNHRAH GEDEG.GADAAD IH DALAID GURBAN HALIMNII NURUUN DEER TAVAG MET ORSHIH EH GAZAR DUND SUMBER UUL BAIDAG GEDEG ULGERT MONGOLCHUUD ITGEH ALBAGUI.
Тэнэг минь ядаж крилээр орчуулсан Бурхан багшийн сургаалийг унш. Гадуур зөндөө зарж байна. Лигдэн хааны зарлигаар Монголчууд тэр Ганжуур Данжуурыг нь аль 1600 онд өөрийн хэл дээр орчуулсан байна.
He he.Kirill Mongol bicheg bish.Oros.Ulgeriin baidaltai bichegdsen Shakyamunyagiin huugiin surgaaliig Bi bas unshih albagui.Orostoi adil Hari elgiin surgaali.Tegeed ch Sumber uul,tuuniig durselsen Mandaltaigaa adil hudal.Ligden haan bas miii shuteen bish.Biee toosnoosoo tenegersen negen tudii amitan.Nurhachin baatart tumen Manj 40 tumen Halhiig yah yum gej NUUDELCHIN AIMGUUDIIN DUND DAINIIG DALLAAD UURUU DALDARSAN LALAR.
Бөө нар үнэхээр харанхуй бүдүлэг байсан. Хүнийг эмчилж байгаа нь энэ гээд хүн амьтнаар тахил өргөнө, хүн нас барахаар амьд хүн амьтнаар тахил өргөнө. Үнэхээр бурангуй харнхуй үе байжээ. Их Чингис хаан хүртэл даварсан бөө нарын хайр найргүй цээрлүүлж л байсан. Харин шарын шашин орж ирсэнээр монголчууд ихээхэн соёлжсон шүү дээ.
Энд алив шашны "сайн мууг" ярьсан хүн огт алга. Үүнийг ярихын тулд эсвэл шашны, эсвэл "өөр" гүн ухаан мэдэх ёстой. Алийг нь ч гадарлах хүн Та нарын дунд байхгүй. Харин хөгшнөөс Б.Даш-Ёндон, С.Цэдэндамба, Г.Чулуунбаатар, Д.Чулуунжав, залуугаас Д.Молор-Эрдэнэ л гадарлаж магадгүй. Бусад нь бага шиг донгос... Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
За мэдэхгүй юм аа Даш-Ёндон энэ тэрийг. Юмыг нэг их монголчлох гэсэн бүдүүлэг áîëõè сэтгэлгээтэй хүн шиг санагдсан. Харин Чулаанжав гэдэг нөхрийн Түүхийн философи гээд номыг уншсан чинь Гумилевийн онол ч гэх шиг îðóóë÷èõñàí. Түүхийн философийн үнэр ч байхгүй юм билээ. Ном зүйг нь харсан чинь түүхийн философийн гол номнуудыг ашиглаагүй нөхөр байна ëээ. Иймэрхүү болхи хүмүүс шашны тухай нарийн философи мэддэг нь юу л бол. Õàðèí Ìîëîð-Ýðäýíý áîë ÿã ¿íýíäýý Ëåíèíèéã òàõèí ø¿òýã÷ õýìæýýíèé íºõºð áàéíà ëýý. ýíý íºõºðººñ áóðõàíû òóõàé îíîë íîìëîëûí òóõàé þó ÷ àñóóæ ìýäýõ ãýýä àâàëöàõã¿é áèç äýý. òàã õ¿íòýé ÷èíü þó ÿðèõ âý äýý.
Би хүнийг комментоор биш, бодит турвилаар нь, сэтгэлгээгээр нь үнэлдэг. Би эдэнтэй бүгдтэй нь санал нийлдэггүй. Гэхдээ чам шиг усан тэнэг биш учраас хэрэлдсэн ч би ямагт "их юмтай" үлддэг. Тэгээд л тэднийг хүндэлдэг юм... Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
Ganhuyagaa, chi aytaihan bichdeg, yumiig harj tusgaj avah chadvar saitai yum bilee. Gehdee bichseniig chini unshaad torson sstgegdelee bichij baigaa humuus ruu um humgui evgui ug heleh ni evgui yum. Hun yumiig ali ch ontsgoos ni harj bolno, bodson sanasnaa gargaj helj bolno, teglee geed yunii tuhand hurelgui teneg manguu, mal nohoigooroo duuduulah ni tiim ch aytai baidaggui l baih. Ooriig chini hundelj, bichseniig chini unshij talarhaj baidag humuusee tsaash ni buu tulhee. Uhaantai hun dolgoohon baidag yum shdee, medeh l bailgui. Tiim baij, humuusin helsniig ul zovshoorson ch hundelj baival ardaas chini dagah hun ulam l olon bolno shuu dee. Amjilt husie.
За ю болоод шарын шашныг магтаад унаваа. Наана чинь манайхан юмыг дандаа өнгөцхөн маяг чимэг төдий шохоорхож халтуурддаг худлаа гарууд гэж бичсэн байхад. Шарын шашныг халтуурдсаны гол баталгаа н 1900 оны эхэн үеийн Монголчууд ямар доройтлын байдалд хүрчихсэн байсанаар баталж болно шт. Бөөс хуурс тэмбүүндээ баригдчихсан байсан биз дээ.
Тэр үед буюу XYI зууны үед Монголын байдал ихээхэн түгшүүртэй байв. Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв. Дорно зүгт Манж гүрэн мандан гарав???
" Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв. 1570" Худлаа байнааа!! ор үндэсгүй!! Оросууд тэр үед Өвөр байгалд ирээгүй бараагүй байсан. Сибирт бол байсан,гэхдээ өвөр байглд бол биш!!! Оросууд Өвөр Байглыг жинхэнэ утгаар нъ эзэлсэн он сар бол Галлдан бошогтын Халхыг довтолсоны дараа буяа 1690 он юм шүү дээ!! таны муулаад байдаг муу Чахнудорж чин харин эх орныыхоо төлөө амъ бие хайргүй тулалдаж Оросуудын Өвөр байгалдъ шинээр байгуулсан бүх цайзыг нурааж, хөөн явуулаад байсан тэр зун 1688 он ойрдын галдан бошогт Халхад ар хударгаар нъ довтолж, Чухан доржын дүү Шигшид баатар Өвөр байгалаас Халх руу буцаж ирэх гээд амжаагүй байдаг. Ингээд хүч 2 талд тарамдаад халхууд алъ алъ талдаа ялагдаж хүлээсэн бодит түүүх бий дээ, Ганхуаяг ахаа. Та 100 хол гаруй жилийн түүхийг холъ хутгаж болохгүй л дээ!! "цэвэр Халх миний санаанд ороогүйг ойрд дүү маанъ сануулав" ха, ха,ха!! Шал инээдтэй!! Цэвэр Халх Ганхуяг гуай таныг тэр Ойрд дүү чинъ малалчихсан байна шүү дээ!! ха, ха, ха!! Түүх мэдэхгүйг чинъ далимдуулаад наад ойрд дүү чинъ таны түүхийг зохиогоод өгсөн байна шүү дээ!!! Та түүх мэдэхгүй байнаааа!! тиймээс мэдэхгүй зүйлээрээ бүү оролд бусдад маллуулна, харж байгаа биз!! Танай ойрд дүүүгийн танъд заалж өгсөн шиг. тухайн үед Халх задралтай байгаагүй хэзээ ч үгүй!! Автай сайн хааны үед Халх харин ч хамгийн хүчирхэг, хамгийн эв нэгдэлтэй байсан юм. Баримт нъ: 1. Автай сайн хаан Ойдуудыг уулгалан довтолж, эрхэндээ оруулаад өөрийн 2-р хүүг Ойрдын Хаан ширээнд залж орхиод буцаж ирсэн байдаг. харин энэ Ойрдын Хаан болсон Халх хүүг ойрдууд 8 жилийн дараа бослого гаргаад алсан байдаг. Тиймээс үүний өшөөг, өөрөөр хэлбэл төрсөн ахынхаа хүүг алсан Ойрдуудаас өшөө авах тэднийг эрхэндээ оруулах гэж 1580аад онд Халхын АЛТАН ХАН (Түмэдийн Алтан хан биш шүү. Одоогийн Хотгойд) өөрийн биеэр Ойрдуудыг дайлаар мордсон нъ Ойрдын утга зохиол болоод түүхэнд Халхын Алтан Хан (Убаш Хунтайу гэгдэж байсан үе бий) ын ойрдыг дайлсан түүх нэр бүхий ном болж маш тодоор үлдсэн байдаг. 2. Автай Сайн хаан Шарын шашныг Монголд дэлгэрүүлэхдээ бүх Монголоо нэгтгэх Түмэдийн Алтан хантай эн зэрэгцэхүйц байх хүслийн улмаас хийсэнээс бус зөвхөн Халхуудад зориулаагүй нъ лавтай. Халх тухайн үед хамгийн хүчиргхэг эв нэгдэлтэй байсан үе!!
Тэр үед буюу XYI зууны үед?????? Монголын байдал ихээхэн түгшүүртэй байв. Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв. Дорно зүгт Манж гүрэн мандан гарав?????
Ганхуягаа! Халх таны тэнэгийг далимдуулаад таны наад ойрд дүү чинь таны аавын, таны эх нутагийн түүхийг таньд ЗОХИОЖ өгөөд байгаа юм бишүүү!!!! Та жаахан юм ойлгомоор юм! Түүх мэддэг хүн таны бичсэнийг уншвал тун инээдтэй, харин түүх үл мэдэх хүнд бол сонин мэт аж!!
йм ч учраас “гаднын юмыг” тун амархан сурдаг, тэр хэрээрээ амархан мартдаг. Монголд юу ч мэдэхгүй байж хэт мэдэмхиймхийрдэг өвчтэй хүн хэт олон байдгийн шалтгаан ердөө л энэ. Ийм олон гаж үйл “ардын зан заншил” болж, одоо бараг бүх нийтээрээ бэртэгчин болж гүйцэж байна
helber chuhal bish, awtsaldaa shuteltseetei ium buhen ergelzee bagatai oilgogddog, talarhaj baina, bicheed baigaarai ah mini
Юм л болгон Монгол буруутай гэхийн Төвдүүд цэвэр ариухан ард түмэн бсан уу Далай ламын тагнуул дипломат бодлого тэр үедээ гайгүй хөгжсөн болоод Монголчуудыг талцуулаад ашиглаж бсан хэрэг шүү дээ Далай ламын тагнуулын дипломат бодлогод Хятадын коммунистууд Энэтхэгчүүд хүртэл автаагүй юм шүү Монголын гол алдаа бол Далай ламын тагнуул дипломат бодлогод автсан бгаа юм Харамсалтай түүхэн алдаагаа дахин давтаж Монголд хойд дүр тодруулах шашны зан үйл идэвхжиж бна л даа
"Юм л болгон" яах гэж, үхснээ хийж манайхан Түвд рүү яваад байсан юм ?! Тэд армитай байсан уу ?! Манай руу дайрсан уу ?! Чи үүнийг нэг удаа ч бодож үзсэн үү ?! Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
төвдийн тагнуулууд зүгээр бгаагүйн ойлгомжтой
Эргүү малнууд аа. Чи өөрөө мал байж болно. Гэхдээ үүнийг уншиж байгаа залуусыг мал болгохыг чинь би яагаад ч зөвшөөрөхгүй. Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
Ганхуяг гуай үнэнийг хэлэхэд таныг юм мэдэхгүйгээр чинъ далимдуулаад танай тэр ойрд дүү чинъ таны түүхийг, таны аавын түүхийг чинъ танъд зориулаад зохиогоод өгчихсийн бишүүү!!! Та өөрөө түүхээ судалмаар юм, хүнээр зохиолгож байхаар!!
aguu ih zanabazaraas ehleed deedes maniusiigaa bodvol ulamjilj avsan ih ovtei uuregtei mongoliin toloo tolgoi zurhee shanalgaj yavsan biz ee, teglee geed zadral gedeg uneheer hetsuu uiliin ur bololtoi, bid yaaj ard ni garna daa, ug ni ardchiliinhan oligtoihon bsn bol mash bogino hugatsaand tiishee nileed dohood uzchihsen bol, odoo bol esreg huchin ni ih bh shig sanagdahiim daa. ganhuyag guai goyo bichjee.
