2012 оны арваннэгдүгээр сарын 4-нд Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын 4 дүгээр багийн нутагт орших Орхон, Сэлэнгийн бэлчирт долоон том хүн, наймхан сартай хүүг тэврэн голоор явган гарч явтал мөс цөмөрч аймшигт явдал болсон билээ.
Тэр үед 27-хон настай Н.Саранчимэг бүсгүй, найман сартай хүү Г.Шинэбаярыгаа халуун элгэндээ нааж, хааш хаашаа хоёр метр хүрэхгүй мөсөн дээр аврал эрэн бүтэн зургаан цагийн турш хашхирсаар ОХУ-ын хил орчмоос чимээ тасарсан эмгэнэлт түүхийг одоо хэр нь монголчууд мартаагүй байна.
Хамгийн сүүлд нөхөр Ш.Ганбатыгаа живж байгааг харсан хатан зоригт монгол бүсгүй “Хань минь зүтгээд байгаарай. Чи бид хоёрын нэг нь ч гэсэн хүүхдүүддээ амьд үлдэх ёстой шүү. Миний хань чадна аа. Зүтгээд байгаарай” гэж хашхирсаар бараа тасарсан гэдэг.
Гурван хөөрхөн хүү төрүүлж өгсөн хайрт ханийнхаа сүүлчийн гэрээслэлийг сонссон залуу бүх хүчээ дайчлан самардсаар хар, хөхөөр эргэлдэх хөлдүү, хүйтэн уснаас амьд гарч чадсан ч амьдралынх нь хамгийн үнэт эрдэнэ болсон эхнэр, хүү хоёрыг нь эрчилсэн хар ус хаман оджээ.
Бага хүү Г.Шинэбаярыгаа төрүүлчихээд магнай тэнийн баярлаж “Би чамдаа гурван хөөрхөн хүү төрүүлж өглөө. Одоо би дархан бэр болсон” гээд нүүр дүүрэн мишээж байсан хайрт хань Н.Саранчимэг, наймхан сартай хөөрхөн хүүгээсээ амьдын хагацлаар салсан идэр залуухан Ш.Ганбат өнгөрсөн зургаан сарын хугацаанд бүтэн нойртой хоноогүй нь тодорхой.
Тэр үед Н.Саранчимэг бүсгүй, найман сартай Г.Шинэбаяр хүү хоёрыг Сэлэнгэ аймгийн Онцгой байдлын газраас 32 аврагчийг гурван завьтай гаргаж 14 хоног хайгаад ололгүй бууцгаасан гунигт түүх бий.
Тэгвэл 2013 оны дөрөвдүгээр сарын 6-ны бямба гарагийн үдээс хойш шинэчлэлийн Засгийн газрын тэргүүн Н.Алтанхуяг эхнэр, хүү, эхнэрийн хамаатан садан, ЗГХЭГ-ын дарга Ч.Сайханбилэг, дэд дарга Г.Дэнзэн, Ерөнхий сайдын зөвлөх Л.Гансүх, МШХХТГ-ын дарга Ц.Жадамбаа, АН дахь “Алтангадас” фракцын залуучууд, олон улсын “JCI” байгууллагынхан, Төв, Хэнтий аймгийн дарга нарын зэрэг 70 гаруй хүний нүсэр бүрэлдэхүүнтэйгээр Бурханхалдун уулыг зорьсон байдаг.
Аялагч Г.Бадамсамбуугийн санаачилсан гэх энэ нүсэр аялалын зорилго нь ердөө л АН байгуулагдсаны 23 жилийн ойг тохиолдуулан Бурханхалдуны орой дээр гарч хийморь лүндаагаа сэргээх, сүүлд нь Ерөнхий сайдын мэдэгдсэнээр “Монгол түмний заяа буянг даатгах”-д оршиж байжээ.
Дөрөвдүгээр сарын 7-ны ням гарагт 2361.5 метрийн өндөртэй Бурханхалдуны орой дээр гарчихаад бууж яваад цасан шуурганд төөрч сансарын холбоогоор Улаанбаатар руу мэдэгдсэн байдаг.
