А.Баатархуяг

Төвийг сахих нь

Нийтэлсэн: 2015-10-20 10:16:37

Монголын талд хэн байна вэ?
 
Огт хошигнолгүйгээр эхлэхэд сэтгүүл зүй бол хамгийн ихээр төвийг сахихыг шаарддаг юм. Гэвч амьдрал дээр яадаг билээ дээ. Үйл явдлын эргүүлэг дунд төөрөлдөх, хэлбийх нь олонтаа, дээр нь байгаа мэдээллийн агуулга хэмжээнээс их зүйл хамаардаг, өөрөөр хэлбэл “төвд” тэнцвэр барьж чадах эсэх нь субьектив шалтгаантай байдаг.
 
Ур чадварын хувьд тусдаа асуудал л даа, ер нь сэтгүүл зүй утга зохиолоос ялгаатай нь мэдээлэл олох, боловсруулах нь нийт ажлын 90 хувь, харин найруулах, “гоё бичих” бол үлдсэн 10 хувь юм даа.
 
Ерөнхийлөгч “Төвийг сахих” санаачлага дэвшүүлсний дараа аядуугаар хэлэхэд нийгмийн хэлэлцүүлэг идэвхтэй өрнөж байна. Шударгаар хэлбэл хэрүүл шуугиан болж байна. Нэг талаас нийгэм хямарсны шинж, улсын тэргүүн юу ч хэлж байсан нулимдаг энэ эрээ цээргүй явдал бол ямар ч ардчиллаар тайлбарлаж болшгүй утгагүй эд л дээ. Үүнийг тэгээд улс гэр гэх үү? Бас улс төр гэх үү?
 
Хэрэв ийм санаачлага гарсан бол шинжээчид, судлаачид, тоймч, нийтлэлчдийн зэрэгцээ эрх барьж буй болон идэвхтэй сөрөг хүчин, эрх барилцагч намуудын удирдлагууд өөрсдийгөө бодлого тодорхойлоход оролцдог гэдгээ ойлгодог л юм бол албан ёсны байр сууриа зарчмын хувьд илэрхийлэх ёстой. Гэтэл тэд дуу гаргахгүй болохоор дуртай сонирхогчийн амны зугаа болж байгаа юм.
 
Эцсийн дүндээ энэ нь хямралыг өдөөгөөд шийдэлгүй үлддэг. Зөөлнөөр хэлэхэд аль ч нам асуудлаа эрэмблэх чадваргүй байгаа хэрэг. АН ч үүнд хамаатай, учир нь ”Ерөнхийлөгч тэртэй тэргүй манай намын хүн” гэж тооцох нь бүдүүлэг логик, хуулиараа Ерөнхийлөгч “АН-ын хүн биш”. Тиймээс ийм зааг ялгааг байнга барьж байх ёстой.
 
Сүүлийн хоногуудад ямарваа айлчлалын сонин хачинг сонсоход ч, дипломатуудын хүлээн авалтын үед ч ярианы нэг гол сэдэв нь “Монголын төвийг сахих статус” гэгч болсон байна. Гадаад улс орнууд, хөршүүд энэ санаачлагыг маш их анхаарч сонирхож байна. Францын элчин сайд Ив Дэлүнэ гуай “Гадаад бодлогод батлах нь чухал биш, хэлэлцэх нь чухал, хэрэв хэлэлцүүлэг идэвхтэй байгаа бол сайн хэрэг” гэж байна.
 
Харин дотоодод олонхи санаа бодлыг харахад асуудалд хандах хандлага нь хэт субьектив юм, жишээ нь би “арчилсан-либраал” хүн, АН-ын гишүүн гэвэл АНУ-ын талд л байх ёстой, эсбөгөөс би Элбэгдоржид дургүй, би Орост хайртай, МАН-МАХН-ын “угшилтай комнийст” тиймээс “Төвийг сахих нь буруу” гэсэн логик гаргалгаанууд л мэдрэгдээд байна. Үүнээс болж хэлэлцүүлэг олонхдоо хаа байсан Путлер, Обама сармагчингийн тухай сэтгэгдлээр дуусч байна, энэ хэнд хэрэгтэй вэ? Хамгийн гол нь монгол нь хаана байна аа? Эхлээд “Монголын тал” болчихоод асуудалд хандвал арай дээргүй юу?
 
Ахиад “Хүйтэн дайн” уу?
 
Дэлхийн “II хүйтэн дайны босгон дээр” байгаа гэлцэж байгаа нь үнэн. Оны эхээр ОХУ-ын “Россия сегодня” агентлагаас манай агентлагийг ШХАБ-ын орнуудын голлох хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын хуралд оролцохыг урилаа. Манай агентлагаас гадаад мэдээлэх хэлтсийн дарга оролцсон, ирээд өгсөн тайланд дурдсанаар бол оролцогч орнууд ялангуяа зохион байгуулагч ОХУ-ын агентлагаас “Шинэ хүйтэн дайны” нөхцөл байдал үүссэн гэж үзэж, ШХАБ-ын орнууд үүнд нэг тал болж идэвхтэй ажиллах санал гаргаад, цаашид хурлыг тогтмолжуулж санал солилцох хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлжээ. Энэ тал дээр Оросууд нэн идэвхтэй байна.
 
ШХАБ-ын гишүүн болон ажиглагч орнуудын гол агентлагууд, буурь суурьтай хэвлэлүүд, телевиз радиогийн удирдлагууд, тоймчид оролцсон энэ хуралд “Монцамэ” ажиглагч,  төвийг сахигч л байсан. Ямар нэгэн хандлага илэрхийлсэнгүй ээ. 
 
ШХАБ-ын нөгөө талд АНУ-д ч суртал нэвтрүүлгийн ажлыг орхигдуулсан, ялалтандаа эрдэж давуу талаа алдсан гэх шүүмжлэл хүчтэй өрнөж байна. Хувьчилсан агентлагуудын хувьцааг худалдаж авах, төрийн мэдлийн агентлагуудыг чадавхижуулах ажлыг эрчимтэй хийж байна. Үүнд орчин үеийн мэдээллийн технологийг ашиглахыг хөхүүлэн дэмжиж байна. 
 
Хэдий төсөв хүндрэлтэй байгаа ч “Монцамэ” хэвлэлийн захиалгыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ сайтаа хоёр ч удаа шинэчилж орчин үеийн түвшинд дөхүүллээ.  Хэдийгээр сард 10 сая хандалт авах зорилго тавьсан ч чадсангүй, 8 саяас бууж дунджаар 6 сая дээр тогтож байна, гэхдээ оргил үедээ эрэмбээрээ 131 800-д хүрэв. Оросын “РИА Новости” 93 мянгад байхыг бодоход Хятадын “China daily”-г давсныг харахад овоо дэвхэрсэн авч хөрөнгө оруулалт тасалдсанаас алдчихлаа л даа. 
 
Гэвч Японы “Nikkei” гэрээ хийх санал тавьж манай сайтад рекламны баннераа байршуулах болсон нь өөрөө нэр төрийн баталгаа юм. Мэдээллийг хүргэх талд анхаарч орлогоо рекламнаас олдог системд шилжиж байгаа ч хямрал нэрвэж л байна. Хамгийн гол нь “Монцамэ”-г монголд мэддэггүй, байдаг юм уу л гэх юм. Хандалтын ердөө 1,5 хувь нь л дотоодоос байдаг. 
 
Гэхдээ “Монцамэ” гадаадад мэдээлэх чиг үүрэгтэй учраас дотоод сурталчилгаа хийж болдоггүй, хуулиар хориотой “зэвсэг” болчихоод байна. Гэвч агентлагийн гадаад чиглэлтэй мэдээлэл яаж ч байсан “төвийг сахих” чиг шугамаас хазайх боломжгүй байгаа нь манай гадаад бодит нөхцөл байдлыг илтгэдэг.
 
Тооцоогүй шалтгаан
 
Авч буй мэдээллүүдийг уншаад миний л бодох нь Монголд “Төвийг сахих” нэг том шалтгаан байна. Энэ бол хоёр хөршийн хэт ойртолт юм. Ийм үед манай гадаад бодлогод томъёолсон “гуравдагч хөрш” маань одоо бодит байдалд “хоёрдогч хөрш” болж байна. 
 
Коммунизмын үедсэн бол үүнийг “Хэт их жанжлагч Америкийн империалистуудын санаархлыг тас цохихын тулд ах дүү Орос-Хятадын ард түмэн ган бат найрамдлын гэрээ байгууллаа” л гэж мэдээлэх байсан биз.
 
Монголыг тойрсон энэ хөршүүдийн нягтрал нь Монголыг хатуухан амтай бахинд хавчуулж байгаагаас ялгаа юун. Газар зүйн байршлын хувьд далайд гарцгүй, экспортод ашигт малтмал  зонхилсон Монголын хувьд энэ нэг их таатай ойртолт биш ээ. Наад зах нь манай нүүрсний экспорт огцом хумигдаж буй нь цэвэр хоёр хөршөөс шалтгаантай. Өөрөөр хэлбэл манай хойгуур байршилтай нүүрсний ордуудаас өмнөд хөрш нүүрс авч байна. Нэгэнт хоёр хөршийн эрх ашиг ийм байгаа бол бид яах вэ? Тэд биднээс эрх ашгаа асууна гэж үү? Өөр зах зээл, өөр зам хайхаас аргагүй. 
 
Өмнөд хөрштэй ярилцаж тохиролцоод энэ байдлыг зөөллөх алхам хийж БНХАУ-ын дарга Си Жинпиний айлчлалын үеэр Монголоос тээвэрлэх нүүрсний тээврийн тарифыг “нэн таатай” нөхцлөөр тогтоов. Нэн таатай гэдэг нь бараг дотоодын тарифаас хямд гэсэн үг. БНХАУ-тай хиллэж байгаа бүх орноос манайх л ийм хэлэлцээрт хүрч чаджээ. 
 
Үүний дараа манай Ерөнхийлөгч айлчлалынхаа үеэр Германы канцлерт “Манай нүүрс Оросоос гадна өөр замаар Европт хүрэх боломжтой болсон” гэж хэлснийг “Бид нүүрсээ Оросоор дамжуулахгүй гэж хэллээ, Оросуудыг гомдоож байна” гэж мушгиж бөөн шуугиан дэгдсэн. Шалгаж үзэхэд уг сурвалж нь “Россия сегодня” агентлагийн мэдээ байсан ба хоёр өгүүлбэрийн байрыг сольчихсон тул ингэж мушгихаар болжээ. Анхдагч эх сурвалж нь Германы Засгийн газрын албан ёсны сайтад байсан, тэнд бүх яриа бүрэн эхээрээ байсныг орчуулж залруулав. Уг нь Ерөнхийлөгч нүүрсээ л зарах гэж яваа нь тэр шүү дээ. Гэтэл Монголд ийм л юм болж байв.
 
Өнгөрсөн зууны тусгаар тогтнолын төлөөх тэмцлийн явцад бидэнд “Төвийг сахих” боломж өчүүхэн ч байгаагүй юм. Монголчууд их ухаантайдаа, эсвэл тэнэгтээ коммунизмыг сонгосонгүй ээ. Сонголт биш тулгалт байсан юм. Үүний улмаас өмнөд хөрш БНХАУ хүйтэн дайны жилүүдэд хамгийн хүнд дарамтыг умардаас л авч байсан, тийм ч учраас өнөөгийн Хятадын цэргийн долоон тойргийн дөрөв нь Монгол Улсын хилийн өмнөд бүсэд байдаг.
 
Монголчууд коммунизмыг сонгосон нь тусгаар тогтнолын тулгуур болохын хувьд Умард хөршөө л дагасан хэрэг. Тэгж яривал БНХАУ ч коммунист улс, чухамдаа 1990-ээд онд дэлхий дахинд өрнөсөн ардчилсан өөрчлөлтийн давалгаанд Монгол улс хамрагдахдаа мөн л Умард хөршид гарсан өөрчлөлтийг л дагасан. Түүнээс коммунизмдаа үнэнч байж өмнөд хөршөө дагаагүй. Хэрэв ЗХУ-д өөрчлөн байгуулалт эхлээгүй бол, Зөвлөлт гүрэн задран унаагүй бол бид ардчиллыг сонгох байсан уу? гэж асуугаад бодоод үзэх л хэрэгтэй. Тийм учраас өнөөдөр ч олон хүн манай тусгаар тогтнолын гол тулгуур бол Орос гэж үздэг хэвээр, энэ нь ч бас үнэн.
 