Мэдрэл цагаан солиот Х,Д,Ганхуяг аа кккккк хүнийг комментээр дүгнэдэггүй гэчихээд өөрөө комментоор хэрэлдээд байхийн кккккк мэдрэл ээ
Чам шиг тэнэг таван үгнээсээ л танигддаг юм. Чи бол усан тэнэг л байна. Судлаач Х.Д.Ганхуяг
Ганхуяг тэнэг юмнуудад хариу өгч байна,яагаад болохгүй гэж?Комментоор дүгнэх гэдэг шал өөр асуудал,ойлгохгүй байж олон юм яриад юу хийнэ.Өөрөө мэдрэл амьтан байна
" Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв. 1570" Худлаа байнааа!! ор үндэсгүй!! Оросууд тэр үед Өвөр байгалд ирээгүй бараагүй байсан. Сибирт бол байсан,гэхдээ өвөр байглд бол биш!!! Оросууд Өвөр Байглыг жинхэнэ утгаар нъ эзэлсэн он сар бол Галлдан бошогтын Халхыг довтолсоны дараа буяа 1690 он юм шүү дээ!! таны муулаад байдаг муу Чахнудорж чин харин эх орныыхоо төлөө амъ бие хайргүй тулалдаж Оросуудын Өвөр байгалдъ шинээр байгуулсан бүх цайзыг нурааж, хөөн явуулаад байсан тэр зун 1688 он ойрдын галдан бошогт Халхад ар хударгаар нъ довтолж, Чухан доржын дүү Шигшид баатар Өвөр байгалаас Халх руу буцаж ирэх гээд амжаагүй байдаг. Ингээд хүч 2 талд тарамдаад халхууд алъ алъ талдаа ялагдаж хүлээсэн бодит түүүх бий дээ, Ганхуаяг ахаа. Та 100 хол гаруй жилийн түүхийг холъ хутгаж болохгүй л дээ!! "цэвэр Халх миний санаанд ороогүйг ойрд дүү маанъ сануулав" ха, ха,ха!! Шал инээдтэй!! Цэвэр Халх Ганхуяг гуай таныг тэр Ойрд дүү чинъ малалчихсан байна шүү дээ!! ха, ха, ха!! Түүх мэдэхгүйг чинъ далимдуулаад наад ойрд дүү чинъ таны түүхийг зохиогоод өгсөн байна шүү дээ!!! Та түүх мэдэхгүй байнаааа!! тиймээс мэдэхгүй зүйлээрээ бүү оролд бусдад маллуулна, харж байгаа биз!! Танай ойрд дүүүгийн танъд заалж өгсөн шиг. тухайн үед Халх задралтай байгаагүй хэзээ ч үгүй!! Автай сайн хааны үед Халх харин ч хамгийн хүчирхэг, хамгийн эв нэгдэлтэй байсан юм. Баримт нъ: 1. Автай сайн хаан Ойдуудыг уулгалан довтолж, эрхэндээ оруулаад өөрийн 2-р хүүг Ойрдын Хаан ширээнд залж орхиод буцаж ирсэн байдаг. харин энэ Ойрдын Хаан болсон Халх хүүг ойрдууд 8 жилийн дараа бослого гаргаад алсан байдаг. Тиймээс үүний өшөөг, өөрөөр хэлбэл төрсөн ахынхаа хүүг алсан Ойрдуудаас өшөө авах тэднийг эрхэндээ оруулах гэж 1580аад онд Халхын АЛТАН ХАН (Түмэдийн Алтан хан биш шүү. Одоогийн Хотгойд) өөрийн биеэр Ойрдуудыг дайлаар мордсон нъ Ойрдын утга зохиол болоод түүхэнд Халхын Алтан Хан (Убаш Хунтайу гэгдэж байсан үе бий) ын ойрдыг дайлсан түүх нэр бүхий ном болж маш тодоор үлдсэн байдаг. 2. Автай Сайн хаан Шарын шашныг Монголд дэлгэрүүлэхдээ бүх Монголоо нэгтгэх Түмэдийн Алтан хантай эн зэрэгцэхүйц байх хүслийн улмаас хийсэнээс бус зөвхөн Халхуудад зориулаагүй нъ лавтай. Халх тухайн үед хамгийн хүчиргхэг эв нэгдэлтэй байсан үе!!
commentoor l heruul hiigeed bhiin ,
...minii hemjeend hurtelee nileed olon jil heregtei ... gedeg shig tanii bichseniig unshij oilgohod bas hugatsaa heregtei baina, unen bid uursduu hiihgui tegsen murtluu hunii umiig uchriig n'olj avch chadahgui baina,
Монголчууд өөрийн гэсэн соёлгүйгээс болсон. Өөрийн соёлгүй ч гэж дэ, өөрийн юмаа өөд нь татахын оронд гадны бэлэн юм авахыг илүүд үздэгээс болсон. Одоо ч ийм хэвээрээ л байгаа.
Бүгд мудакууд биш шүү дээ Ганхуяг гуай. Ямарч зовлонтой загнадаг юм. Уг нь гайгүйхэн мэдээлэл авчих санаатай унших юм, загнуулж зандруулж дальдарсаар л гарах юм даа. Монгол улсын их багш гэж боддог уу та өөрийгөө?
