Өнгөрсөн жил билүү дээ, Өвөрхангай аймагт нэг содон хөшөө хэн нэгэн босгожээ. Нэг хэсэгтээ л эгц дээшээ чиглэн өндийсөн уг хөшөөг хүмүүс үзэж сонирхсон байх. Ичисхийх нь хийж, бахархан шагших нь шагшиж юм юм л болсон гэсэн. Уг нь энэ аймгийн Хархорин сумын нутагт чулуугаар хийсэн ийм хөшөө байдаг л даа.
Хархорин хот байгуулагдаж байсан тэр үед ч юм уу, түүнээс өмнө ч юм уу, бүү мэд, ямар ч гэсэн эртний л эд. Түүхийн дурсгал яах аргагүй мөн. Социализмын үед ч тэсээд л үлдсэн гээд бодохоор гайхах хүн цөөнгүй. Тэр байтугайг эвдэж, устгадаг "цэвэр ичимтгий" үед шүү дээ. Ямар сайндаа Д.Сэнгээгийн "Тагтаа" шүлгийг уншихдаа "...тагтаа дурлал жаргалын билэг тэмдэг" гэдэг мөрийг хасуулдаг байхав.
Яагаад гэхээр сургуулийн сурагч садар самуун үг хэллэг хэлж болохгүй гэж тэр. Тэгсэн мөртлөө дээрх чулуун баримлыг бутлаад, булаад хаячихаагүй нь сонин. Тэр баримлын нэг гол ид шид нь хүүхэд хүссэн, эсвэл жирэмсэлдэггүй \ хууч өвчтэй байж магадгүй\ бүсгүйчүүд хормойгоо сөхөж байгаад дээр нь мордоод хэсэг суучихвал тэр жилдээ хүүхэд олддог гэх домог ч юм уу, домтой.
Тэр ид шидийн хүч нь магад ч үгүй тухайн үеийн ихэс дээдсийн эмс охидод нөлөөлсөн ч юм билүү. Харин нэлээд хожим баруун аймгаас ирж сонирхсон хэсэг иргэд \эмэгтэйчүүд гэх юм билээ\ хүний нүд хариулан шөнө дөлөөр ирээд нөгөө баримлын толгой хэсгийг хугалаад аваад явчихсан ч билүү, авах гээд даалгүй үлдээсэн ч гэлүү, гэмтсэн ч өдгөө хүртэл үүргээ гүйцэтгэсээр үлдсэн гэдэг. Гадаад дотоод гэлтгүй очсон бүхэн зайдалсаар байгаад тэр хэсэг нь тос ч юм уу, юу ч юм мэдэхгүй гөлийгөөд, харлачихсан харагддаг.
Одоо ямар хөшөөний тухай яриад байгааг ойлгоо биз дээ. Эрэгтэй хүний бэлэг эрхтэнг дуурайлгаж хийсэн хөшөөг л хэлээд байна. Нөгөө компанийн эзэн залуугийн босгосон хөшөө болохоор бүсгүйчүүд мордох боломжгүй, эгц дээшээ чиглэсэн босоо эрхтэн л дээ. Юуны учир босох болсон тухай зарим хэвлэлд гарсан л байсан. Гол санаа нь хүн төрөлхтний нөхөн үржихүйн билэг тэмдэг учраас ингэж мөнхөлсөн ухааны л юм хэлсэн байсан. Яагаад болохгүй гэж.
Сүүлд аймгийн дарга нар загнасаар байгаад нөгөө хөшөөг буулган, санаачилсан компанийн захирлын хашаанд нь босгуулсан дуулдаж байсан шүү. Хэрэгжсэн эсэхийг мэдэхгүй. Хүний л нэг эрхтэн биз дээ. Буриадад Лениний толгойн хөшөө байж л байдаг. Хонконг, Вашингтонд гээд олон газар хүний гаран хөшөө сүндэрлэж л байдаг.
Тэгсэн чинь Япон улсад жил бур уламжлал болгон тэмдэглэдэг том баяр цэнгүүн байдаг тухай интернетэд гарчихжээ. Бүр олон янзын зураг хөрөгтэй гээч. Тэр баяр нь Япон үндэстэн ийм олон сая болж нөхөн үржсэний билэгдэл болох эр хүний бэлэг эрхтэнг алдаршуулсан агуулгатай юм гэнэ. Гудамжаар том том бэлэг эрхтний баримал ачсан машинууд, бас тийм хэлбэрийн баг хувцас өмссөн хүмүүс жагсч байх юм. Энд тэндгүй бэлэг эрхтэн хэлбэртэй бөмбөрцөг хийсч, хүүхдүүд бэлэг эрхтэн хэлбэртэй мөхөөлдөс, чихэр, боов идэцгээж байна.
Тэдгээр хөшөөний дэргэд зургаа татуулах гэж буй хүмүүс дугаарлана. Гадаадынхан ч цөенгүй. Голдуу эмэгтэйчүүд. Энэ бол нэг л жишээ. Ингээд бодохоор ичиж, нэрэлхээд, жигшиж, зэвүүцээд байхаар хөшөө \үнэн хэрэгтээ эрхтэн\ биш байж таарлаа. Гэхдээ мэдээжийн хэрэг ил гаргаад гүйлдээд байх нь юу юм. Хөшөө баримлыг гоочлох нь тийм ч зөв шийдэл биш бололтой.
Олхонууд Шаабар