Энэ бол хоёр хөршийн хооронд, бүр коммунист системийн доторх явцуу орчин дахь манай гадаад улстөрийн тоглолт, тэнцвэрийн түүх юм. Төр улс оршин буй цагтаа эрх ашгаа л урьтал болгодог, хэдийгээр хүний нийгэм хөгжсөн гэдэг ч байгалийн хатуу ширүүн хуулиар л амьдрал үргэлжилж л байна. Орост дэглэм ямраар тогтоно, монголд тийм л байсаар ирсээр XX зууныг туулсан даа. 
 
1990 онд Ардчилсан хувьсгал ялсны дараа Монголчууд дэлхий нийттэй бүх талаар нээлттэй харилцах боломжтой болсон. Гадаад бодлогод ч энэ бол хамгийн том өөрчлөлт байсан юм. Үүнийгээ бид “гуравдагч хөршийн бодлого” гэж нэрлэж тогтсон. Тэр цагаас манай гадаад орчин хамаагүй өргөжин тэлсэн.
 
Гэвч бид хоёр хөршөөсөө хаашаа ч холдохгүй. Монголчууд тусгаар тогтнол аюул занал учирвал өмнөд хөршөөс л учирна гэж үздэг. Панмонгол үзэл гаргахдаа үргэлж Өвөрмонголын асуудлыг ярихаас буриад, тува, уул алтай, халимагийн тухайд аядуу хандлагатайг бүгд л мэднэ. Хэзээ ч Оросууд Монголыг эзэлнэ гэдэггүй. Чухамдаа 200 мянган цэрэг нь байрлаад, арми нь өмнөд хөрштэй хийх дайнд “өөрийн үүргийг гүйцэтгэх хэмжээнд” шүдээ хүртэл зэвсэглээд байсан тэр үед хэн ч “эзлэгдлээ” гэж бодож байгаагүй юм. Үнэндээ тэгэхэд гараад л явчихсан шүү дээ. Энэ бол том итгэл найдвар үлдээсэн үйл явц байсан.
 
Дэлхийн шинэ дэг журам нэг туйлт системээс олон туйлт системд шилжих ёстой гэж хоёр хөрш маань дуу нэгтэй хашгираад эхэлсэн энэ үед Монголчууд яах ёстой вэ? Хоёр хөршийн зөрчил дунд тусгаар тогтнолоо хамгаалж, хадгалж ирсэн улс нөгөө зөрчил нь намжаад гар гараасаа барилцаад нэг зорилгод нэгдээд эхэлбэл бид яах вэ? Энэ халуун тэврэлтийн дунд бид хайлчих юм биш биз? Хоёр хөрш хамтдаа туйлын нэг талд гарчихаад “хоёр туйлт дэг журам”-аа бидэнд тулгаад эхэлбэл яах вэ?
 
Үүлэн чөлөөний нар шиг гадаад эдийн засгийн, улстөрийн орчны таатай нөхцөл арилж байна. Энэ нь дэлхийн улстөрийн нөхцөл байдалтай холбоотой. Эцэстээ манай эдийн засагт ч нөлөөлж эхэллээ. Орос орон түүхий эд экспортлогч болохоос импортлогч биш, тиймээс эдийн засгийн хувьд хуучин “худалдан авагч маань” манай өрсөлдөгч болж хувирсан байна. Энэ их том өөрчлөлт. 25 жил ертөнц энэ хэвээр явах юм шиг найрлаж суусан үе өнгөрч байна. Өнгөрсөн 25 жилд Монголчууд Хятадын хүчирхэгжлийг болгоомжлон харж, Орос буцаж тэнхрээсэй л гэж залбирч суусан. Яагаад гэвэл жингийн тулгуур нэг тийш савлан унахаас болгоомжилсон.
 
Хятадын нөлөөллийг хаахын тулд хуучин ЗХУ-ын орон зайг “гуравдагч” хөршүүдээр яаж ийгээд дүүргэхийг л хичээж байсан. Асуудлын гол ардчилалдаа ч биш, тусгаар тогтнолын баталгаа нь ардчилсан дэглэм учраас бид өнөөдөр ардчиллаас, эдийн засгийн либерализмаас яаж ч хүсээд ухарч болохгүй. Гэвч Орос буцаад хүчирхэгжихдээ тулбал Хятадыг тулан өндийнэ гэсэн прогноз манайд байсан уу? гэдэг л хамгийн чухал асуулт байхгүй юу. 
 
Энд бидний алдаа байсан юм биш биз? Сүх далайтал үхэр амар гэгч болчихгүй байгаа гэсэн сандрал л манай нийгмийн маргааны цаад сэдэл болоод байгааг анзаарах хэрэгтэй шүү дээ. Ийм нөхцөлд өмнөхийн адилаар бүр “нэн шинэ түүхийн (сүүлийн 25 жилийн)” уламжлалаар маргаад, мэтгэлцээд суух цаг үлдсэн үү?
 
Дэлхий дахинд улсаа төлөөлдгийн хувьд Ерөнхийлөгч, түүний институц, гадаад хэргийн яам энэ талаар шийдэл олох үүрэгтэй улс. Дээр нь стратегийн болоод бусад судалгааны хүрээлэнгүүд, ҮАБЗ бүгд Ерөнхийлөгчийн институцтэй илүү ойр ажиллаж байгааг бид бүгдээрээ мэднэ. Түүнээс Ц.Элбэгдорж гэдэг нэг “бие хүн” жаахан шаналж байгаад нэг л өглөө “Төвийг сахина” гээд шийдчихсэн хэрэг биш шүү дээ. Энд эрхбиш ардчилсан, тусгаар улсын төрийн институциуд ажиллаж байгаа шүү дээ. Тэр ч байтугай ямар ч дарангуйлагч шийдвэр гаргахдаа ямагт мэргэжлийн байгууллагуудын зөвлөмж мэдээлэлд тулгуурладаг.
 
Хямрал, ялангуяа нийгмийн оюун санааны хямралын цаад шалтгаан нь “айдаст” үндэслэсэн байна. Тиймээс хийрхэл түргэн зуур тархаж байгаа бөгөөд аливаад шүүмжлэлтэй хандах, ингэхдээ эрүүл ухаанаа хадгалах тэр чадвар нийгмийн өргөн хүрээнд үе үе алдагдаад байгааг ажиглаж болно. Мөн энэ “аймшигт асуудал” тун удалгүй мартагдаж байгааг ч анзаарч болно.
 
Ийм үед тунгаан бодоцгооё та минь. Төвийг сахих гэж юу вэ? Судалцгаая. Бидний мэдэх бараг цорын ганц жишээ Швейцарь. “Үлгэрлэвээс Швейцарь лугаа хөгжих” Ж.Цэвээний эшлэлээс өөр юуг бид мэдэх вэ? Дэлхийн сүүлчийн дайны өмнөх Швейцарь, өнөөгийнхөөс ялгаатай юу? Ядаж Швейцарь өнөөг хүртэл “Төвийг сахисан” хэвээрээ юу? гэдэгт олон хүн хариулж чадахгүй хэрнээ “Төвийг сахих” боломжгүй гэж дүгнэх хэрэг юун. 
 
Орос-Хятадын эвсэл буюу манай нэг, хоёр дахь хөрш манай гуравдагч хөршийн “толгойлогчийг” сөрж байгаа нь найдвартай юу, баттай бол хэдий болтол? Энэ эвсэл ямар нөхцөлд оршин тогтнох бол, ямар нөхцөлд сарних бол, ямар нөхцөлд батжин бэхжих бол... гэх мэтийг тооцох л цаг.   
 
Ийм үед нэг л зүйл дээр хүмүүс нэгдэх юм, хэзээ ч өмнөд хөрш манай тусгаар тогтнолын баталгаа биш, тэндээс л аюул учирч мэднэ гэдэгт. Энэ бол түүхэн шалтгаантай.  Ингэж нэгдсэн атлаа яг тусгаар тогтнолын баталгаа хэн бэ? гэхээр ОХУ, АНУ гэж талцаж байна. Нэгдэл байна, талцал байна, харин одоо талцлаа шийдэх ёстой. Гэхдээ аль нэгний талд биш Монголынхоо талд байх нь чухал.
 
Өмнөд хөрш
 
Ерөөсөө өмнөд хөрш муу муухайн үүр уурхай монголыг залгих гэж бүхнээ зориулдаг улс ч биш, манай найрсаг хөрш. Чухамдаа өнөөгийн нөхцөлд Хятадын талаас харвал Монгол улс бол Оросоос халхавчлах бас л буфер. Өмнө дурдсанчлан цэргийн тойргуудаа огт өөрчлөлгүй хагас жарныг үдэж байна. Ю.Цэдэнбалын үе шиг юу юугүй Умард хөрштэйгээ эвсээд, хил дээр нь зэр зэвсэг хангинуулаад, өвөрлөгчид рүү ухуулга хийгээд байхгүй, түүхэн нутгийн маргаанаар хийрхээд байхгүй, амар амгалан, цатгалан хөрштэй байхыг Хятадууд ч бодож байгаа. 
 
Нөгөө талаас харвал АНУ хэдийгээр манай гуравдагч хөрш гэдгээ зарласан ч түүхэн ой санамжаараа “Монголыг” биднээс өөрөөр төсөөлдөг улс. АНУ-ын төрийн нарийн бичгийн дарга асан Хэнри Кессинжер Дэн Сяопинээс “Та Америкийн тухай ямар бодолтой байдаг вэ? гэж асуухад “Нас нь залуу байна, дүгнэхэд эрт байна” гэсэн гэдэг.
 
Англи хэлтнүүд Хятадыг “China” гэдэг энэ бол Чин гүрний үед “нээсэн” гэсэн үг. Гэтэл Оросууд “Китай”, Испани “Cathay” буюу манай Кидан гүрний нэрээр нэрлэдэг. Америк “ой санамжаар” бол Монгол нь Чин гүрний нэг хэсэг, Оросууд л салгаж тоглоомын улс байгуулсан гэж үздэг. Энэ ойлголт коммунизмын сүүл үеийн ЗХУ-БНХАУ-ын зөрчлийн үед Хятадтай ойртсон АНУ-ын албаныхны авсан ойлголт.
 
АНУ бий болж байхад гүүдэлчдийн сүүлийн эзэнт гүрэн Зүүнгарын хаант улс Чингийн мэдэлд орж байсан давхцал бий. Америк “ухаан суухад” Монгол Улс гэж байгаагүй. Тиймээс China, Cathay гэдэг үгийн ялгаа нь л их зүйлийг өгүүлдэг. Хоёр мянга гаруй жилийн түүхтэй улс, 200 гаруй жилийн түүхтэй гүрний л ойлголцлын ялгаа шүү дээ. Харин Орос, Хятад хоёр хөрш маань олон зуу, олон мянган жилийн түүхийнхээ туршид сайн, муугаа үзэлцэж явсан учраас яаж ч тоглосон эрхбиш эртний үндэстэн улсын үлдэл болохыг ямагт санасаар байдагт бидний “нэр төр” оршдог. 
 
Үүнтэй адил бид Хятадыг мэддэггүй, нарийвчилж судлаагүй, 70-аад жил “төмөр хэрэмний ард” байснаас орчин үеийн судалгаа дутмаг, тэр ч байтугай Хятад хэлний нэршил зүйгээ ч зөв тогтоогүй учраас удирдагчийнх нь овгийг хүртэл Си, Ши гэж өөрөөр бичдэг болчихсон ийм л улс. Хятадад өчнөөн асуудал байна, ялангуяа өмнөд тэнгисийн бүсэд хөршүүдтэйгээ асуудалтай байна. Амар мөрнөөс Амдо, Казахын хил хүртэл тархан суусан Хятадын харъяат монголчууд энэ уудам тал нутгийн хаа нэгтэй нэг хот айл Хятадын нүүрсний машинд няц дарууллаа гэдгийг сэтгэл нэгтэй сонсож байдаг. Хэрэв тэд түрхрэн хөдөлбөл нэг өөртөө засах оронд биш Хятадын хамгийн эмзэг гурван өөртөө засах орныг самууруулах боломжтой.
 