Та нарын хэлдэг үг энэ л үлдсэн. Одоо бол Та нарын ихэнхи мудак болсон. Нээрээ шүү... Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
" Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв. 1570" Худлаа байнааа!! ор үндэсгүй!! Оросууд тэр үед Өвөр байгалд ирээгүй бараагүй байсан. Сибирт бол байсан,гэхдээ өвөр байглд бол биш!!! Оросууд Өвөр Байглыг жинхэнэ утгаар нъ эзэлсэн он сар бол Галлдан бошогтын Халхыг довтолсоны дараа буяа 1690 он юм шүү дээ!! таны муулаад байдаг муу Чахнудорж чин харин эх орныыхоо төлөө амъ бие хайргүй тулалдаж Оросуудын Өвөр байгалдъ шинээр байгуулсан бүх цайзыг нурааж, хөөн явуулаад байсан тэр зун 1688 он ойрдын галдан бошогт Халхад ар хударгаар нъ довтолж, Чухан доржын дүү Шигшид баатар Өвөр байгалаас Халх руу буцаж ирэх гээд амжаагүй байдаг. Ингээд хүч 2 талд тарамдаад халхууд алъ алъ талдаа ялагдаж хүлээсэн бодит түүүх бий дээ, Ганхуаяг ахаа. Та 100 хол гаруй жилийн түүхийг холъ хутгаж болохгүй л дээ!! "цэвэр Халх миний санаанд ороогүйг ойрд дүү маанъ сануулав" ха, ха,ха!! Шал инээдтэй!! Цэвэр Халх Ганхуяг гуай таныг тэр Ойрд дүү чинъ малалчихсан байна шүү дээ!! ха, ха, ха!! Түүх мэдэхгүйг чинъ далимдуулаад наад ойрд дүү чинъ таны түүхийг зохиогоод өгсөн байна шүү дээ!!! Та түүх мэдэхгүй байнаааа!! тиймээс мэдэхгүй зүйлээрээ бүү оролд бусдад маллуулна, харж байгаа биз!! Танай ойрд дүүүгийн танъд заалж өгсөн шиг. тухайн үед Халх задралтай байгаагүй хэзээ ч үгүй!! Автай сайн хааны үед Халх харин ч хамгийн хүчирхэг, хамгийн эв нэгдэлтэй байсан юм. Баримт нъ: 1. Автай сайн хаан Ойдуудыг уулгалан довтолж, эрхэндээ оруулаад өөрийн 2-р хүүг Ойрдын Хаан ширээнд залж орхиод буцаж ирсэн байдаг. харин энэ Ойрдын Хаан болсон Халх хүүг ойрдууд 8 жилийн дараа бослого гаргаад алсан байдаг. Тиймээс үүний өшөөг, өөрөөр хэлбэл төрсөн ахынхаа хүүг алсан Ойрдуудаас өшөө авах тэднийг эрхэндээ оруулах гэж 1580аад онд Халхын АЛТАН ХАН (Түмэдийн Алтан хан биш шүү. Одоогийн Хотгойд) өөрийн биеэр Ойрдуудыг дайлаар мордсон нъ Ойрдын утга зохиол болоод түүхэнд Халхын Алтан Хан (Убаш Хунтайу гэгдэж байсан үе бий) ын ойрдыг дайлсан түүх нэр бүхий ном болж маш тодоор үлдсэн байдаг. 2. Автай Сайн хаан Шарын шашныг Монголд дэлгэрүүлэхдээ бүх Монголоо нэгтгэх Түмэдийн Алтан хантай эн зэрэгцэхүйц байх хүслийн улмаас хийсэнээс бус зөвхөн Халхуудад зориулаагүй нъ лавтай. Халх тухайн үед хамгийн хүчиргхэг эв нэгдэлтэй байсан үе!!
МЭДРЭЛИЙН ЦАГААН СОЛИОТОЙ ХҮНИЙ ТЭМДЭГЛЭЛ ШИГ ЮМЫГ УНШСАНГҮЙ. ХҮНИЙ КОММЕНТЭД ХАРИУЛЖ БАЙГААГ НЬ УНШААД САЙХАН ИНЭЭЛЭЭ. ЭНЭ САЙТ ГАЛЗУУ ХҮНИЙ ТЭМДЭГЛЭЛ НИЙТЭЛДЭГ ЮМ БАЙНА.
Чи бол Ганхуягийн бичсэнийг тэртэй тэргүй ойлгохгүй,коммент уншиж баясах хэмжээний амьтан гэдгээ хүлээн зөвшөөрчихлөө өөрөө.
bichseniine unshilgui komment erguuldeg shizotoigo hend gaihuulsiin
Монголчуудын 10 хувь нь шизотой бөгөөд тэдний төлөөлөл буюу тийм улсуудийн баабар энэ нөхөр л дөө. Галзуу хүний өдрийн тэмдэглэлээ нийтлэл гэчихжээ. хахаха
Тун удахгүй энэ асуудлыг дэлхийн монгол судлалын түвшинд хэлэлцэнэ. Яахав сонирхуулъя л гэж бодсон юм. Тэгсэн юу вэ, хэдийдээ Чи түүхийн шинжлэх ухааныг үнэлдэг болчихсон юм. Тэр үед энэ үгээ хэлээрэй л дээ. Солиот оо... Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
Тайвшир Ганхуяггүай. Тэнэгүүдийн цөсийг хөөргөөд байна штээ. Ийм амьтадтай яах гэж харьцдаг юм.
Ийм хүмүүнийг цагаан солиот гэхгүй бол өөр хэнийг цагаан солиот гэх вэ тээ хүмүүсээ кккккк Энэ Ганхуягын комментоор хэрэлдэж байхын хараад инээд хүрээд байдаг юм аа кккк яг жинхэнэ мэдрэлээ ккккк
Би дуртайдаа Та нар шиг тэнэгүүдийг тоогоод хэрэлдээд байгаа юм биш. Тоохгүй хаячихаар Та нар галзуураад хамаг монголчуудын тархийг бузарлаад байна. Тэгээд би ингэж байгаа юм. Тэрнээс биш Та нарыг нохой ч тоож шиншихгүй. Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
Нээрээ таны зөв юм бнаа. Заримдаа ч нүүрлүүн бөөлжчихмөөр худлаа гаруудтай таардаг шүү.