Ингээд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөр ахлуулсан авран хайх нүсэр ажиллагаа эхэлж, Шадар сайд Д.Тэрбишдагва Зэвсэгт хүчний 303 дугаар ангийн МИ-171Е нисдэг тэрэг хөлөглөн гарсан бол, ОБЕГ-ын 16 албан хаагч, Аврах гал унтраах 64 дүгээр ангийн 23 албан хаагч, Хилийн цэргийн 0252 дугаар ангийн 46 албан хаагч гээд томоохон бүрэлдэхүүн Ерөнхий сайдын “аялал”-ын багийг хайж эхэлжээ.
Гэвч Ерөнхий сайдтай цуг аялагчдын дунд “Аdidas” брэндийн албан ёсны борлуулагч “ВТF” компанийн захирал Л.Огторгуй гэх залуу байршил тогтоогчтой явсны хүчинд өөрсдөө уулнаас бууж аюулгүй газар очоод байжээ.
Хилийн цэргийн 0252 дугаар ангийн хурандаа Г.Чулуунбаатараар ахлуулсан эрлийн хэсэг Ерөнхий сайдын аялалын багийнхныг олоход ЗГХЭГ-ын дарга Ч.Сайханбилэгийн хацар жаахан хайрагдснаас өөр хохирол амссан хүн байгаагүй гэнэ.
Ингээд Бурханхалдуны аялагчдыг Багануур дүүргийн нэгдсэн эмнэлгийн мэс заслын тасагт эмчлэхээр 30 ор бэлдээд байсан ч нэг ч хүн очоогүй ажээ. Ерөнхий сайдын ойр дотныхныг Шадар сайд нисдэг тэргээр хот руу аван ниссэнээр энэ адал явдалт түүхэн аялал өндөрлөсөн түүхтэй.
Сүүлд мэргэжлийн хүмүүс тооцоо хийж үзээд Бурханхалдуны алдарт аялагчдыг эрж олох, хот руу авч ирэх, нисдэг тэргийн түлш шатахуун зэрэгт улсын төсвөөс 90 сая төгрөг зарцуулсан байдаг.
Хамгийн гол нь Монгол Улсын Ерөнхий сайд болон эхнэр, хүүхэд, ойр тойрных нь эсэн мэнд олдсон нь яах аргагүй баярлууштай сайхан үйл явдал билээ. Бид чинь гурван сая хүрэхгүй цөөхүүлээ тул нэг ч гэсэн Монгол хүний алтан амь хамгийн эрхэм дээд үнэ цэнтэй эрдэнэ.
Харин Сэлэнгэ аймгийн Сүхбаатар сумын дөрөвдүгээр багийн нутаг Орхон, Сэлэнгийн бэлчирт хүйтэн мөсөн дээр, халуунаараа царцсан хатан зоригт Монгол эх, наймхан сартай энхрийхэн хүү хоёрын төлөө монголын төр нисдэг тэргээ яагаад илгээгээгүй юм бол гэхээс гол харлах юм.
Аль эсвэл жирийн иргэний алтан амийг нисдэг тэргээр аварч болохгүй гэсэн хууль, дүрэм байдаг юм болов уу. Үгүй бол хоёрхон хүний амийг аврахын төлөө 90 саяыг зарлагадаж болохгүй гэсэн харам хатуу төсөв мөнгө байдаг хэрэг үү. Уг нь Ерөнхий сайд нь ч Сэлэнгийн эх хүү хоёр ч аль аль нь бид бүхний мах цусны тасархай, хөх толбот Монгол хүн билээ.