Хуучин стратегийн баримт бичгийг харахад манай арми өмнөд хөрштэй муудалцвал хоёр үүрэгтэй. Зүүнбаянгийнх хориглох, харин Өвөрхангайн дивиз болоод баруун тойрог Ланжоугийн чиглэлд давших. Манай хилийн баруун өмнөдөд ХАЧА-ийн баруун жигүүрийн хамгийн гол тойрог Ланжоугийн цэргийн тойрог байдаг. Эндээс Төвд, Шинжаан дахь цэргийг удирддаг, Шинжааны тойрог гэж байдаггүй юм. Сүүлийн үеийн мэдээллээр энэ тойрогт сөнөөгч онгоцны таван хороо, бөмбөгдөгч онгоцны нэг хороо байна. Бүтцийг харвал хориглолтын шинжтэй, онгоцнууд нь Оросын МИГ 21, 24-ийн хувилбар загварынх. Хэрэв бөмбөгдөгчид дайрагчид олон бол давшилтын шинжтэй байх ёстой. Эндээс нэг дүгнэлт гарна.
 
Харин манай хойд хилийн дагуу дандаа тусгай хороо, сумангууд байршсан байна. Тусгай гэдэг нь химийн, цөмийн гэх мэт төрөл цэргийнх. Хэрэв өмнөд хөршөөс Монголд довтолж, Оросын хилд ойртдог юм гэхэд монголтой хятадтай нь ниргэчих хүч бий. Лав л одоохондоо цэргийн аюул занал бага байна, гэхдээ юмыг яаж мэдэх вэ? гэж цэргийг мянган өдөр тэжээдэг биз?
 
Өмнөд хөршийн цэргийн шинжээчид “Монголын армийн зэвсэг хуучирсан, гэхдээ дайны нөхцөлд бэлтгэгдсэн 8000 гаруй хүнтэй цомхон армитай, жил бүр болдог олон улсын “Хааны эрэлд” (яг оносон орчуулга нь “Хааны сорил” юм) цэргийн сургуулилт нь манай улсад аюул занал учруулахгүй, Монголчууд л зальжин зангаараа үүгээр дамжуулж эдийн засгийн сонирхлоо хангаж авахыг эрмэлзэж байгаа хэрэг, одоохондоо Америкчууд газар нүхлээд эсвэл сансраас монголыг хамгаалах технологитой болоогүй” л гэсэн байдаг. 
 
Хэрэв уншигчид хүсвэл Хятадын олон улсын шинжээч Сун Гоатаогийн бичсэн “Зүүн хойд Азийн дөрвөн орон” номын “Хэлж болдоггүй нууцууд” нэртэй дөрөвдүгээр бүлгийг цувралаар тавьж болно. “Монцамэ” агентлагаас дэлхийн улс орнууд ялангуяа хөрш орнуудад гарч буй Монголын талаарх мэдээ мэдээллээр Засгийн газрыг хангах ажлыг Н.Алтанхуяг Ерөнхий сайдын үед ажил авмагцаа эхлүүлсэн, энэ хүрээнд манай тоймч Ц.Сүрэнжав энэ номыг орчуулсан болно. Энэ номоос өмнөд хөршийнхөн Монголын талаар ямархуу ойлголттой, судалгаатай, төсөөлөлтэй байдгийг мэдэх, мэдрэх боломж бас бий юм. Сайн ч юм бий, муу ч юм бий. Эндээс хардлага ба бодит байдлыг нийлэгжүүлэх боломж бий.
 
Манай арми хуучирсан Т-54, 55 танкуудаа Т-72 болгон өөрчилсөн байна. Танкийн биатлонд оролцож байгаа нь түрүүлэх эрмэлзэлдээ ч биш Монголын арми энэ танкийг ашиглаж сурсан гэдгийг л харуулах зорилготой нь ойлгомжтой. Хятадууд өөрийн T-80 танкаар оролцдог ч Оросын танкийн л сайжруулсан хувилбар. БТР-60 хуягт тээвэрлэгчид маань БТР-80 болсон ба агаараас эсэргүүцэн хамгаалахад “Печора 125” пуужингийн систем нэвтэрсэн байна. Одоохондоо манай боломж энэ, угаасаа дайнд бэлтгэж байгаа биш.
 
Бас таван МИГ 29-ийн захиалга өгсөн, Боингтой хийсэн онгоц худалдан авах гэрээний цаана цэргийн тээврийн онгоц авах асуудал бий гэх мэтийг л ярьж байгаа шүү дээ. Оросууд яахав дээ, “Монголын ганц нисдэг тэрэг уначихаж, Ерөнхийлөгч нь уурлаад Батлан хамгаалахын сайдаа буудчихсан чинь бүх сум нь дуусчихжээ” маягийн онигоо л шидэлцэж суугаа.
 
Өөр аймаар юм юу байна?
 
Нэгэнт цэргийн аюул ийм төвшинд байгаа бол Монголд өөр энэ талын аюул тун бага шүү дээ, хоёрхон хэт их хөрштэй юм хойно. Тэднийг даваад маньд хүрдэг хэн байх вэ? Хүн амын олонх шашингүйн үзэлтэй, манай хасгуудыг муслим энэ тэр гэдэг ч тэдний дотор ч шашингүйн үзэл жин дарна, нарийндаа буддизмыг шашингүйн үзэлд хамруулдаг тал байна, Монголын буддизм бол бүр прагматик учраас шашны зөрчил байхгүй.
 
Хүн амынх нь үнэмлэхүй “монгол буддист” учраас бусад шашныг “үл тэвчих” уламжлал алга. Улстөрийн хямралтай байгаа ч гэсэн хэн ч дарангуйлагч тоталитар байтугай авторитар дэглэмийг сурталчилдаггүй, үнэндээ нийтлэгээрээ ардчиллын үнэт зүйлийг хамгаалах, зарим нэг гажуудлыг засах, их холдоо үндэсний эрх ашгийг дөвийлгэх, өөрийн орны онцлогийг харгалзан үзэх уриа л бий.
 
Эдийн засгийн хувьд ч гэсэн либерализмыг эрс шүүмжилдэг хүчин байхгүй, гагцхүү “Бороо  ба Сентерра” гоулд, “Туркойз хиллс”-тэй хийсэн ашиг багатай гэрээг л шүүмжилж байна, бид ингэх эрхтэй. Чухамдаа “барууны хөрөнгө оруулагч” далбаан дорх тэдний энэ ааш авир нь зарим талаар улстөрийн болон эдийн засгийн эрх чөлөөний үзэл-либерализмын нэр хүндийг бас гуравдагчдын маань нэр нүүрийг унагаж, биднийг цөхрөөж байгаа нь үнэн. Барууныг шүүмжлээд Хятадыг орхилоо энэ тэр гэдэг ч тэднээс бусад нь Япон, Өмнөд Солонгос, Европын хөрөнгө оруулагчид сайн л нэртэй байгаа. Зөвхөн тэднийг шүүмжлэхээс илүүтэй бид өөрсдийгөө, тэдний идэш болсон авилгачдаа хатуу шүүмжилж, шийдвэртэй тэмцэх ёстой. Хэдийгээр бид амихандаа их л үймж бужигнаж буй мэт авч яг үнэндээ ийм л асуудлууд байгаа шүү дээ.   
 
Ерөнхийлөгч барууны ямарваа хөрөнгө оруулалтыг дэмждэг, баруунд сургууль төгссөн учраас “Монголоо барууныханд худалдах гэж байгаа” гэх мэтийн гаргалгаа бол үнэн инээдтэй ичиж үхмээр дүгнэлт, гайхалтай нь үүнээс болоод Ерөнхийлөгчийн зарласан “Төвийг сахих” бодлогоос өөрөөр хэлбэл “өөрийнхөө бодлогоос өөрсдөө айгаад” эсэргүүцээд унана гэдэг бүр ч хөгийн л юм байхгүй юу. “Москвад унгахад Улаанбаатарт дусаачихдаг” үе өнгөрсөн, тэр үеэ ахиж давтахгүйн тулд бид бодлого гаргаж хэлэлцэж байна, ингэлээ гээд “Америкт улсаа худалдах гэж” байгаа хэрэг биш.
 
Алдаатай мадагтай олон гэрээний цаана авилгын л хар хор явдаг, гэтэл авилгатай хамгийн идэвхтэй тэмцэж байгаа хүн нь Ерөнхийлөгч гэдгийг бүгд л харж байна. “Юу ч хийдэггүй” гэж шүүмжлэх, ямарваа санал санаачлага дэвшүүлэхээр утга учиргүй улайран эсэргүүцэх нь нийгмийн сэтгэцийн өвчлөлийн шинж болохоос эрүүл саруул шүүмжлэлийн үнэр ч байхгүй байгаа нь харамсалтай. “Юм хийнэ” гэдэг нь тэгээд Ерөнхийлөгчийн хувьд юу юм, эксковатор бариад газар ух гэсэн үг үү? Тэрийг чинь Ерөнхийлөгч биш эксковаторчин гэдэг хүн хийдэг. Ардчилсан нийгэмд хоёул ижил эрхтэй.
 
Тиймээс “Төвийн сахих” бодлого гэж юу болох, хэрхэн хэрэгждэг ямар үр дүнд хүргэдэг яавал зохих талаар энэ талын мэргэжилтэн, мэргэшсэн хүмүүс хялбаршуулсан тайлбар, өгүүлэл, нийтлэлийг олноор гаргаж олон нийтэд таниулах л ёстой юм байна.
 
Төвийг “Шивцаар” л сахидаг уу?
 
Миний л ажиглаж, ойлгож байгаагаар энэ “Төвийг сахих” бодлого нь өнгөрсөн зууны тэнцвэрийг барьж байсан уламжлал дээр сүүлийн нэн шинэ түүхэнд бий болсон гуравдагчийн бодлогыг нэмж дипломатын үйл ажиллагаагаар тусгаар тогтнолоо баталгаажуулах алхам юм гэж ойлгогдож байна. Айгаад байх юм байхгүй, бид ингэх ёстой, эрхтэй. Өөрөөр хэлбэл хуучин ЗХУ-ын орон зайг өнөөгийн ОХУ ба БНХАУ мөн гуравдагчийн оролцоог тэнцүүлэн дүүргэх, ингэхдээ аль нэг талтай дайсагнах буюу нэг талд хэтэрхий ойртох замаар бусадтай нь зөрчилдөхгүй байх дипломатын бодлого гэж ойлгож байна. Хамгийн товчдоо “Дайсангүй байя аа” л гэсэн үг шүү дээ.
 
Өөр зарим шалтгаан бий, жишээ нь Монголыг ШХАБ-ын гишүүн болгох шахалт байнгын шинжтэй байна. Гурван улсын удирдагчдын байнгын “Улаанбаатарын уулзалт” хийх санал энэ шахалтаас болоод явахгүй байна. Манайх л ШХАБ-аас гадуур яриа хэлэлцээрийн механизм бий болгох гэж оролдсон хэрэг. Үүнийг “Элбэгдорж Хятадад худалдагдлаа, Си Жинпин нүдээ ирмэв” гэж гутаах хэрэг байна уу?  
 
ШХАБ-ын гишүүн жижиг улсуудын эдийн засгийн дорой буурай байдал биднийг тийш алхахаас хойш нь чангааж байна. Хамгийн ойрын Киргиз, Тажикийн эдийн засгийн байдал нь ШХАБ-ын хамтын ажиллагааны хүрээнд эдийн засгийн сэргэлт хүлээх нь тааруухан үр дүнтэй байж болохыг харуулаад байна. Дэлхийн зах зээлтэй ямар нэг сувгаар холбогдохгүй л бол Орос, Хятадын зах зээлд түшиглэж хөгжих нь өөрөө өрөөсгөл гэдгийг бид ойлгож л байгаа шүү дээ. Эцсийн дүндээ бодит байдалд бид жижиг улс, манай гадаад дотоод бодлогын бүх цөм зангилаа “эрх ашгаа тулгах хүртэл хүчирхэгжихэд” биш эдийн засгаа өөд татахад л чиглэж байдаг “даруухан амбицтай” улс шүү дээ. 
 