Харин зөв бичжээ. Түүх,н номонд ийм байдаг. бөө,н шашинтай байхад үргэлж дайн хийгээд, ард түмэн залахсан бсан юмуу даа. Тэгээл шарийн шашин хурдан дэлгэрсэн.
Сайн уу, Ганхуягаа? Хүнийг сонсох сайхан, тун сайхан, учир нь чи их юм олж авдаг, бас мэдэж авдаг. Сэтгэгдлүүдийг "хий зүйлс" бус хүмүүн бодьгал санаа оноондоо трөснөө, эсвэл санагдсангаа бичвэрлэдэг нэгэн байхад зарим нэг нь бичвэрийг нь бүхлээр нь авахаасаа урьтаад дундаас нь хэсэгчлэн, үгүй бол үгчлэн "түүж, түүвэрлээд" өөрийн "түүхийг" үүсгэн түүндээ автаж өнөөхөө/ нөгөө сэтгэгдлээ илтгэсэн бодьгалыг/ учиргүй дайрч давшлах. За энэ ч яахав хэнд маань ч байдаг хэсэгхэн зуурын ааш араншин. Чиний сонинг сонсох зүгээр байдаг, бүхнийг мэддэг биш, мэдэх, мэдэхгүй зүйлээ сонсоод авчихад юуны буруу. Мөн сэтгэгдэл бичигчид ч их юм өгнө шүүдээ, сонин сайхныг ч тэднээс олж дуулах.
Философи ярих сайхан л байдаг. Саналыг чинь авмаар л байна. Гэвч энд "санал" ганц ч алга. Дандаа намайг шинжилсэн дураакууд байгааг чи өөрөө харж л байгаа ш дээ. Би ямар миний сайн муу, сайхан муухайг хэлээд өгөөч гэсэн юм уу ?! Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
Ганхуяг гуай үнэнийг хэлэхэд таныг юм мэдэхгүйгээр чинъ далимдуулаад танай тэр ойрд дүү чинъ таны түүхийг, таны аавын түүхийг чинъ танъд зориулаад зохиогоод өгчихсийн бишүүү!!! Та өөрөө түүхээ судалмаар юм, хүнээр зохиолгож байхаар!!
"трөснөө"-төрснөө.
deer bichsen hunii setggdegliig tsag zav baga tul ter cchigeer ni oruuulav:Uguidee harin shariin shashin ih nevtersnees Mongol uls doroitoj bailaa. Buh eregteichuud lam bolj emegtei huniig uhaan bogino archaagui met oilgolttoi bolgoson yum shuudee.Tuunees umnu ih haadiin uyd emegtei hunii arga uhaaniig ihed undur unelsen aguu hatadtai ih Mongol uls baisniig buu mart! Mongolchuud uursdiin tenger shutlegtei hariin buh shashniig uguisgedeggui bas deedeldegchgui tegsh erhtei handdag baisan n tednees ch iluu yurtuntsiin yums uzegdel zohildolgoog meddeg, hiisen buteesen burhaniig bish ternees aguu tengerteigee haritsdag Tengeriin huuli yosiig aihtar dagaj murddug ontslogtoi baisan ard tumen yumdaa.... niitleliig bichsen hund helj zuvluhud ta sudlaach yum bol yadaj eh survaljaa taviaach, huntei soyoltoi zuv haritsaj suraach...tuuhiin tuhain tsag ued yamarvaa negen dugnelt ugdug shinjleh uhaaniig bi medehgui yum, hairn gagtshuu tuuhiin unen bodit notolgoo ni ene baijee gedgiig l tuuh sudaldag ,,,,tanii ene bichseniig uur negen tuuuhch uur notolgoo gargaj ireed uguisgej bno, ta uuriin bichsenee hamgaalj chadah bodit 1 bus hed heden eh survalj baih heregtei, eniig l tuuh gej bgaa yum....bi uuruu niigmiin shinjleh uhaanaar japan-d master, ediin zasgaar usa-d phd hiisen, odoo ch usa-d amidardag.ta dugnelt helen tul bi uuriin dugneltiig helehed ;shariin shashin Mongold orj irsneer bid daichin zorimog shiidemgii chanaraa aldaj uheents doroi bolson tuuhtei yum, ene talaar doctor nergui guain dugnelt neleen unend duhnu, japan, korea, eu, usa-d shashin bna aa bna, gehdee tend bayachuudaas mungiig ni humuunlegt zoriulna gedgeer ni salgaj avaad yaduuchuudad heregtei zuild ni todorhoi hemjeegeer zoriulj chadaj bna, harin Mongold bol yag esregeeree.... Mongold uneheer hund buyan hiideg lam bn uu? hund tus hurgeh hun chin chin setgeleesee yamar neg urgul handiv avahgui hiih yostoi sh doo, harin sanhuujiltiig ni bayachuud uguh yostoi, deerees ni odoogiin lamuud ariun yosoo sahihgui neg bus hed heden ehnertei lam nar l duuren bna...