Д.Түвшин
Эх сурвалж:
Мягмар - 06 сарын 09,
2026
Сэтгэгдэл0
MUU N BOL UHEHEED YAH VE DE...ALTANHUYAG AMID BAISNAARAA MONGOLD GAIL BOLNO. OROND N HARIN TER JIRIIN MONGOL HUUHEN HEDEH HUUHDEE ULSAAS HULGAI HIHGUIGEER USGUUD BOGSOH BAILAA
eh huu 2-g osoldohod elbegdorj baisan nisdeg teregiig ni avaad choniin avd yavsan baisan. ter ued nisdeg teregiig ni ashiglasan bol amid garah bolomjtoi baisan baih daa
Чи битгий худлаа хуцаад бай!Тэр едер Еренхиилегч яваагvй! Атаарах уу новш чи дандаа хvнийг энд тэнд муулж кайф авдаг сизотой юм уу!?
muu baga yastan Altanhuyag, hujaagiin zulbasaga Elbegdorjiin yaliig asuuj shorond hori
TUVSHIN CHI EOSTOI ADAGIIN ER YUMDAA CHI ! ARCHAAGUI ARCHAAGUI GEHED INGEJ BICHIJ EH URIIN UHELIIG EREE TSEERGUI ULS TOR SHUU YUMANDAA ASHIGLASAN CHI UHEJ DALD OROO ! UWAIGUI KOMMUNIST ARDIIN NAMIIN ARCHAAGUI PE ..... MIN CHI
Haraal id..
Uuniig bichsen nowshiin tuvshin chi bolon end eronhii saidiig uheh estoi baisan hemeen oriloldoj guugalaldsan nowshnuudaa ta nar humuus monuu !? nowshnuudaa !? Mongoliin tor haanach baisan irgediinhee araas yavdag haana tsas zud gan gachig uer us bolno tend Mongoliin tor Mongoliin avrah angi ochdog eh ursiin denduu zolgui osold Mongoliin niit irged Mobgoliin tor gashuudsan ! Harin uuniig ingej uls torjuulen eronhiilogch Elbegee eronhii said nariig uhej hat hemeen buur davarchihsan boslogo hodolgoond urialj baigaa archaagui nowshnuud hun hognuudaa ! Ta nart ch gesen ta nariin hairtai dotnii ger bul ur huuhduuded ch gesen eh urs shig hetsuu baidal tulgarhiig hench helj medehgui ter ued avruulchaad ingeed toriin terguun eronhii saidaa haraagaad baij baihuu !? archaagui nowshnuud ta nar eh uriin emgenelt yvdal geheesee iluuteigeer uugeer dalimduulj uwaigui muuhai uls tororhuu yum hiij bichij bgaa Tuvshin chi bolon end uls torjson novshnuud ta nar bol hunii adag Mongoliin emgenel gedegee uhaar !
Íààä íèñäýã òýðãýýð ÷íü ¿íýã, ÷îíî õººæ, íàéðàíä î÷äîã áèç äýý. Õººðõèé ýíý ýõ ººðºº ñàìàðñàí áîë ãàð÷èõ ë áàéñàí áàéõ, õ¿¿õýäòýé þì ÷èíü ÿìàð ÷ àðãà áàéñàíã¿é ë äýý. òýãýýä àðä ò¿ìíèéã òàâàëæ áàéãàà þì øèã 6 ñàð ÷ áîëîîã¿é áàéõàä íü 70 õ¿íòýé íàéðàëæ ÿâàà ýðõòýí äàðõòàíã åðºíõèéëºã÷ íü óäèðäààä ë øàäàð ñàéä íü ãàçàð äýýð íü áèå÷èëýí 3 íèñäýã òýðýãòýé äàâõèæ õ¿ðëýý ýíý òýð ãýæ çàðëààä áàéõäàà ÷ ÿàõàâ.