Харин ШХАБ-ыг АНУ-ыг сөрсөн эвсэл, бараг л “шинэ Варшавын гэрээ” шахуу ойлгодог АНУ Монголын тийш хандсан ямарваа алхам бүрт эмзэг хандаж байгааг анзаарахгүй байхын аргагүй л байна. Үүний тулд л “Бид танай гуравдагч хөрш” гэж зарласан. Илүү прагматикаар сэтгэж ШХАБ-ыг “эдийн засгийн интеграци” гэж ойлгоод элсэж, оролцоогоо зохицуулаад явах саналтай АН-ын гишүүд ч олон бий. Үүний зэрэгцээ сүүлийн жилүүдэд манай улс, төлөөлсөн Ерөнхийлөгч нь олон улсын байгууллагуудтай, АПЕК, АСЕАН-тай ойр хамтран ажиллах талаар идэвхтэй ажиллаад байгаагийн эцсийн санаа нь “Манай бараа бүтээгдэхүүнийг л зах зээлдээ нэвтрүүлээч” гэсэн хүсэлт байдаг. 
 
Үүнийг л “1, 2, 3”-дагчдад ойлгуулахын тулд ямарваа нэг томъёолол хэрэгтэй байгаа, тэр нь “Төвийг сахих” гэж нэрлэгдсэн байна. Монголын төрийн жолоонд ямар ч хүчин, ямар ч хүн гарсан нэг, хоёр, гуравдагч хөршүүдээсээ аль нэгийг тоохгүй орхиж чадахгүй, болохгүй нь тодорхой энэ үед бодлогыг шүүмжлэхээсээ өмнө маш тодорхой мэдээлэл шаардаж, яг юу болохыг нарийн задлаж хэлэлцэх нь илүү үр дүнтэй байна. Түүнээс Төвийг сахих, Шивцаар, Цэвээн гурвыг л яриад л байвал яриад л байна. 
 
Нэг бол өвөг дээдэс л дандаа ухаантай байдаг, нэг бол хойд урд хөршийн удирдагчид ухаантай байдаг, эсбөгөөс Америк, Европын удирдагчид ухаантай байдаг, Монгол л болдоггүй “тэнэгүүдийн орон” гэлцэж, үргэлж субьектив хүчин зүйлээс аврал эрж, өөрсдийгөө голдог энэ өвчнөөс салж, идэвхтэй оролцоогоороо бодлогод нэмэр болдог баймаар. Энэ л боловсролтой монголын дүр төрх болж чадна. 
 
Яагаад энэ бидний үе ухаалаг шийдвэр гаргах чадваргүй гэж, яагаад бид муу гэж, ирээдүй хойч маань энэ бидний үед “Төвийг сахих” маш оновчтой бодлого томъёолсон шүү гэж яагаад дурсаж болохгүй гэж? Тэр тусмаа Монголын “төвийг сахих” бодлого нь хөгжил дэвшил аажмаар шилжиж буй цэцэглэсэн дорнын ертөнцөд үлгэр дуурайл шинэ үзэгдэл болж болохгүй юу? “Үлгэрлэвээс монгол лугаа адил төвийг сахих...” талаар хэн нэгэн бичиж ч магадгүй. Түүнээс “Элбэгдорж лугаа адил...” гэж хэн ч бичихгүй, энэ бол улсын бодлого. Шүүмжлэл сайн, ингэх тусам алдаа гаргах боломжийг хааж гэмээ нь шүүмжлэл тустай байх гол үүргээ гүйцэтгэнэ гэдгийг л санацгаавал ямар?...
 
 
А.Баатархуяг
 

83 сэтгэгдэл харуулж байна        

  1. Төвийг сахивал Түвд болно. Түвд болвол Хятадад залгиулна.

    Зочин, 2015-10-20 11:25:33, 49.0.161.236Хариу бичих

  2. Хэрэв та Атеросклероз буюу Тархи-Зүрх судасны хатуурал нарийсал, ишеми, Артерийн даралт ихсэх, хуян хөөрөх зэрэг эмгэгээс эрүүлжихийг хүсвэл "судас цэвэрлэгч Ли Эр Кан" бүтээгдэхүүнийг хэрэглээрэй. Тус бүтээгдэхүүн Монголд зарагдаад 10 жил болж байгаа бөгөөд ЭМЯ, МХяналтын зөвшөөрөлтэй бүтээгдэхүүн юм. Утас: 96665038 10 жилийн ойд тохиолдуулан 1 бүтээгдэхүүний урамшуулалтай байгааг сануулъя. Бүтээгдэхүүний танилцуулга линкийг орууллаа. https://www.youtube.com/watch?v=CBGK4Pu-94I

    Зочин, 2015-10-20 12:30:18, 202.179.20.85

    Хэрэв та Атеросклероз буюу Тархи-Зүрх судасны хатуурал нарийсал, ишеми, Артерийн даралт ихсэх, хуян хөөрөх зэрэг эмгэгээс эрүүлжихийг хүсвэл "судас цэвэрлэгч Ли Эр Кан" бүтээгдэхүүнийг хэрэглээрэй. Тус бүтээгдэхүүн Монголд зарагдаад 10 жил болж байгаа бөгөөд ЭМЯ, МХяналтын зөвшөөрөлтэй бүтээгдэхүүн юм. Утас: 96665038 10 жилийн ойд тохиолдуулан 1 бүтээгдэхүүний урамшуулалтай байгааг сануулъя. Бүтээгдэхүүний танилцуулга линкийг орууллаа. https://www.youtube.com/watch?v=CBGK4Pu-94I

    Зочин, 2015-10-20 12:30:21, 202.179.20.85

    ЭЭ одоо болиоч ээ ,ямар улс гүрнүүд Төвийг сахидагийг ч мэдэхгүй хэвтэж...эрээвэр хураавар улсаас бүрдсэн улс орнууд дотоод хагарал бутрал аа дарах гэж төвийг сахидаг , хоёрт Үндсэн хууль ,гуравт Олон улсын хуулиар баталгаажсан байдаг юм шүү дээ ! Манай Элбэгдоржийн санаархал бол Үндсэн хуулийг засварлах санаархал ,даанч амжихгүй л дээ...ингэж цээжний бангаар шааж хоёр хөршийн элэг доог болох хэрэг байсан юм уу ? Путин Каспийн тэнгисээс далавчит СС-Н-30 пуужин Ойрх Дорнод ,Сириин Исламын Улс руу харваж Хятад , Америк 2-ыг алмайруулж агаарын довтолгооноос хамгаалах Америк Хятадын технолог хуучирсныг харуулж ,суухад манайх нь төвийг сахидаг улс болж "хошгирч хошин шогтдох"оо боливол таарна Шинжаан Уйгар , Дундад Ази ,ирээдүй дээ Төвдөд юу ч болох юм билээ..Саяхан Казахстанд болж өнгөрсөн Ойрх Дорнодын асуудлыг шийдэх СНГ-ийн уулзалтанд Туркестаны ерөнхийлөгч "Төвийг сахих статус "аа болоод очиж чадаагүйг бодвол ,Монгол мэтийн буурай улсуудад "уламжилт" хөрш Орос Ах нараас аа хөндийрнө гэдэг туйлын мулгуй хэрэг.Тэгэх тусмаа монголчууд шиг түүхтэй улсуудад бүтэшгүй хэрэг л дээ

    ша.баатар, 2015-10-20 13:36:01, 94.242.246.24

    Тэгээд яахийн. Оросыг дагаад далдаганаад байх уу

    Зочин, 2015-10-20 14:18:29, 202.70.46.212

    Мөрөөрөө мөөмөө унжуулаад, олон тийш далжиганалгүй сууж бай гэсэн үг.

    Зочин, 2015-10-20 15:57:11, 49.0.161.236

    Баатархуяг ааа Таны мэдлэг, тархины багтаамж иймэрхүү юм бичхэд үнэхээр хүрэлцэхгүй байна!!!!!!!!!! Шуудл хэлие!! Бүх л зүйл дээр харагдаж байна. Та уг нь зөндөө гайгүй хүмүүсийн сүүдэр дор явлаа гэвч олигтой сайжрахгүй байгаа нь ердөө л таны тархины багтаамжийн асуудал юм. Элбэгд оржийг өмөөрөх аядаад байгаа нь ямар учиртай вэ??????? Гэдхээ таны өмөөрөх өнцөг ерөөсөө болохгүй харин ч элбэгт гай болоод байна!! Таны мэдлэг хүрэхгүй байна. Жишээ нь Германд болсон нүүр зарах асуудал дээр бол Германы Бундеслагийн албан хуудсан дээр Герман хэлээр маш тодорхой бичсэн байсан, одоо ч байгаа: Элбэг дорж Оросгүйгээр, Оросоор дайралгүйгээр, Нүүрс бусад барааг Германд хүргэнэ гээд!!!!! Оросууд ч ингэж хэлсэнийг сайн мэдсэн, зөв ойлгооод өөрсдийн сувгаараа дамжуулсан!!!! иймэрхүү ил тод асуудлыг худал мушгиад байгаа нь Баатархуяг ах минь өөрийн ч увайгүй чадваргүй, оймсонд хавчуулагдаж шивэрээр хоололдог арчаагүй гар гэдгийг харуулж буй хэрэг.

    Зочин, 2015-10-20 17:03:58, 43.242.243.92

    Bie daaj bodlogo yvuulahaas uhtlee aij bgaa zarim neg humuus unuul orosuudaasaa salj bolohgui geed tenegtej bgaa bid chini tusgaar uls

    Zochin, 2015-10-20 17:35:46, 31.33.41.104

    Одоо бие даасан бодлого явуулж байгаа юм байхгүй шүү дээ. Вашингтон, Лондонгийн заавраар л явж байгаа даг. Рио Тинтогоор дамжуулж. Оросыг дагаж нал гэсэн хүн нэг ч алга. Монгол улс Оросоос салаад нүүгээд явах боломжгүй. Хоёр хөрштэйгөө сайн харилцаатай л бай гэсэн үг.

    Зочин, 2015-10-20 17:51:03, 49.0.161.236

    Монгол Улсын Их Хурлын дарга Зандаахүүгийн Энхболдод өнөөдөр /2015.10.20/ Ерөнхийлөгчийн Хүний эрх, хуулийн бодлогын зөвлөх Ч.Өнөрбаяр Монгол Улс байнга төвийг сахих тухай хуулийн төслийг өргөн барив. http://politics.news.mn/content/225345.shtml Баатархуягийн зорилго ойлгомжтой боллоо.