Uhaaral hairalsan niitlel baina. Bas oor ontsogoos toliduulj ogsond bayarlalaa. Heruulee baga hiij ta mini taiwshirdaa. Tanii daraagiin oorsdoosoo uhaaran mederch, aldaag zassan niitleliig tani huleey.^^^. Zasch baigaa, zasrah bolnoo. Tanii uyiinhen amjihgui baih. Gehdee minii dood eyiinhen bugdiig zasah bolnoo....
versus Baabar zurgaa solio. tegehgui bol kommunist tsaraitai ovoog hen ch harahgui shu kk. Tgd ah huu ih l hicheegeed bicheed bhin. Uhaanda ug n sharhadand l ochmoor communist tolgoi yum bgaan. CCCP ulsiin suld duu yavhaar bosch zogsood yosolj medher l haragdaad bgam da hahah
Энэ Ганхуяг гэж бусдыг үргэлж л тэнэг мулгуу солиот гэж дуудсан ямар сонин хүн бэ. Монголд ганц үлдсэн ухаантан юм уу гэхээр тэр тэнэгүүдтэйгээ адил төвшинд очиж хэрэлдэж тэнэгцэрсэн хүн байх юм. Ухаантай хүн, тэнэг хүн хоёр хэрэлдэж байвал буруутан нь ухаантай хүн нь байдаг гэж үг мэднэ биз дээ. БАС Л ӨӨРИЙГӨӨ ӨМӨӨРӨӨД намайг хараагаад унав. БИ ТАНЫ ДЭРГЭД адгуус шиг тэнэг хүн шүү хи хи хи хи
Ганхуяг гуай үнэнийг хэлэхэд таныг юм мэдэхгүйгээр чинъ далимдуулаад танай тэр ойрд дүү чинъ таны түүхийг, таны аавын түүхийг чинъ танъд зориулаад зохиогоод өгчихсийн бишүүү!!! Та өөрөө түүхээ судалмаар юм, хүнээр зохиолгож байхаар!!
amarsanaa baatar geed bid yariad hebshsen neg gajuu zuil tuuhend bn unendee amarsanaa van maani uuruu diilehee baihaaraa hariin tsergig abch ochood geree nuraasan daraa ni uurt ni uguhuur amalsan zuiliig uguuguigees boslogo gargasan etgeed shuu dee ene neg tuuhiig bid odoo uneneer ni gargaj batih ni zub bhaa
"Олж харахыг хүссэн хүн бүхний төлөө цэцэгс хаа сайгүй дэлгэрч байдаг" гэж Анри Матисс гуай хэлсэн байдаг юм билээ...
Хөөе новшоо. Ямар байна чамд. Чи жаахан аятайхан үг сонгож бичээч новшоо. Чиний бичсэнийг бүх насныхан уншиж байна ш дээ үхрээ. Үнэнийг үгүйсгэхгүй ээ зөв. Зөвхөн чи хэнд юугаар үлгэр болох вэ гожигоо. Эх хэл, бидний хоорондын хүндлэлийн яриаг устгах гээд бна аа даа чи. Чам шиг ийм эх оронч эрдэмтэн байдаггүй юм хаягдсан шээсээ.
Хөөе,Малдаа, чи харин өөрөө ямар бүдүүлэг үг хэрэглэдэг хүн бэ,Ганхуяг гуайтай жиших юм алга.Таалагдахгүй бол уншихгүй л байгаач дээ,бусад нь мэдээлэл авч эргэцүүлэг л дээ,тэнэг гар вэ харин.
Монголын түүхийг яаг үнэнээр нь бичих хамгийн гол субъект бол монгол эрдэмтэн баймаар. Гэтэл тийм монгол эрдэмтэн хаана байнаа. Монголд л лав алга. Гэхдээ яг 100 хувь үнэн түүх гэж байдаггүй байхаа. Байх боломж ч байхгүй байх. Өөр нэг эрх ашиг түүнийг нь бүдэгрүүлдэг. Баабарыг аймаар шударга түүхч гэж ихэнх жулдрайнууд боддог байх. Гэтэл тэр бол зүгээр л хагас дутуу политиктэй ганзагын түүх судлаачин. Түүнийг түүхч гэвэл монгол судлал даяар хүлээн зөвшөөрөх ёстой. Тэр бол захиалгандаа дарагдсан түүхийн мелкий жулик
Ганхуяг гуай үнэнийг хэлэхэд таныг юм мэдэхгүйгээр чинъ далимдуулаад танай тэр ойрд дүү чинъ таны түүхийг, таны аавын түүхийг чинъ танъд зориулаад зохиогоод өгчихсийн бишүүү!!! Та өөрөө түүхээ судалмаар юм, хүнээр зохиолгож байхаар!!
Намайг түүх мэдэхгүй гэж Монголд чи л ганцаараа хэлэх байх. Яагаад гэвэл би хар залуугаасаа Намын түүхийн Инстититэд олон жил ажилласан. Ёстой нухлуулж түүхийг жинхэнэ архиваар нь судалсан. Түүхч хүнд ч ийм боломж байдаггүй юм. Чи битгий хуц. Судлаач Х.Д.Ганхуяг
тэнэг нь тэнэгээрээ тэнэгтэх юм
Ta zugeer Baruun Mongolchuudiig uzen yaddag Shavi tavaas garaltai golduu tangad lamiin tsus baina.Unenee helchih chadal baihgui baahan hudal toiruulj araas golduu muulj hor hiisen baigaa chini ta nariin arga baril im temdeg baidag yum daa.Ta nariin dagaj namirdag tug Shavi taviin Munhbat avarga Baruun Mongolchuudiig nasaaraa muulaad japan ach nartai bolsniig Mongolchuud medne.Mongolchuudiin dund yas hayadag ta nar bugd hari elgiin ug undestei baidag shuu dee.
za za udurtuu neg udaa ene gankhuyag gedeg hunii bichsenii ni setgegdluudtei ni unshdag, tegeed hugjdug, ineedeg, huhurdug l ajiltai bolj baikh shiv kkk. gui tegeed zagnaad l, hereldeed l baikh yum, yaltai ch bilee dee... yo yo. za ter philosophiig molor erdene gej huu bol medehgui yum bna lee, joohon existencialism unshsan bololtoi, tuuniigee haltar hultar orchuulakh ayadsan, tegeed uuruu mongol helee oligtoi medehgui hun chini yaj ch philosophy orchuulakhav... er ni manaikhan ene tal deer maruuhan ni unen shuu,.. ene bol emgenel. setgegdeltei bitgii hereldeechee!!! umnuus chini bur ichikh yum,... teneg galzuugaa iltgeed baigaa yum bish uu? odoo tegeed yahuu? namaig bas zagnah uu? kkk
mongold uldsen tsoriin gants uhaantai nun mun baina,oo bas Bayartogt gej bii tegeedl boloo.Bayartsgtoos yalgaatain eroolgui buduuleg. Mulguu maniustai doosh oroodl... Geddeel Jesus goy sh deee .....