Аа тэр 1990 оны хувьсгал гээд байгаа чинь монголчууд үзээгүй гоё юмандаа л оролцох гэж хорхойсож оролцож байсан гэвэл ононо. Тэрнээс дарлагдаад үхчихээд байсан юм байгаа ч үгүй. Бүгд зовж эсвэл жаргаж байгаа бол асуудал байдаггүй байхгүй юу. Шударга биш байна гэдэг чинь л утгагүй байхгүй юу. Нэг их хувьсгал хийсэн гээд байгаа юм тэрний чинь онол, цааш хэрхэх мэрхэхээ Ленин шиг хэн гаргаж ирсэн юм бэ???
yarih bish zaluusaa zorigtoi aawiin huu bna uu bosii serii temtsii mgl oo gesen zaluus yagaad deeshee garagui bnaa
Huniig ingej l alag uzej bna shuu dee. Amidraliin erheer hyalh uree tevreed moson deeguur zutgej yavsan hairan saihan eh, durandaa baahan dulduichdiig daguulaad soliorch yavsan Altanhuyag 2-iin hoorond yamar yalgaa bna? Adilhan l hun shuu dee. Gants nisdeg tereg yavuulchihgui yav daa daanch. Odiid amid baij baih l baisan shuu dee. Jiriin mongol hunii ami nohoin aminaas ch dor bolj. Zavhai sogtuu huuhnuud suulgaj yavsan neg huvalz hunii gemgui uriig dairch alchaad zavhai huuhnuudiin neg ni garch ireed holooroo oshigloj uhsen esehii ni uzej baisniig mongolchuud harsan. Ter muu aluurchin hulgaich odoo haana bna? Aygui bol sul l yavj baigaa daa. Tenger tedniig nirgeesei!
MONGOL-d sots-iin ued bsan TSAGAAN GARTAN ,TSAGAAN ZAHTAN-guud 90 onii huvsgaliin daraa aliigaa aldaj amidral ni tuiliin doroi amidrah chadvargui ,hamgiin archaagui humuus bolj huvirsan ter ued ...jiriin arduud jinhene amidarch gahai zooj ,solongos garch mongo olj 2000 gehed yaduu arduud jinhene holoo olj erh erh choloogoo edlej ehleh ued...NOGOO TSAGAAN ZAHTAN-guud darga, tushmel ,urlag, soyoliinhon ,tednii naiz nohod hamaatan sadan-guud tor-d torluudee chihej huuli guivuulj , ard tumnii mongiig HADGALAMJ ZEELIIN HORSHOO gedeg nereer bulaaj avaad ,... odoogiin ene mongotei tseej bayachuud ,..ULAAN HIVSEN DEEGUUR alhagsad BII BOLSON shuu dee..URLAG SOYOL-iinhon uchirgui zindaatai amidardag bolj ,... SOYOL URLAG, GADAAD ,DOTOOD gej ih yaridag bolj ,.. tord nasaaraa ajillasan bj TERBUMTAN boldog ene gajig uzegdel bol mongolchuudiin torolh hulhi, hudalch ,hulgaich zan ni ADRCHILAL neriin dor GEMGUI tsarailj huruugaa ch hodolgolgui bj bgaad ...ARD TUMNII HUUHDUUDIIN GADAAD-aas guivuulsan ter ih mongiig l idchihsen humuus mongol-oor duuren bna...teriigee nuuh gants garts ni SONGUULI -gej 4 jil tutamd hudlaa yarij hulgaigaa nuudag sistem-d durtai humuus mongoliin ard tumnii talaas iluu huviig ezelj bgaa.YADUU huniig tooj uzehgui , CHADUU negend bol tal zasahdaa GARGUUN hunii orontsoguud , tednii ur sad , ah duu, hamaatan sadan TANII, MINII derged hudlaa tsarailaad l yavj bna shuu dee.
Zugeer l bicheed l bh ym yag ed nartai oorsdiinhoo erh ashgiin toloo bosoj temtsie yagaad bid nar bichihees oor yu ch hiij chadahgui bga ym be zaluuchuud aa
arai l bishee..ene mongol ulsiin turiin undurluguud...ard irgediin ami nas darga nariin nohoinoos dor boljee...altanhuyag saidiin nohoi musun deer tegj ami temtsej bsan bol erunhiilugch nisdeg tereg yavuulj avarna daa...