    Зочин, 2015-10-20 19:37:22, 49.0.161.236

    BEEJINGEES ZAHIALSAN ORKESTRIIN HUG AYAlGUUG TAARUULAKH GEJ EBI YOSTOI ALIIG AA ALDAJ BNA DAA

    Зочин, 2015-10-21 07:26:10, 107.77.92.92

    Оростой ойр дотно харицаатай байхгүй бол тэд биднийг Хятадын цагаачидаас хамгаалахгүй.Өөрсдөд нь дайсагнаад бгаа Монголчуудыг эхнээсээ ирээд сууришаад эхэлчихсэн дараагын сая сая нь ирэхээр бэлдэж бгаа Хятад цагаачидыг хараагүй ЮМ ШИГ Оросууд НҮДЭЭ аньчихна.3-дагч хөршийн хувьд Америк Монгол руу орож ирэх олон сая Хятад цагаачидийн эсрэг юу ч хийхгүй.Тэгээд ч Америк,Канад,Австральд 1860-аад оноос хямд ажиллах хүч гэж олон сая хятадуудыг олон удаа аваачиж сууришуулсан.Тэр хятадуудын үр удам одоо Америк,Канад,Австралийн Сенат,Конгресс,парлемент,бүх шатны шүүх,засгын газар,орон нутгын удирдах байгууллагууд,том компаниудад өндөр албан тушаалд олуулаа бгаа.Бас том хотуудын заримийнх нь хүн амын 40% болтолоо олширсон хятад гаралтай иргэдийн дуу хоолой,лобби,сонгуулийн саналын нөлөө маш их.Тэгэхээр Америк,Канад,Австраль,НАТО нь Монголыг өмөөрж хэзээ ч Хятадтай муудалцахгүй.Тэгэхээр төвийг сахина гэдэг бол ганц хамгаалалт болсон Оростой стратегийн түншлэлээ цуцалж орож ирэх олон сая хятад цагаачидийн өмнө ямар ч хамгаалалтгүй болно гэсэн үг.Үнэндээ 1911 онд Богд Хаант тусгаар Монгол улсыг байгуулахаас эхлээд Оросууд байнга Хятадаас хамгаалж байсан билээ.Түүнээс биш цуглуулаад цуглуулаад 10 мянгаас нэг их хэтэрж бгаагүй Монгол цэргүүдээс айсандаа Хятадууд Монгол руу олон сая цэргээр довтлоогүй гэж бодож бн уу ?Үнэндээ Хятадууд Монгол руу 10 сая цэрэг явуулсан ч чадахаар бсан юм.Оросоос айсан учираас дээд тал нь 70 мянган цэрэг л явуулж бсан.Үнэндээ Хятадын цэргийн эрхтэнүүд ихэнхи нь өөрийнхөө мэдэлд олон сая цэрэгтэй,цэрэг нь зэвсэг сайтай бсан.Гэтэл Монголчуудад Оросууд зэвсэг,сум үнэгүй их хэмжээгээр өгөөгүй л бол Монголчууд хятад цэргийн эсрэг 17-р зууны цөөхөн цахиур буу,ташуураас өөр гартаа барих юмгүй бсан юм.Эрчүүдийн тал нь лам учираас 10 мянгаас олон цэрэг цуглуулж чадаагүй юм.Тийм байхад 1911 онд дан өөрийнхөө хүчээр тусгаар тогтночихсон юмшиг юм ярих юм.1911-ээс 1919 онд Монгол цэргийг орчин үеийн байлдааны тактик,зэр зэвсэгт сургасан хүмүүс бас л Оросын цэргийн сургагч нар бсан юм.Үнэндээ та нарын шүтээд бгаа Америк,Англи,Франц,Герман чинь 1911-ээс 1914 оны хооронд Хаант Орос улсыг маш их шүүмжилж олон удаа эсэргүүцэлийн ноот бичиг өгөж бсан.Тэр шүүмжилэл нь юуны тухай бсан бэ гэхлээр :-Орос улс нь Богд Хаант Монгол улсыг байгуулагдахад нь зэр зэвсэгийн тусламж үзүүлж мөн монголчууд руу 50 мянгаас олон цэргээр дайрвал Оросын цэргийн их хүчээр Хятад руу довтолно гэж сүрдүүлсэнийг шүүмжилсэн юм.Нэг ёсондоо барууныхан Монголыг Хятадаас салаж тусгаар улс болохыг эсэргүүцэж бсан юм

    Зочин, 2015-10-21 14:35:47, 43.242.243.166

    Америк,НАТО-гын хувьд Монгол бол Хятад хэмээх өрсөлдөгчөөсөө илүү том мод-(айлынхаа тэрэг юм уу тэмээ)-ыг идэхийн тулд сул хаяж өгөх шатарын хүү шүү дээ.Монголыг олон сая хятад цагаачидад хаяж өгөөд хариуд нь Хятад улсаар Пакистан,Иран,Хойд Солонгосын асуудал дээр буулт хийлгүүлэх болно.

    Зочин, 2015-10-21 14:40:48, 43.242.243.166

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  3. Мөнгө байхгүй бол Швейцар цэрэг ч байхгүй

    Зочин, 2015-10-20 11:32:23, 49.0.161.236Хариу бичих

  4. Таны нэр:

    Тайлбар:

  5. Германд саяхан хэвлэгдсэн, “Орос Хятадын завсар дахь Монгол Улс” ном Өрнөдөд oлон уншигчдын анхаарлыг татаж, гуйлгээтэй байна. Дэлхийд том сүлжээ Amazon-оор US$ 50 зарагдаж буй энэ номын монгол,орос хувилбар Интерном, УИД зэрэгт их хямд байна. 99187553 -аар ярьж илүү хямдаар авч болохоор байна. Өрнөдөд зарагдаж буй холбоос нь : http://www.amazon.com/Mongoliya-tiskakh-eye-sosedey-blagopriyatnye/dp/3659592781/ref=sr_1_fkmr0_1?ie=UTF8

    suren, 2015-10-20 11:36:16, 202.179.20.102Хариу бичих

  6. Таны нэр:

    Тайлбар:

  7. http://sonin.mn/news/politics-economy/49713

    Зочин, 2015-10-20 11:36:17, 49.0.161.236Хариу бичих

  8. Таны нэр:

    Тайлбар:

  9. баатархуяг минь чи өнөөдөр харин овоо хүн шиг эрүүл ухаанаар бичсэн байх чинь овоодоо баярлалаа монгол улс байнга төвийг сахисан улс гэдгээ албан ёсоор зарлаад үүнийгээ орос хятад америк япон солонгос энэтхэг герман англи францаар хүлээн зөвшөөрүүлээд хойд урд хоёр хөрштэйгээ сая японтой байгуулсан худалнааны нэн тааламжтай нөхцлийн гэрэ хийгээд авбал ч хорьдугаар зууны туршид тусгаар тогнолын төлөө тэмцэж халуун амиа өргөсөн дээсийн минь хүсэл сая бүрэн утгаараа биелэж байгаа нь тэр дээ

    зочин, 2015-10-20 11:39:34, 202.179.20.120Хариу бичих

  10. Баатархуяг ахааа????? Та хар дааа. < < < Элбэгдөрж Германд хэлсэ үг: Монголчууд түүхий эдээ Оросоос өөр замаар Европт хүргэнэ> > > == == ===== << <Манай хэвлэлээр: Элбэг европ руу Оросоор дамжуулахгүй тээвэрлэнэ> >> үүнд бид Элбэг доржийн хэлсэнийг гуйвуулсан гэж үүү????? кккккккк чухам юууг яаж гуйвуулсан гэж???????????? 1 2=3; 2 1=3; Адил бишүүүүү?????????? Баатархуяг аааа??????

    Зочин, 2015-10-20 17:20:41, 43.242.243.92

    Энэ лалруудыг ТЕГ анхааралдаа авах хэрэгтэй. Оросоор дайруулахгүй, Оросоос өөр замаар Европт түүхий эдээ хүргэх нь хэнд хортой гэж?

    Зочин, 2015-10-20 19:53:59, 202.21.112.202

    Агаараар төмөр зам тивих нь уу?

    Зочин, 2015-10-20 20:29:35, 49.0.161.236

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  11. Hujaa baatarhuyag hediig avav. Chi munguur bichdeg gee biz dee. Tuviig sahival hytadad ezlegdene sh de

    Зочин, 2015-10-20 12:27:21, 103.229.123.30Хариу бичих

  12. Ийм сэдвийг мөнгөөр бичдэг гэж ойлгодог болтлоо балайрсан энэ нөхрийг яах вэ, Та минь ээ?

    Зочин, 2015-10-21 14:52:06, 202.21.112.202

    Улаан хамгаалагч болтлоо тархиа угаалгасан чамаыг харин яалтай билээ

    Зочин, 2015-10-21 20:55:24, 150.129.142.149

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  13. Зөв санал санаачлага байна. Асуудлыг дэвшүүлсэн хувь хүнд нь биш, дэвшүүлсэн асуудалд нь төвлөрч эрүүлээр хэлэлцдэг болоё оо таминь ээ. Тэрнээс худлаа хийрхэл, хэрүүл уруул биднийг юунд ч хүргэхгүй. Ядаж л Хүргэн Хүү кинон дээр гардаг шиг Дэмбэрэл л хэлсэн болохоос биш уг нь үнэн үг шүү-гээд эзнийг нь биш хэлсэн үгийг нь чухалчилдаг Жамц баян шиг л байя л даа.

    Зочин, 2015-10-20 12:56:03, 202.131.232.34Хариу бичих

  14. Таны нэр:

    Тайлбар:

  15. 1941-06-22-нд Монгол улс төвийг сахихаа зарласан бол өнөөдөр тусгаар тогтносон улс байж чадах байсан уу?

    Зочин, 2015-10-20 13:06:10, 49.0.161.236Хариу бичих

  16. Тэгээд яагаав наадхийг чинь бичсэн байна. Тэр үед Оросыг дагахаас өөр аргагүй байсан, коммунизмыг биш оросыг дагасан нь ийм учиртай гэхчилэн. Юм уншаад ойлгодоггүй юм бол битгий юм уншиж бай, хар мал аа.

    Зочин, 2015-10-20 19:55:18, 202.21.112.202

    Уншаад худлаа гэдгийг нь ойлгочихоод байна.

    Зочин, 2015-10-20 20:29:02, 49.0.161.236

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  17. Их зөв тайлбар тавьсан байна. Итгэл үнэмшил төрөхүйц байна. Гэхдээ л ... сэтгэл нэг л төвийг сахих үзэл гэдгийг дэмжихгүй л байна

    Зочин, 2015-10-20 13:07:13, 202.180.220.72Хариу бичих

  18. Таны нэр:

    Тайлбар:

  19. Сайтар бодож тунгаах асуудал шүү дээ. Өнөөдөр төвийг сахих улс болов хэмээн зарлаад маргааш нь бодит байдал дээр хэрэгжинэ гэж байхгүй нь ойлгомжтой. Маш олон эрэмбэ дараатай бодлого үйл ажиллагаа явуулах байх.Хамгийн гол нь муур ямар өнгөтэй байх нь хамаагүй хулгана барьж чаддаг байх ёстой гэсэн зарчмаар манай улс бүхий л аюулгүй талын арга хэмжээнүүдийг дэс дараатай авч хэрэгжүүлэх нь чухал бус уу

    Зочин, 2015-10-20 13:12:28, 202.179.28.22Хариу бичих

  20. Таны нэр:

    Тайлбар:

  21. ТӨВИЙГ САХИХ НЬ ХЯТАДАД НЭН АШИГТАЙ ЮМ БАЙНА http://gashuun.mn/1889

    Зочин, 2015-10-20 13:27:45, 103.229.123.30Хариу бичих

  22. Наад gashuun.mn сайтын эзэд нь сар бүр хятадад өвөр монголын хэвлэлийн хорооны зардлаар жуулчилдгийг бодвол ингэхээс аргагүй ээ.

    Зочин, 2015-10-20 19:56:51, 202.21.112.202

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  23. Хөөрхий эрүүл мэнд нь ямар бол...?Гэнэт гэнэт хачин яриа үйлдэл хийх юмаа. Нөгөө нэг АСЕМ-ийн уулзалтыг нь хийх гэж монгол бүсээ чангалж,дампуурлаа зарлахдаа тулаад байгаа байх доо. Одоо аядвал ямар вэ?? Дийлэхээ байлаа..Багш эмч сувилагч нар цалингаа хасуулаад өлмөн зөлмөн байна...

    айлын эрх хүү, 2015-10-20 13:27:57, 103.26.193.244Хариу бичих

  24. Хэрэв чам шиг эрхлээд төрийн бөгс хараад суугаад байвал ингэдэг юм. Харин хүн өөрийнхөө төлөө тэмцэж амьдардаг юм. Цалингаа голоод байгаа хүмүүс гараад зах зээл дээр хөдөлмөрөө үнэлүүлж болно. Хэн ч хориогүй. Маркс юу гэлээ? Капиталист нийгэм хүн хувийн талаар чөлөөтэй, гэхдээ пролетари анги хөдөлмөрөө мөлжүүлж амьдрахаас өөр аргагүй учраас гинжлэгдсэн байдаг. Гинжнээсээ өөр алдах юм тэдэнд үгүй гэхчилэн. Тиймээс пролетари баймааргүй бол хөрөнгөтөн л болж дээ, эрх хүү минь.