bich bich bibol sanal niiljil bna oird hhalhiin tsus holildson bi halh oird gej huvaagdaaad baih hereggui gej sanagddag gehdee iim logiktoi handah heregtei teneguudiig tevchihgui dee ingej haraaliin ug songoj baigaag chine medej bna hamgiin gol ni bidend unen tuuh heregtei tendeesee ulbaalaad negdel heregtei ardchilaliin helber bish amin suns heregtei jenhene unen shudarag humuus turiin tolgoid gargahiig husj bna yg unendee 60 javgants uraldaad l bna shuu dee erunhiilugchiin songuuuli ch mun yalgaagui 2 tenegees arai iluu tenegiig ni songoh bolood bna daa
ганхуяг гэж хэн юм бэ ухаантай хүн хүнийг мал донгос гэж хэлдэггүй юм тэгэхээр энэ нөхөр биеэ тоосон тэнэг байх
Ухаантай хүн бусдын бичсэн зүйлийн агуулгыг хардаг юм, хэлбэрийг биш.Бичсэн зүйлээс нь мал донгос гэдгийг нь л ойлгож л дээ өөрөө,аргагүй ээ аргагүй.
Ганхуягийн бичсэн зүйлийн агуулгатай холбогдуулж шүүмж бичсэн иргэдэд баярлалаа.Бас ч гэж авах юмтай хүмүүс байна.Харин Ганхуягийн зан ааш нүүр царай,хэрэглэдэг үг хэллэгээр мэтгэлцээн өрнүүлээд байга хүмүүст хэлэхэд одоо оройтоогүй дээрээ жаахан юм олж уншицгаа.Тэгэхгүй бол сүйрлээ шүү.Солонгос кино,амьтны бичсэн коммент,шар сонингоос хэтрэхгүй байсаар хайран сайхан нас чинь дууслаа.Унших дадалтай болцгоо гэж уриалъя.Тэмээ гэхээр ямаа гээд жижигрээд байдгаа больцгоо.Ингэсээр байтал чинь улс орон чинь сүйрч дууслаа. МАН-АН та нарын энэ бяцхан ухаан дээр тоглоод байна.
ЭНЭ НЭГ ӨВГӨН ХИЙХ АЖИЛГҮЙМУУ ХААШАА ЮМ. ДАНДАА Л НЭГ ЭЛИЙ БАЛАЙ ЮМ БИЧИЖ БАЙХИЙН. дээр юу гэлээ жижиг том үйлдвэр гээд тэнэгтэж өгсөн байсан тэр үед нь л мэдэхгүй бол жоохон юм унш гэж хэлсэн дээ.
Чи тэгээд хийх ажилтай юм бол яагаад элий балай юм уншаад байгаа юм? Ганхуяг гуайн бичсэн юмыг унших,тодорхой мэдээлэл авах хүсэлтэй хүмүүс байдаг юм,загналаа гэцгээгээд л байх юм,тэр ямар хамаатай юм бэ,гол нь ингэж бичиж байгаа хүн өөр олон байгаа юм уу??
ГАНХУЯГ СУДЛААЧТАЙ САНАЛ НИЙЛЖ БАЙНА, харин тэр АЛТАН ханы нэрийг АМДА гэдэг нь түвд дуудлага, АНДА гэдэг нэртэй, энэ нь АНД нөхөд гэсэн утгатай монгол үг гэдэгийг анхаараарай. Алтан хан чинь ихэр төрсөн, нөгөө нь охин байгаа юм. Эрдэни-Алтан, Эрдэни-Мөнгөн гэдэг ихэрүүд байсан. АНДа гэдэг нь дууддаг хоч цол нэр бололтой байдаг.
Судалгаа гэдгийг ч ингэж хийдэггүй байхаа. Ядаж хүнд ойлгомжтой, зөв, тодорхой бичдэг болчихоод өөрийгөө судлаач гэж өргөмжилмөөр юм. Ямар таамаглал дэвшүүлээд, ямар баримт нотолгоогоор батлаад, ямар үр дүнд хүрээд байгаа нь ойлгомжгүй. Уншигчдыг тэнэг, мангараар нь дуудсан галзуу хүний өдрийн тэмдэглэл л байна. Өөрөө мэргэжлийн судлаач болох гэж хичээж буй хүний хувьд хэдэн зөвлөгөө өгөхөд: 1. Ямар сэдвээр юу ярих гэж байгаа, ямар таамаглал дэвшүүлж яаж судлах гэж байгаагаа оршил хэсэгтээ товч бөгөөд тодорхой бичих, 2. Дэвшүүлсэн таамаглалаа батлах баримтууд, тэдгээр баримтуудын үндэслэлийг дэс дараалалтайгаар уялдаа холбоог гаргаж өгөх, 3. Хэрэв баримт нотолгоо гаргахдаа судалгааны арга, аргачлал хэрэглэсэн бол түүнийгээ тайлбарлах, 4. Өмнө хийгдсэн судалгаануудын ололт болон дутагдалтай талууд, өөрийн чинь судалгаа бусдаас юугаараа ялгаатай, эсвэл судалгаа байхгүй бол яагаад одоог хүртэл судалгаа хийгдээгүй байгаа, 5. Баримт, судалгааны ололтон дээрээ үндэслэн дэвшүүлсэн таамаглалаа баталж чадсан эсэхээ дүгнэх бичих гэсэн наад захын шаарлагыг хангасан байх ёстой. Эцэст нь хэлэхэд уншигчдыг үг хэлээр доромжилсон бичлэгтэй бичих нь "мэргэжлийн бус" юм. Судалгаа гэдэг зүгээр гэртээ сууж байгаад эсвэл хэн нэгэнтэй мэтгэлцэж байгаад толгойд орж ирсэн санааг хэлдэггүй юм. Судлаач гэж өөрөө өөртөө өгдөг цол хэргэм ч биш юм. Дээрх бичлэгт ямар ч судалгаа шинжилгээ хийсэн шинж алга. Зүгээр л бодож байгаад биччихэж. Монголчууд бүгдээрээ тэнэг болчихоогүй байгаа шүү.