21-r zuunii Feodaliin Mongoliin unen dur turkh. Er n democracy, human right, legacy ene ter gej baruunii togtolzoog duuraij sambaganaj baikhaar neg mur feodaliin huul muulia gargaad feodaliin togtolzoondoo amdarzgaaya l daa... Darga(feodaluudiin) nariinhan ami zugeer irgediin aminaas unetei baidag zarchim chin feodaliin l togtolzoo biz dee. Mongolchuud ingej tenegtehdee hursen gej uu? Z z z z!
Bosjo oo, tamin ee. Ene Mongol uls oron mini uls bish deer doorgui najmaa. Alban tushaal najmaala, ard tumnee nohojnoos dor uzeh, gadaadijn bankand mongo hadgalah herees heterlee. Bosood ene hedijg ard tumneeree shijtgeje. Myangan havar negentee gedeg, bugderee ene 76gijn esreg temceje !!! Mongolchuudaa!!! Ali 20 jilijn omno amalsan zujluud n heveeree oorchlogdson ch jum alag. Hudlaa helj, mongolchuud maani ch itgeseer buuraj yaduu bna shde. Uchaaraach ee!
Èéì áàéäàëä õ¿ðãýñýí ãîë áóðóóòíóóä áîë ÌÀÍ-ÀÍ ãýæ áèäíèé îëîíõ ¿çäýã.Îðòîé íü îðòîé.Òýãýõäýý õàìãèéí èõ áóðóóòàí íü "ýðõýì ñîíãîã÷" ãýýä áàéãàà áèä ººðñ人 ø¿¿ ãýäãýý îéëãîõ áîëîîã¿é þì óó.Áèä ë ÌÀÍ-ÀÍ-ã ýýëæëýí ñîíãîæ 20 æèëèéã ¿äëýý.Óëñ îðíóóä õºã溺ä ÿâ÷èõëàà.Ìàíàéõ áóóðèà ñàõèàä õýð¿¿ëýý õèéãýýä ¿ëäëýý.Äýëõèéí øèâøèã áîëîõ çàìàà "ýðõýì ñîíãîã÷" òà,áè,áèä õèéãýýä áàéíà.Îäîî ÌÀÍ-ÀÍ-ã àðä÷èëñàí àðãààð óíàãàõ ë ¿ëäëýý.Òýäýíä ñàíàë ºãºõã¿é áàéõ íü áèä çºâ øèéäýë ð¿¿ äºõºæ áàéãàà ¿éëäýë áîëíî.ªíãºðñºí ñîíãóóëèàð áèä ÌÀÍ-ã ãàéã¿é õàøðààñàí. Ýíý áîë ýõíèé àëõàì îäîî äàðàà äàðààãèéí àëõìàà õèéæ ÌÀÍ-ÀÍ-ã á¿ðìºñºí äàðæ àâàõã¿é áîë ýíý óëñûí èðýýä¿é ñ¿éðëýý.
Хүний амь эрсдэж байхад манай улс ерөнхийлөгчгүй юм шиг байсан.одоо харин нэг би байсаан ерөнхийлөгчид дахиад өрсөлдөнө гэнээ. ха ха ха ... ийм хошин шог байдаг юм уу.
uursdiiguu ardchilsan uls geed l udir shinegui magtaad baidag,ardchlal jinxeneer bol mongold algaa.Jinxene ardchlalaltai boloxod min 50 jil bolj baij khurekh bx
эх хүү 2 урсах үед ардчилалынхан ерөнхийлөгчтэйгээ хэнтийд гахайн авд явна гээд 3 нисдэг тэргээр нь явцан байсан гэсэн.
yana daa! bid tsoohuulee!negniigee hairlaj ,orovdoj, bolzoshgui ayulaas sergiilj belen baihsan.
Hoorhii ene sonin.mn uneheer orovdoltei yumdaa !? Tuvshin chi eh uriin uheleer ingej eree tseergui uls tor shuu yum hiij olon huniig haraal heluulsneeree chi haraal tusch ihee ! tui ! Zail chi ! tonil chi ! Uh vhi !
buzartai hymyysiig baigal delhii hyleej avdagyig erunhii said medmeer yumdaa.burhan haldun uul hen durtai n garad baidag uul ch bish.buzaruud mongoiin baigalaas hol yavuul taarna.
Ñýëýíãèéí ýìíýëýã ÷èíü õàðèí áàðàã äýëõèéä ÷ õîâîð ¿éë÷èëãýý ñàéòàé þì áàéíà ëýý. Áè ßïîíä õóâèéí ýìíýëýãò õýâòýæ áàéñàí. Õ¿í áîëãîíòîé ë õàðààä áàéõàä òýãæ õàðüöäàã þì áàéíà ëýý. Ýíý ÎÁ äàðãà íü ëàâ Ñýëýíãèéí óíàãàí õ¿í áèø áàéõ.
Àðûí õààëãààð ë íýã íü òýíä î÷èæ áóæèãíóóëæ ÿâàà áèç. Òýð ýìíýëãèéí äàðãàäàà àðä ò¿ìýí íü ÷ àì ñàéòàé, ñàéí ýì÷èéí õ¿¿õýä äàðãà íü õàðèí áîëñîí þì ãýæ ÿðüæ áàéñàí áàéõ ø¿¿.
Ard tumen n' zovj baihad, darga nar dandaa l zugaalj yavdag n' yamar hudlaa yum bish. End uls turjsun yumgui, unen nuur tsarai n' iim l baina shuu dee!!!
МАН ч буур дордоно дордоно гэхэд арай ч ингэж болохгуй байхаа,монгол хуний талийгаачдын ясыг енделзуулэх муу гэдэг жудаг хаачаав,ямарч эруул ухаантай хунд тэр уеийн нехцел байдал ерген хурээтэй арга хэмжээ авах боломжгуй,МАН-ын уеээс улбаатай ОБЕГ-ийн хангамж муу , ,аврагчдын сэтгэхуй онцгой нехцелд ажиллахад бэлэн биш зэрэг нехцел байдлыг харж узэхгуй тэнэгуудийн сэтгэхуй дээр тоглож улс терийн ашиг хонжоо олох гэсэн лаларын аргаа болиоч МАНгаруудаа
ОБЕГ ын дарга нъ мэргэжлийн бус хувийн сургуулъ төгссөн Тэрбиш дагвын туслах байсан хүн байн лээ шүү дээ одооЗГ аас ТЕГ ын дэд даргаар 120 цагийн хичээлд суусан гэсэн үнэмлэхтэй хүнийг томилж байн шүү дээ
Òýð õ¿í íü ë àëààä õàÿ÷èõñàí þì áèø ¿¿. Îðîé óòàñäàõààð óóðëààä áàéäàã þì ãýýä àæèëã¿é áîëîõîîñîî àéæ ãîë äàãàæ 6 öàã õàðæ ÿâñààð áàéãààä õèî ãàðãà÷èõñàí ãýñýí ø äýý.
хувъсгалын үед л тал бичээч түр курс төгссөн түр үнэмлэхтэй хүмүүсийг томилдог байсан гэдэг тэр цаг лэргэж ирэв бололтоы
эх хүү 2 урсах үед ардчилалынхан ерөнхийлөгчтэйгээ хэнтийд гахайн авд явна гээд 3 нисдэг тэргээр нь явцан байсан гэсэн. Хөөрхий энэ эх өөрөө самарсан бол гарчих л байсан байх, хүүхэдтэй юм чинь ямар ч арга байсангүй л дээ. тэгээд ард түмнийг тавалж байгаа юм шиг 6 сар ч болоогүй байхад нь 70 хүнтэй найралж яваа эрхтэн дархтанг ерөнхийлөгч нь удирдаад л шадар сайд нь газар дээр нь биечилэн 3 нисдэг тэрэгтэй давхиж хүрлээ энэ тэр гэж зарлаад байхдаа ч яахав.