    Зочин, 2015-10-21 12:45:51, 202.21.112.202

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  25. Төрийн тэргүүн нь хүн ч өөдтэй байсан бол, хэлсэн үг нь бодлоготой байсан бол хэн юу гэж нулимж байхав. Муу муухай бүхнийг дэвэргэсээр байгаад эцэстээ тэр бүхэн нь нийгмийг тас хар болгож гүйцлээ. Хэлсэн үг рүү нь нулимах бол бүр бага хэрэг болоод байна. Юу хэлж ярьж байгаагаа ч мэдэхгүй, өөрөө өөрийхөө ярьсныг эргээд нулимдаг төрийн тэргүүнтэй улсад өөрөөр ямар ч байхав дээ.

    Зочин, 2015-10-20 13:28:14, 182.160.0.41Хариу бичих

  26. Баатархуяг ахааа????? Та хар дааа. < < < Элбэгдөрж Германд хэлсэ үг: Монголчууд түүхий эдээ Оросоос өөр замаар Европт хүргэнэ> > > == == ===== << <Манай хэвлэлээр: Элбэг европ руу Оросоор дамжуулахгүй тээвэрлэнэ> >> үүнд бид Элбэг доржийн хэлсэнийг гуйвуулсан гэж үүү????? кккккккк чухам юууг яаж гуйвуулсан гэж???????????? 1 2=3; 2 1=3; Адил бишүүүүү?????????? Баатархуяг аааа??????

    Зочин, 2015-10-20 17:21:08, 43.242.243.92

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  27. Tuviig sahij bolohgui.Hen ch bish bolno.baatarhuayg mini montsame-iin dargaar ebe ah chini tavij ugch bsan um uu.Iim ch um bichih gej.elbegee excavatarchin bish ch gesen helsendee hezee ch hurdeggui hun.Iim huneer iim auyaltai togloomd oroh erh ugch bolohgui.Tuviig sahidag ch bai 5-10 jiliin daraa yariya.7 hemjij 1 ogtolyo.Yamar yaaral irsen bish.Uls ornoo har.25 jil tegeed zuv yavchihsdan ni ene uu.Ugaasaa dotroo taltsah tom shaltgaanguide udii daitai bgaa bolohoos. Bolie naizuudaa.

    Mgl, 2015-10-20 13:39:33, 202.180.220.72Хариу бичих

  28. Таны нэр:

    Тайлбар:

  29. TOVIIG SAHINA GEDEG BOL ZANGUUNII ULGER ELBEGDORJIIN SHOU HOSHGIRUULALT BUSDAD TAALAGDAH GESEN HULHIDALT ELBEGDORJ SHIG HOJUULAN MANUUHAI SHIIDEED HIIDEG ZUIL BISH ENE BOL TARHI UGAALT

    Зочин, 2015-10-20 13:56:53, 178.115.130.186Хариу бичих

  30. Таны нэр:

    Тайлбар:

  31. ENE MUU GAZARIIN BETEG SHIG MUUHAI NOVSH MEDEED HIIDEG ZUIL BISH SHUU ARD TUMEN SHIIDDEG ZUIL ARD TUMEN UGUI GEJ HELNE SUDLAACH GANHUAYGIIG UNSH TEGVEL OILGONO

    Зочин, 2015-10-20 13:58:56, 178.115.130.186Хариу бичих

  32. Таны нэр:

    Тайлбар:

  33. Ene bol shine asuudal bish. Umnu ni yarigdaj l baisan. Gehdee heregjih mahadlal mash baga tul hoishilsoor baigaa yum. Heregjih bolomjtoi esehiig bolohgui yaridag humuus yarij l baina.

    Зочин, 2015-10-20 14:10:22, 205.197.242.149Хариу бичих

  34. Таны нэр:

    Тайлбар:

  35. Санаа нь бол зөв. Гэхдээ л юм яриад эхлэхээрээ өөрийгөө хянаж чаддаггүй чалчаа Ерөнхийлөгч өө бид яах вэ ядаж энд тэнд явахдаа хэлэх үгээ бэлдэх ийм синхрон орчуулга болж магадгүй гэсэн хэсгээ сайтар хянахи багтай болмоор юм. Энэ Баатархуягийн хэлж байгаагаар бид дутагдлыг нь хэлж болохгүй юм байна л даа.Эксковарчин нэг л эвгүй хөдөлвөл онхолдож аваар осол амь нас сүйрнэ гэтэл Ерөнхйилөгч яаж байна олигтой ажиллал даа

    opponent, 2015-10-20 14:52:12, 122.201.24.228Хариу бичих

  36. Баатархуяг ааа Таны мэдлэг, тархины багтаамж иймэрхүү юм бичхэд үнэхээр хүрэлцэхгүй байна!!!!!!!!!! Шуудл хэлие!! Бүх л зүйл дээр харагдаж байна. Та уг нь зөндөө гайгүй хүмүүсийн сүүдэр дор явлаа гэвч олигтой сайжрахгүй байгаа нь ердөө л таны тархины багтаамжийн асуудал юм. Элбэгд оржийг өмөөрөх аядаад байгаа нь ямар учиртай вэ??????? Гэдхээ таны өмөөрөх өнцөг ерөөсөө болохгүй харин ч элбэгт гай болоод байна!! Таны мэдлэг хүрэхгүй байна. Жишээ нь Германд болсон нүүр зарах асуудал дээр бол Германы Бундеслагийн албан хуудсан дээр Герман хэлээр маш тодорхой бичсэн байсан, одоо ч байгаа: Элбэг дорж Оросгүйгээр, Оросоор дайралгүйгээр, Нүүрс бусад барааг Германд хүргэнэ гээд!!!!! Оросууд ч ингэж хэлсэнийг сайн мэдсэн, зөв ойлгооод өөрсдийн сувгаараа дамжуулсан!!!! иймэрхүү ил тод асуудлыг худал мушгиад байгаа нь Баатархуяг ах минь өөрийн ч увайгүй чадваргүй, оймсонд хавчуулагдаж шивэрээр хоололдог арчаагүй гар гэдгийг харуулж буй хэрэг.

    Зочин, 2015-10-20 17:04:12, 43.242.243.92

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  37. Баатархуягийн гаргалгаанууд зѳвѳѳ! Ѳѳр нэг үндэслэл бий тэр нь Дэлхийн олон туйлт удирдлага бодитой болсоор байна Дэлхий ГЕО байдал! Орос конструктив бодлогоо хэрэгжүүлнэ, Америк байр сууриа тавихгүй гэж элдвээр үзэж тарна Эндээс алийг нь монгол улс баримжаалах ёстой вэ! Алий нь ч биш ТѲВИЙГ САХИХ! Америкийн цэргийн бааз Германд 118, Японд113 бий. Монголд байгуулах санал тавьсаар байгаа. Нѳгѳѳ талаас Орос манайд Олон тулгуурт бодлогоо сая Энхболдыг айлчлах үеэр шууд тулгасан Монгол алий нь зѳвшѳѳрѳх ёстой вэ! Алий нь ч биш ТѲВИЙГ САХИХ!

    нийтлэлч, 2015-10-20 15:09:31, 178.190.113.97Хариу бичих

  38. Баатархуяг ахааа????? Та хар дааа. < < < Элбэгдөрж Германд хэлсэ үг: Монголчууд түүхий эдээ Оросоос өөр замаар Европт хүргэнэ> > > == == ===== << <Манай хэвлэлээр: Элбэг европ руу Оросоор дамжуулахгүй тээвэрлэнэ> >> үүнд бид Элбэг доржийн хэлсэнийг гуйвуулсан гэж үүү????? кккккккк чухам юууг яаж гуйвуулсан гэж???????????? 1 2=3; 2 1=3; Адил бишүүүүү?????????? Баатархуяг аааа??????

    Зочин, 2015-10-20 17:21:25, 43.242.243.92

    Линкийг нь тавиач ээ тэгээд. Орос Германаар... Энэ нэг амьтан юу гээд ичсэн хүн хүн ална гэгч болоод дэвхцээд унав аа?

    Зочин, 2015-10-21 12:47:25, 202.21.112.202

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  39. Guravdagch hursh-iin (NATO, USA, EU) achaar Mongol Uls gaigui l hugjsun. Odoo NATO-giin demjleg ugui boloh baih oo.

    25 jil zuv yavsaan , 2015-10-20 15:38:12, 85.182.160.174Хариу бичих

  40. Таны нэр:

    Тайлбар:

  41. Натан Ротшильд (1777-1836): «Кто контролирует выпуск денег, контролирует правительство». «Не важно, какая марионетка сидит на троне в Британской империи. Человек, который контролирует выпуск денег в Британии, контролирует Британскую империю, я и контролирую выпуск денег в Британии».

    Зочин, 2015-10-20 16:09:59, 112.72.13.192Хариу бичих

  42. Таны нэр:

    Тайлбар:

  43. Teneg mal uu esvel hyatad hoshnogo uu chi

    E.bileg, 2015-10-20 16:47:24, 77.218.224.249Хариу бичих

  44. Таны нэр:

    Тайлбар:

  45. Баатархуяг ааа Таны мэдлэг, тархины багтаамж иймэрхүү юм бичхэд үнэхээр хүрэлцэхгүй байна!!!!!!!!!! Шуудл хэлие!! Бүх л зүйл дээр харагдаж байна. Та уг нь зөндөө гайгүй хүмүүсийн сүүдэр дор явлаа гэвч олигтой сайжрахгүй байгаа нь ердөө л таны тархины багтаамжийн асуудал юм. Элбэгд оржийг өмөөрөх аядаад байгаа нь ямар учиртай вэ??????? Гэдхээ таны өмөөрөх өнцөг ерөөсөө болохгүй харин ч элбэгт гай болоод байна!! Таны мэдлэг хүрэхгүй байна. Жишээ нь Германд болсон нүүр зарах асуудал дээр бол Германы Бундеслагийн албан хуудсан дээр Герман хэлээр маш тодорхой бичсэн байсан, одоо ч байгаа: Элбэг дорж Оросгүйгээр, Оросоор дайралгүйгээр, Нүүрс бусад барааг Германд хүргэнэ гээд!!!!! Оросууд ч ингэж хэлсэнийг сайн мэдсэн, зөв ойлгооод өөрсдийн сувгаараа дамжуулсан!!!! иймэрхүү ил тод асуудлыг худал мушгиад байгаа нь Баатархуяг ах минь өөрийн ч увайгүй чадваргүй, оймсонд хавчуулагдаж шивэрээр хоололдог арчаагүй гар гэдгийг харуулж буй хэрэг.

    Зочин, 2015-10-20 17:04:33, 43.242.243.92Хариу бичих

  46. Ta nar bisgyi l ylas terj lee!!!asig ni yu bna?Ard tymen doroitoj bna!abilgagch nar alzaij bna!odoo yah be?Mongoliin ard tymeniig doromjilson tor barisan ene hymyysiig zemiig ni sorond ni syylgaj yhaajuulahgyi bol heterhii tansaglaad hyn terlehtenii zam merees salaad yabchihlaa!!neg l ikhe hydal yarisan hymyys!ylas terchid geheeree iim hyyrmag baih yostoi yum sig bolchihloo!!yamarch ytga alga daa!!ard tymenii dyrgyig ikhe hyrgebel ta nar ikhe hyrald bitgii hel iluu gerteen ch syyj chadahgyi gej medeerei!ta nariig haanaas ch gesen olood ard tymen siitgeh bolno!bitgii basaarai?Muusain ygaadsanyyd aa!!!Elbegdorj,Bat-yyl,terd baigaa nobsnyyd aa!!!hynencheryyd ee!!!chaazaar abiachih chag irnee!!!ta nar Mongoliig erend oryylsan bid teleh yum bis gej hanhalzaj baigaa baih?Ta naraas zaabalch ygyi toochoh bolno!!!!!

    YUgaan bicheed soliorood yabchihab?????, 2015-10-20 19:44:44, 148.60.83.134

    Тэгээд чи нэрээ нууц сэтгэгдэл бичхээс өөр яахын. Өлөн бөөс өө?