Зөв. Энэ хүнд энийг л хэлэх хэрэгтэй байгаа юм
Энэ бол хялбаршуулсан хэлбэрээр нетээр бичсэн өгүүлэл. Танай "дураак академи" дээр тавьсан нойр хүрмээр илтгэл биш. Би академик хэлбэрт оруулж удахгүй хэвлүүлнэ. Тэхэд Та нар шиг дураак гон гэхийг чинь харъя. Судлаач Х.Д.Ганхуяг.
Bi Akademik helberiig n l unshmaar bna :). Gadaadad bdag bolhoor neteer damjuulj tani niitlelliig unshih ym. Neteer damjuulan Akademik helberiig n yah olj unshih we?
Одоохондоо наадахаа уншиж бай. Толгой нь ажилладаг хүнд хангалттай "хоол" байгаа. Би ганц чамд зориулж ажил хийдэггүй. Судлаач Х.Д.Ганхуяг
yardag nohoi shig naashaa gesniig hurtel tsaashaa gedeg mal
Нетэд тэгээд академик хэлбэрээ хялбаршуулаад л тавиач дээ. Заавал уншигчдыг тэнэг малаар нь дуудах шаардлага байгаа юм уу? Таны энэ бичсэнд чинь ямар ч зүй тогтол, баримт нотолгоо гээд байх юм алга. Академик биш хялбаршуулсан бичлэгтэй судалгаа ч үндсэн судалгааны бүтцээ хадгалсан байдаг юм.
Тэр үед буюу XYI зууны үед Монголын байдал ихээхэн түгшүүртэй байв. Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв. Дорно зүгт Манж гүрэн мандан гарав.
Тэр үед буюу XYI зууны үед Монголын байдал ихээхэн түгшүүртэй байв. Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв. Дорно зүгт Манж гүрэн мандан гарав.
Тэр үед буюу XYI зууны үед Монголын байдал ихээхэн түгшүүртэй байв. Хойт талд Оросууд Өвөр Байгалийг эзлэн авч манайд шууд тулж ирэв. Дорно зүгт Манж гүрэн мандан гарав 16-р зуунд буюу 1601 оноос өмнө оросууд өвөр байгалийг эзлсэн,манж гүрэн байгуулагдсан гэдгийг нотолчихвол...
Ahaa ta yagaad ingeed buhimdaad bdag yum be,ehnertee yrdag zangaasaa bolj erhee hasuulsan bol,naad garaa am shigee ajilluulaach
Ugui ee. Ehnertee oirtoh erhee hasuulsan bol harin ch naad amaa ulam sain ajilluulaach. Nyam,nyam,nyam.
ENE CHIN HUMUUS HELDEG BICHDEG L ZUIL SHUU DEE, NELEED HEDEN JILIIN UMNEES MANAI 7, 8-R ANGIIN SURAH BICHIGT CHIN YAG INGEED ORCHIHSON BAIGAA, UGUI GEVEL OLOOD UNSHAARAI DAA!!!!!!!!!!!!!!
монголд импортлож оруулж ирсэн дүр эсгэсэн, хэлбэрдсэн ардчлал нийтийн эрх ашгаас өөрийн эрх ашгийг дээгүүрт тавих үзлийг монголд тулгаж монголыг ажилгүйдэл, архидан согтууралд живүүлсэн. нэгэнт ажилгүйдэл, архидан согтууралд нэрвэгдсэн монголчууд ирээдүйд итгэх итгэлээ алдаж урьд арван жилд нэг хүн амиа хорлодог байсан бол одоо 140 гаруй хүн амиа егүүтгэсэн мэдээг цагдаагийн газар гаргадаг болжээ. нэгэнт өөрийгөө хайрлахаа больсон хүн юуг ч хайрлахгүй шүү. намыг тэтгэж байна. хандивлаж байна. гэдгээр МАН АН ын удирдлагад гарсан хэсэг бүлэг мөнгөний шуналтан хүмүүс ард түмнээс нууцаар МАНАН хэмээх мафийн бүлэглэлийг хамтарсан засгийн газар гэдгийн үеээс эхлэн байгуулж худал амлалт хууран мэхлэлтээр ард түмнийг ядуу зүдүү байлгаж үг дуугүй захирч байхыг зорилго болгожээ. ингэж намын толгойд гарсан хүмүүс энэ ашигтай суудлаасаа салах гэсэн хүсэл зориг байхгүй. монголчуудыг МАН АН гэсэн бүлэгт хувааж хооронд нь хагаралдуулж тэмцэлдүүлэн өөрсдийгөө ард түмний илч шиг харуулахыг хүсцгээж байна. энэ мафийгаас салахын тулд хагаралдахаа зогсоож АН МАН-ын төлөө санал өгөхгүй байх асуудлыг 2-3 сонгуульд хийх хэрэгтэй тэгвэл бид энэ шуналт бүлэглэлээс салах болно.
Ulaan helteniig urduuraa gargadaggui yamar baliar heruulch novsh ve. Sudlaach bish comment-r heruul hiideg osvor nasnii ohin shig l. Tosooroo ursmar.
Yadaj baihad boon aldaa.
шарын шашин монголд хэрэгээ гаргасан үе нь 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөн гэж боддог,энэ үед халх монголууд шашиний тэргүүн богдыгоо хүрээлж нэгэн санаа,зорилгтой болсон гэж