    Зочин, 2015-10-20 19:59:32, 202.21.112.202

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  47. Huuchin Moskva-d naitaahad Ulaanbaatar haniadag gedeg bish bil uu? Zugeer l ulsaa hudaldah erh ashigtaa tohiruulan denduulen tarhi ugaaj baigaa uruvdmuur oroldlogo hiij uuniig bichjee. Unuudur tsag uur bolson ni uneen. Harin Amerik esvel Baruuny neg dood tushaaltan hooloigoo zasahad yurunhiilegchiin ordond dooshoogoo guilgeged tsag irseen gej...hehehe! Tsaash ni gaigui uhaalag ene baatarhuyag met ni hudaldagdaa l ...

    Зочин, 2015-10-20 17:05:23, 103.9.90.225Хариу бичих

  48. Таны нэр:

    Тайлбар:

  49. Төвийг сахиж болохгүй. Бид харин Хагас парламенттай Бүгд Найрамдах Улс болох хэрэгтэй. Засаглал нь Ерөнхийлөгчийнх. Бүхний дээр АРД ТҮМЭН байна.

    Зочин, 2015-10-20 17:22:18, 43.242.243.26Хариу бичих

  50. жинхэнэ тархины тураал байна даа чи

    Зочин, 2015-10-20 20:29:42, 43.242.243.199

    Ard tumen huzeech uls orniig avch yavdaggui yum. Bugdeeree tiim ih uhaantan bolchihson uu!

    Зочин, 2015-10-21 07:18:56, 109.76.50.111

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  51. зарлахаасаа өмнө олон улсын төвшинд яаж хүлээж авах,яаж баталгаажуулж болох хууль эрх зүйн хувьд ямар баых гэх мэтээр судлаж үзээд монгол улсад ашигтай эсэхийг тодорхойлох байсан юм тэрнээс биш шөнө зүүдэлчихээд өглөө нь цэцэн мэргэн хүн болох гэж хашгирах хэрэгүй Баатархуягын хувьд төлөөсөө төлж баыгаа царай нь тэр болохоос өөр юуч биш хүний амаар цээж бичиг бичдэг бас захиалгын бичээч

    Зрчин, 2015-10-20 17:53:32, 150.129.142.149Хариу бичих

  52. Таны нэр:

    Тайлбар:

  53. Elbegdorj eronhiilogch za daa itgehed hetsuu bn.

    Зочин, 2015-10-20 17:54:06, 202.179.11.134Хариу бичих

  54. Таны нэр:

    Тайлбар:

  55. ENE HEDEN HUJAA NAR MONGOLIIG SAMARAH GEED UHELDEED BAINA BAATARHUAYG GEDEG HUJAA GOLOG ELBEG HUJAAG DEMJIJ TOVIIG SAIAY GEJ BAINA UYANGA GEDEG HUJAA DUUGARAH BURIIDEE UNDSEN HUULIA OORCHILEOO GEJ BEEJIN AYALGAAR GUNGINAH YUM MUUSAIN ILJIG TOROLTONGUUD EE ZUGEER L BAIGAARAI MOROOROO TARGAN HONINII MAH ZUSALBAL ZUSAL UGUI BOL ZUVAA MEDNEE TANAI

    Зочин, 2015-10-20 18:22:56, 77.119.130.20Хариу бичих

  56. Таны нэр:

    Тайлбар:

  57. БААТАРХУЯГ ГЭЖ ЛУУХААН ЭХНЭР УЯНГА НЬ ЛУУХААН.2 ЛУУХААН.МОНГОЛЫН ТӨЛӨӨ ЮМ ХИЙЛЭЭ ЮУ.СОГТУУ ОРОСУУД АМЕРИКТ ХАЛЖ ЯДАХДАА ХИЙМЭЛ ХҮЙТЭН ДАЙН БИЙ БОЛГОЖ БАЙНА.ОРОСООС ӨӨР ОРОН ДЭЛХИЙ ДЭЭР ХҮЙТЭН ДАЙН ГЭЖ СОЛИОРЧ БАЙГАА ЮМ АЛГА.СОГТУУ ИВАНУУД ХАНЬ ОЛДОХГҮЙ ХАВЬТСАН УЛС БОЛГОНЫГ ТАТАХ ГЭЖ ОРОЛДОЖ БАЙНА ЛД АА.

    лУУХААН БААТАРХУЯГ, 2015-10-20 19:24:24, 122.201.31.52Хариу бичих

  58. Таны нэр:

    Тайлбар:

  59. Монгол Улсын Их Хурлын дарга Зандаахүүгийн Энхболдод өнөөдөр /2015.10.20/ Ерөнхийлөгчийн Хүний эрх, хуулийн бодлогын зөвлөх Ч.Өнөрбаяр Монгол Улс байнга төвийг сахих тухай хуулийн төслийг өргөн барив. http://politics.news.mn/content/225345.shtml Баатархуягийн зорилго ойлгомжтой боллоо.

    Зочин, 2015-10-20 19:36:54, 49.0.161.236Хариу бичих

  60. Монголчууд хийдэг ажлаа хэнээр ч заалгахгүзй ярьж хэлэлцээдч хийж байна. Чам шиг хужаад юуны хамаа, амаа хамхиж яв, новш оо.

    Зочин, 2015-10-20 20:10:37, 202.21.112.202

    100 жилийн өмнө Монголд орж ирсэн нөхдүүд бүр загнадаг болох нь ээ?

    Зочин, 2015-10-20 20:26:44, 49.0.161.236

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  61. Орос Хятад хоёр ойртож байгаа учраас төвийг сахих нь зөв гэсэн дүгнэлт хийж байгаа бол мөн ч харалган тэнэг дүгнэлт болж бн. Манай төрийн удирдагчид Орос юмуу Хятадад очиж аливаа гэрээ хэлэцээр хамтын ажиллагаа ярихдаа аль алинд нь худлаа хэлж хамтын ажиллагаагаа хөгжүүлж чадахгүй, хэлсэн ярьсандаа байж чадахгүй удаа дараа хулхидсан учраас энэ хоёр чинь аргаа барахдаа гурвуулаа нүүр тулж байгаад асуудлаа ярья. Битгий надад нэг юм ярьчихаад нөгөөдөхөд очоод зарчмын зөрүүтэй юм яриад солиороод яваад бай. Олон улсын түвшиний яриа хэлэлцэрт хариуцлагатай бай гэдэг утгаар л тэгж байгаа юм. Энэ бол манайхны арчаагүйгээс болж байгаа болохоос Орос Хятад хоёрын муу муухайгаас болж байгаа юм биш. Сүүлийн 10 хэдэн жимл манайхан гадаадад очиж маш их худлаа ярьсан. Хийж бүтээж хэрэгжүүлсэн юм маш хомс байгаа. Олон улсын харилцаа үргэлж өөрчилөгдөж байдаг зүйл. сайдана муудна. Энэ хоёр язгуур эрх ашгаараа бол хэзээ ч 100 хувь сайдахгүй. Өөрсдөө худлаа ярьсаар байгаад нэр хүндээ алдаж ичгэвтэр байдалд орчихоод түүнийгээ засахын оронд тэгвэл төвийг сахьсан улс болчихьё гэж болохгүйшд. Тэрнээс гадна сүүлийн үед яригдаж байгаа Торгоны зам ч юмуу, Хятадаас монгол оросыг дамжин европод хүрэх суман галт тэрэгний зам тавих, Оросоос Хятад руу хийн хоолой тавих зэрэг мега төслүүд нь 2 талын биш 3 болон түүнээс дээш талуудын оролцоотой асар том төслүүд байгаа учраас 3 тал уулзаж ярилцана гэж байгаа нь юу нь буруу байгаа юм? Төвийг сахисан улс болвол олон улсын гэрээгээр ямар ямар эрх үүрэг хүлээдэг талаар бүрэн гүйцэт бичмээр бн. Тэрнээс биш ингэж дутуу хагас ойлголт өгөх ийм юм бичээд шийдвэр гаргана гэж байж болохгүй. Миний сонссоноор төвийг сахисан улс бол гадаадын дүрвэгчдийн хүлээж авах үүрэгтэй болдог гэж сонссон. Үнэн худлыг мэдэхгүй. Энэ үнэн бол цөөхөн хүн амтай манай улс лалын шашинт террористуудын үүр уурхай болох алхам хийгдэнэ гэсэн үг бишүү? Үнэн худлыг мэддэг хүн нь хэлээд өгвөл сайн бн.

    Зочин, 2015-10-20 20:49:55, 49.0.162.139Хариу бичих

  62. Таны нэр:

    Тайлбар:

  63. Чи лексусныхаа дугуйг зарсан уу? Чиний чутас 9919... гээд бичих үү? 100 жилийн өмнө үндэснийхээ гал голомтыг сэргээн бадраахын төлөө халимаг, буриад, өвөр монгол, шинжаанаас үй олон баатрууд ирсэн юм. Тэд тусгаар тогтнолынхоо төлөө цусаа урсгасан юм. Монгол гэдэг бол 44 түмэн овог аймгийн нэгдэл. Чи зүгээр л байгаарай. Би ч халх хүн гэхдээ би үндэс угсаа нэгтнээ хэзээ ч доошоо хийж байгаагүй, 100 жилийн өмнө 70, 60 жилийн өмнө ирсэн монголчуудаа чам шиг дугуйны наймаачнаар доромжлуулахгүй шүү. Чи монгол хүн л юм бол Монгол гэж хэн болохыг ойлгох ухаантайхан байвал дээр шүү.

    Зочин, 2015-10-20 20:51:51, 202.21.112.202Хариу бичих

  64. Баатархуяг байх нь!

    Зочин, 2015-10-21 00:58:05, 112.72.13.86

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  65. Баатархуяг төвийг сахих асуудлын сөрөг талын ойлголт тун муутай нөхөр юм. Эерэг хандлагыг их бүдүүн бааргын мэдлэгтэй хүн байна. Төвийг сахих талаар ийм өчүүхэн бодолтой хүн Төвийг сахих хэрэгтэй гэж олон түмэнд ярьж онигоо болоод хэрэггүй.Төвийг сахина гэж хэлээд зарлаад сахьдаг юм биш.

    Болд Сүрэн, 2015-10-21 00:18:27, 112.72.13.105Хариу бичих

  66. Таны нэр:

    Тайлбар:

  67. Sain baitsgaana uu? Unendee, "Toviig sahina"-iinhaa nariin uchir, utga, nacir, uzuur yozooriig ni ch medehgui, medeegui atlaa bihniig bugdiig ongolood harailgachihdag zangaaraa "ongolood l ongolood l" ter hireeree budreed l, buderch unaaad l, unahiinhaa chineegeree changaas changa oichood l, oichihdoo gantsaaraa ch oichihgui buhel buten uls orniigoo hun ardtai ni oichuulj unagaagd l, shal durgui hurgesen zuils. "toviig sahina"gej charlahaasaa uridaar alivaad, helj yarij buidaa, helsen yarisandaa, oguulj helehdee hamjaargatai, hoorongodoo devergengee hazaarlaj hantairlaj bai, Elbegdorj. Za tegeed gants Elbegdorj geltgui, maniasaa avahuulaad bultaaraa, Mongolchuud Bid Bugdeeree. Alivaad yum buriid, ter tusmaa zuild ediig ni tanij med, yumand ch, zuild ch, eded ch CHAND BAI. Tegehiin tsag nart ene metchlen eldveer duvchignej savsagnahaa bolino.

    YUM-UZ, 2015-10-21 00:29:06, 206.125.129.157Хариу бичих

  68. Таны нэр:

    Тайлбар:

  69. nachir, buhniig bugdiig, hoorgongogoo devergengegee,

    YUM-UZ, 2015-10-21 00:32:02, 206.125.129.157Хариу бичих

  70. Таны нэр:

    Тайлбар:

  71. Мэдэхгүй юмаа хөлсөөр бичиж онигоо болж яахнавдээ Элбэгдорж судлаач Ганхуягаас төдийгүй Уянгаагаас илүү хүчтэй байна шүү

    Зочин, 2015-10-21 00:45:26, 150.129.142.149Хариу бичих

  72. Таны нэр:

    Тайлбар:

  73. Товоо сахина уу? Юугаа сахина уу? Хамаа алга! Улс орноо жоохон аятайхан болгочихооч дээ! Дараа нь тэр тов мовоо сахиач дээ!

    Зочин, 2015-10-21 00:56:35, 112.72.13.86Хариу бичих

  74. Таны нэр:

    Тайлбар:

  75. elbegiin tenegleliig zogsoo

    elbgeg dald or, 2015-10-21 01:22:00, 147.194.16.210Хариу бичих

  76. Таны нэр:

    Тайлбар:

  77. Хэн нь унгаад, хэн нь сонссон гэнэв хоё

    Ее, 2015-10-21 01:30:27, 122.201.21.172Хариу бичих

  78. Таны нэр:

    Тайлбар:

  79. төвийг сахина гэдэг нь урвах гэсэн үг.орос хятад дайтаад хятад ялвал хятадын талд орно.орос ялбал оросын талд орно гэсэн үг

    Зочин, 2015-10-21 08:28:38, 182.160.33.53Хариу бичих

  80. Тэгээд ялагдсан талд орох нь зөв үү?

    Зочин, 2015-10-21 12:51:04, 202.21.112.202

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  81. төрийн улс харилцаанд дүр эсгэж хандахыг төвийг сахих гэдэг нүүрс, зэсийн үнэ унаж байхад үнэ унасан дээр нь ахиухан гадаадад гаргаад авья гэдэг хүн дэлхийн байдалд оролцох гэж навсганан гадаадаар баахан дагуултай тансаглан тэнүүчилж ядуу монголыг холгохоо болиоч

    зочин, 2015-10-21 09:37:34, 49.0.204.250Хариу бичих

  82. Таны нэр:

    Тайлбар:

  83. төвийг сахина гэдэг зүйлийг хэзээ ч манай улс хийж чадахгүй, учир нь тэгэх боломж байхгүй. Дэлхийн 2 дайнд Швейцар яагаад төвийг захих болсон учир шалтгаан нь тэнд байлдагч хоёр талын мөнгө байсан юм. Гэтэл манай улс иймэрхүү ямар ч нөхцөл байхгүй. Манай улсын гуравдагч хөршүүд манай тусгаар тогтнолд ямар ч ач холбогдол өгөхгүй, харин хоёр хөрш маань биднийг нам тайван байлгахыг их хүсэж байгаа.Учир нь хамгийн хөгжил султай бүс нутагтай нь хил залгадаг ядуу Монгол Улс Сири шиг болвол яаана гэдэг айдас манай хоёр талд байгаа. Харин энэ хоёр улс манайхыг эзэлэн түрэмгийлэх ямар ч шаардлага байхгүй учир нь аль хэдий нь түрэмгийлэлд автсан байгаа учир. Тэд аль хэдий нь манай улсын гол гол сувгийг атгасан байгаа явдал юм. Бид хэзээнээсээ ийм нөхцөлд амьдарч ирсэн тул үүнд гайхах юм байхгүй. тэгээд ч ер нь хятад орос хоёр Манайхыг эзэлчихсэн байна гэж гайхах, хашгирах хэрэггүй. Гэт ойлгох хэрэггүй.Тэгээд энэ хоёрын дарамтаас гардаг гэж гэртээ энэ тэндэхийн /америкийн талын/гуйлгачид авч ирэх хэрэггүй. Харин бид хятад орос хоёрын сонирхолыг өөрт хэрэгтэйгээр ашиглах хэрэгтэй. Жишээ нь манай улсын цэрэг дайны асуудлыг оростой ярих хэрэгтэй, эдийн засгийн асуудлыг хятадтай ярих хэрэгтэй. Үүний үр дүнд өнөөгийн орос хятадын дэлхийд хийж буй үйл ажиллагаа сонирхолд Монгол улс тохирно. Тэгээд хоёр тал маань бас хоорондоо ойлголцох хэрэгтэй болно доо. Ийм нөхцөлд манайх гэдэг улс чинь том утгаараа амар болох юм шиг санагдаад байна даа.

    munkherdene@yahoo.com, 2015-10-21 09:39:23, 124.158.109.62Хариу бичих

  84. Таны нэр:

    Тайлбар:

  85. Yoooo bi unshaagui shuu .Elbegeegiin hunii bichsen niitlel bna shcee.

    Uugii, 2015-10-21 10:13:39, 82.4.184.20Хариу бичих

  86. Таны нэр:

    Тайлбар:

  87. баатархуяг уг нь аливаад гайгүй ухаалаг ханддаг хүн шиг байдаг юмсан.Энэ удаад арай гомо юм бодож суугаа юм биш үү.Санаа нь бол амар амгалан аль ч талыг барихгүй сайхан амьдрах мөрөөдөл л байна.Гэвч манай ардчилагчдын бас нэг хүсэл мөрөөдөл бол Шинжааны уйгуруудыг бослого гаргуулж тусгаар тогтнуулах санаа юм.БНХАУ-г задраасай гэж мөрөөдөж байдгаа комментоороо байнга илэрхийлж байгааг нь ингэж ойлгож болно байх. Манай хийрхэгчдийн энэ мөрөөдөл биелээд БНХАУ задардаг юм аа гэхэд төвийг сахьсан хэн ч тоохгүй Монгол улс хасаг, уйгуруудын хөлд үрэгдэнэ гэсэн таамаг байж болно биз.Лалын улс хэмээх харгис террористууд дөнгөж саяхан,-Бид Дундад зуунд манай Халифатыг сөнөөсний өшөөг монголчуудаас авах болно гэсэн давилуун мэдэгдэл хийснийг сонсоогүй байгаа ардчилсан хийрхэгчид ямар хэмжээний бодит аюул занал байгааг сэхээрэхгүй байх шиг байна.Тэр үед ямар ч гар сунгах хөршгүй төвийг сахьсан үр хойчис маань элбэгдорж гэгч шуламсыг хичнээн хараавч нэгэнт оройтсон байх болно гэж бодогдохгүй байна уу.Харин лалын террористууд АНУ-с авсан орчин үеийн зэр зэвсгээ хангинуулан орж ирэх болно.Бид бол АНУ-н төрийн нарийн бичгийн дарга асан Жеймс Бейкерын зөвлөснөөр юуны түрүүнд хоёр хөрштэйгээ эв найртай байх нь өлзийтэй болно.Энэ бол мөнхийн хөршүүдтэйгээ мөнхийн эрх ашгаа нэгтгэнэ гэсэн үг.Холын жүүдүүд манай баялгийг л сонирхож байгаа болохоос монголд хайртайдаа цаасан малгай өмсгөөд яваа юм биш.Тэдэнд найдвал Түвдийн гашуун түүхийг давтахад хүргэх болно.

    зочин, 2015-10-21 13:47:09, 150.129.140.16Хариу бичих

  88. Дээрхи 150.129.140.16:-т хэлэхэд:- Хятад улс задардаг юм гэхэд Шинжааны уйгурууд,төвдүүд болон ялангуяа Өвөрмонголчууд өөрсдийн үндэстэний улсыг байгуулж чадахгүй.Яагаад гэвэл тэднээс хамгийн олон нь олох уйгурууд 10 сая хүнтэй.Гэтэл 2014 оны тоогоор хятад үндэстэнүүд нь 15 сая болчихсон бн.Дээр нь Хятад улс задарах үеэд Хятадын генералиуд Шинжаан луу олон арван сая хятад үндэстэнүүдийг богино хугацаанд (хэдхэн сарын дотор)нэмж оруулаад уйгур эрчүүдийг алаад дуусгачихна.Цөөхөн казахуудыг бол Казахстан луу хөөгөөд гаргачихна.Казахстан улс тэднийг өмөөрж мэдээж Хятадтай байлдаж зүрхлэхгүй.Шинжаанд 100 сая хятадууд сууришуулсан ч чадна.Гэтэл уйгуруудад зэвсэг байхгүй.Хятадууд бол бүрэн зэвсэглэнэ.5-хан сая хүнтэй Төвд,Өвөрмонголчууд бол бүүр бүтэхгүй.Тэгээд ч Өвөрмонголчуудын талаас илүү нь хятад өвөө, аавтай хятадын эрлүүзүүд учираас хятадуудын эсрэг хөдлөхгүй.Тэгэхээр Хятад улс задравал хятад үндэстэний хүмүүс нь баян болон ядуугаараа хуваагдаж байлдана уу гэхээс биш уйгур,төвд,өвөрмонголчуудад ямар ч боломж байхгүй.Хятадууд баян ядуугаараа хуваагдаж хоорондоо байлдвал дайний хөлөөс зугтаасан 100 дор хаяж 100 сая хятад цагаач-дүрвэгсэд Монгол руу ирнэ.Монголд тйим олон тооны бууны сум ч байхгүй.Тэгээд ч Америк,Канад,Австраль,Европчууд цагаачидад их хайртай учираас биднийг хүлээж ав гэж загнах болно.Монгол төвийг сахисан орон гэж Оросуудын дургүйг хүргэсэн учираас бидэнд туслахгүй

    Зочин, 2015-10-21 15:02:15, 43.242.243.166

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  89. 9

    Зочин, 2015-10-21 15:24:58, 202.131.232.34Хариу бичих

  90. Бодит төсөөлөл. Эрүүл сэтгэлгээ. Хятадууд баян ядуугаараа л байлдах магадлал өндөрдөө.

    Patriot, 2015-10-22 15:15:16, 180.43.2.198

    Таны нэр:

    Тайлбар:

  91. Яг үнэндээ бол олон жилийн турш хоёр хөршөө хуурч, мэхэлж, хэлсэн амандаа хүрэхгүй хулхидсаар байгаад хашраачихсан. Аргаа бараад 3-уулаа уулзаад ч нэмэр алга. Бүр Меркель хүртэл танай асуудлыг 2 хөрштэй чинь л ярина гэж загнаад л. Гарах гарцгүй болсондоо л төвийг сахина гээд сууж байгаа шүү дээ. Харамсалтай нь үүлэн чөлөөний нар шиг олдсон 25 жилийг ашиглаж чадсангүй.

    Зочин, 2015-10-21 18:14:46, 49.0.161.250Хариу бичих

  92. Таны нэр:

    Тайлбар:

  93. Хэрэв цэргийн бааз нь байгаа улс энэ хүний хэлснээр "эзлэгдсэн" гэж үздэг бол америкийн 800-ГАРУЙ ЦЭРГИЙН БАААЗ ДЭЛХИЙН 156-ОРОНД БАЙДАГ-тэд бүгд эзлэгдсэн улсууд юм байна,тийм эзэрхий улсын бодлогоор,харцаар элбэгдорж тэргүүтэн хөдөлдөг,одоо вашингтонд"унагахад"-л элба энд "ухасхийн"үнэрлэж доорооо чацга алддаг

    tumur, 2015-10-26 21:32:55, 103.11.192.142Хариу бичих

  94. Таны нэр:

    Тайлбар:

  95. Үнээдээ эхнэр нь,одоо Төрийн эмэгтэй-УЯНГА хамаагүй Ухаантай юм байна,"хүний эрх"-"нийгмийн хариуцлаг"-гэх мэт барууны элдэв"халхавчаар"дүрвэгчдийг "төвийг сахисан"Монгол руу оруулъя гэж сөя английн парламентын гишүүний хэлснийг Орос,хятад хүлээн авч "коридор"гаргаад энэ дүрвэгчид төвийг сахисан оронд очих хүстээр гээд оруулбал бид дуусаа биднийг хэн хамгаалах юм,тэр муу бүхний уурхай америк уу

    tumur, 2015-10-26 21:51:24, 103.11.192.142Хариу бичих

  96. Таны нэр:

    Тайлбар:

Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэл нь Sonin.mn сайтын нийтлэлийн бодлоготой холбоогүй зөвхөн тухайн хүний үзэл бодол тул сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Эрхэм та өөрийн үзэл бодлоо илэрхийлж, сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төр, эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү? Бусдыг гүтгэж, доромжилсон сэтгэгдлийг сайтын модератор устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 88195646 дугаарын утсаар хүлээн авна.

Таны нэр:

Тайлбар: