Шинэ Ерөнхийлөгчийн парламентын суудлыг хуучин нь мөрөөдөөд л явна
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн УИХ дахь суудал нэлээд үнэд хүрэх шинжтэй дэг шүү. Ардчилсан намынхан эрхэм Ерөнхийлөгчийнхөө суудлыг хадгалж үлдэхийн тулд мөн парламент дахь улс төрийн хүчнүүдийн харьцаагаа алдахгүйг хичээж Чингэлтэй дүүргийн нөхөн сонгуульд идэвхийлэн оролцохоо албан ёсоор мэдэгдээд байгаа билээ. Тэр ч бүү хэл Ерөнхийлөгчийн сонгуульд хамтарч оролцсон намуудын дарга нартайгаа аминчхан хошуу холбож буйгаа ч мэдэгдсэн. Харин МАХН-ын удирдлага аль өнгөрсөн хавраас л бага хурлаа хийнэ хэмээн сүржигнэсэн ч ажил хэрэг болсон нь үгүй. Түүгээр ч зогсохгүй их хурлаа энэ намартаа багтаан хийж, намдаа шинэчлэлийн “салхи”-ийг шившин үлээлгэнэ гэсэн ч нам доторх эвдрэлцэл бас л ажил уясаар байгаа сурагтай. Гэтэл Чингэлтэй дүүргийн 24 дүгээр тойргийн нөхөн сонгууль хаяанд тулаад байдаг. Энэ зуур ч намын жигүүр, хөдөлгөөний шинэчлэл мөрөөдөгчид их, бага хурлын аль нь болох хамаагүй ямартай ч чуулъя гэсэн саналыг намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга У.Хүрэлсүхэд удаа дараа илгээж байгаа гэнэ. Гэвч намын удирдлага нь нөхөн сонгуульд нэр дэвшигчээ тодруулсны дараа хурлаа хийе хэмээн хашигнаж байгаа дуулдана. Харин энэ бүхний “хөшигний цаана” хэрвээ нэр дэвшигчээ тодруулахаас өмнө намын бага хурлаа хийчихвэл удирдлагын халаасан дахь нөхрийн нэр унах гээд байгааг эх сурвалж хэлж байна.
Одоогийн байдлаар тус намаас зургаан хүн нөхөн сонгуульд нэр дэвшихээр яригдаж эхэллээ. Тодруулбал, хотын захирагч Г.Мөнхбаяр, Боловсрол, соёл шинжлэх ухааны сайд Ё.Отгонбаяр, Нийслэлийн Засаг даргын орлогч Ц.Цогзолмаа, МАХН-ын Гадаад харилцааны хэлтсийн дарга Г.Тэнгэр, МАСЗХ-ны ерөнхий нарийн бичгийн дарга У.Бямбасүрэн, Чингэлтэй дүүргийн Засаг даргын орлогч Б.Баярмагнай нарыг нэр дэвших боломжтой хэмээн тус намын Удирдах зөвлөлийн комисс хоёр өдөр хуралдан байж тодруулсан. Гэвч улс төрийн хүрээнийхний үзэж байгаагаар одоо яригдаж буй нэр дэвшигчдээс ялах шанстай аавын хүү байхгүй гэдгийг хэлж байна. Харин хамгийн сонирхолтой нь энэ удаагийн нөхөн сонгуульд даргыгаа газар дор ортол муулах, албан тушаал өгөхгүй бол жигүүр гаргаж шантаажлах гээд өнгөрсөн нийгмийн дарангуйлагч хэв шинжээсээ нэг л салж чадахгүй байгаа экс жигүүрийн нөхөд Ерөнхийлөгч асан Н.Энхбаярыг сойж байгаа гэнэ шүү. Хэрвээ экс Ерөнхийлөгчийг нэр дэвшүүлэн ялуулж чадвал тэрбээр гарцаагүй МАХН-ын “толгой”, Ерөнхий сайдын сэнтий рүү зүтгэх аж. Тэр ч бүү хэл Засгийн газраар оролдох хуйвалдаан үүсэж буй тухай “бор шувуу” шаргал ордноор жиргэх боллоо. Харин энэ зуур экс жигүүрийн Хуучин бууны хугархайнуудын төлөвлөгөө биелэлээ олж Н.Энхбаяр парламентад орж чадвал тэд ч гэсэн гудамжинд лааз өшиглөх биш албан өрөөнд тухлах нь тодорхой болох юм байх.
Гэхдээ энд аминчхан нэгэн зүйлийг шивнэхэд, улс төрийн мониторингийн судалгаагаар 88 жилийн түүхтэй Хувьсгалт намын рейтинг 2006-2007 оны үед 20 хувьд хүртлээ навс унаад байгаа билээ. Тэгээд ч одоо өндийгөөд өндийгөөд 40 хувиас дээшилж чадахгүй яваа. Рейтинг ийм муугийн балгаар нөхөн сонгуульд шууд орох нь ямар үр дүнтэй байх нь тодорхой. Түүнчлэн Иргэний хөдөлгөөний намын хувьд дэд дарга М.Ичинноровыг нэр дэвшүүлэхээр болжээ. Энэхүү шийдвэрийг хоёр өдрийн өмнө хуралдсан намын Иргэдийн бага чуулганаас гаргасан байна. Гэхдээ “Иргэний эвсэл”-ийн овгоор нэр дэвшүүлэх аж. Дээрх асуудлын улмаас АНУ-д ажлаар явж байсан М.Ичинноровыг дуудан ирүүлсэн бололтой.
О.Сэлэнгэ
ээ бүү үзэгд
shiren nuurelsen novsh ve, dald orooch nambaraa
м
Number One юм бол Number One шиг л бай. Number Two-ийн суудал уруу зүтгээд байх хэрэггүй.
zailaad amraagaad uguusui gadaad dotoodiin say say humuus uuriig ny uzen yaddag gedgiig meddeggui yum baihdaa.
Канадууд Оюу-Толгойн 66%-ийг авах гээд байгаа бол эхлээд 660.000 Монгол хүнд удаан хугацааны ажиллах зөвшөөрөлтэй Канадын виза өгөөд ав. Ямар юу ч хийхгүй залхуурж суугаад Канадаас зүгээр мөнгө гуйж байгаа биш Канадад хэдэн жил зөвшөөрөлтэйгөөр бас хуулийг нь зөрчилгүйгээр , бас элдэв хэрэг төвөг тарилгүйгээр ажилийг нь сайн хийгээд, Канад хүн шигээр хийсэн хөдөлмөрөө шударга үнэлүүлж 2000 $- оос 5000 $ -ийн цалин аваж Канадад ажиллая л гэсэн юм. Уг нь Оюу Толгойн 66% -ийг аваад , Монголд маш бага татвар төлөж олон зуун тэрбум $-ийн ашиг унагаах Канад улсад 660.000-хан Монгол ажилчинг ажиллуулах ажилийн байр хангалттай байгаа. Канад улс өөрсдөө ашигт малтмал ихтэй бөгөөд аж үйлдвэр өндөр хөгжсөн мөртлөө хүн ам нь 30 гаран сая тул ажиллах хүч маш их дутагдалтай байдагаас өнгөрсөн 2008 он хүртэл жил бүр 700.000 өндөр ур чадвартай ажилчид (skilled worker )-йиг урт хугацааны виз өгөх юм уу, ӨӨРИЙН иргэн болгож аваж ажиллуулдаг орон юм. Энэ 700.000 -ийнх нь нэлээн их хувийг Хятад ажилчид Канадад очидог.Угаасаа Канадын иргэн болсон олон сая Хятадууд байдаг мөртлөө Хятадуудаас айхгүй жил бүр олон зуун мянган Хятадуудыг иргэн болгож авдаг Канад улс иргэн болохгүйгээр зүгээр л урт хугацааны вийз аваад Канадад үнэнч шударгаар ажиллая гэсэн 660.000-хан Монголчуудаас болгоотжилохгүй биз. Монголчуудаа , 660.000 Монгол ажилчин Канадад албан ёсоор визтэйгээр, 2000-5000 $ -ийн цалин аваж ажиллахаас наана Оюу Толгойгоос Канадууд 66 % эзэмшихийг нь эсэргүүцэцгээе. Эсвэл Монголын тал 51 % ,эсвэл бүх татвар нийлээд доод тал нь 50 % татварыг Канадууд төлөх ёстой. Эсвэл одоогийн гэрээний хувилбар шиг шиг бага татвар төлөөд 66% -ийг эзэмшивэл хариуд нь 660.000 Монгол хүнд ажиллах зөвшөөрөлтэй урт хугацааны Канадын вийз өгөх хэрэгтэй
Монголоор яриж,Монгол бичигээр бичиж,Монгол дээл өмссөн хүн болгоныг Монгол хүн гэж болохгүй.Ямар ч Хятад,Солонгос,Япон залуу хүнд Монгол хэлийг сайн заавал ӨвөрМонголчуудын хэмжээнд яриж чадна.Мэдээж Монгол бичиг бичих,Монгол дээл өмсөх бол бүүр амархан сурна. Үндэстний хамгийн гол identity бол цусны генетикийн өвөрмөц байдал , адил арьстаны дотор ч гэсэн бусад үндэсний хүний царай зүснээс ялгарах ялигүй жаахан ч гэсэн ялгаа юм . ӨвөрМонголчуудыг Хятадууд 3 удаа ихээр эрлийзжүүлсэн түүхтэй . Эхнийх нь 1900 -аад оны эхээр Манжийн төр Чин улсад үйлдвэр, худалдаа, тариалан, Капитализмийг эрчимтэй хөгжүүлж барууны Европ, Америкаас хоцорсон хоцрогдолоо арилгаж, гүйцэж түрүүлэхийн тулд Чин улсын хүн амын ихэнхи хэсэгийг бүрдүүлэх Хятад үндэстний хүч голлох үүрэгтэй гэж ойлгосон учир Хятад үндэстний эрхийг маш өндөрт тавиж Ар, Өвөр Монголд очиж тариалан , худалдаа, үйлдвэрлэл хийхийг хориж байсан хоригийг цуцалж харин ч эсрэгээр Хятадуудыг мөнгө санхүүгээр хөхүүлэн дэмжиж Ар ,Өвөр Монгол руу явуулж эхэлсэн түүхтэй. Ар ,Өвөр Монголын аль нь ч ялгаагүй Монгол эрчүүдийн тал нь сахил хүртсэн лам болсон байсан учир авгай аваж гэр бүл болох эрхгүй байлаа. Энэ сул талыг Хятад эрчүүд Монгол хүүхэнүүдийн талыг бүрдүүлж байсан нөхөргүй Монгол хүүхэнүүдтэй гэрлэж эрлийз хүүхэдтэй болгох явдал маш их байсан. Энэ нь ялангуяа газарзүйн хувьд илүү ойрхон ӨвөрМонголд маш хурдтай өргөн далайцтай явагдаж байлаа. Энэ явдалд дургүйцсэн эрлийзэж дуусахаас эмээсэн Монголчууд үндэстний эрх чөлөөний тэмцэлд босож 1911 онд Хятадаас Ар Монгол салж чадсан. Харин хэчнээн тэмцээд Өвөр Монголоо Хятадаас салгаж чадаагүй учираас Өвөр Монгол хүүхэнүүд Хятад эрчүүдтэй сууж эрлийз хүүхэд гаргах явдал урьдын их хурд, өргөн далайцтай хэвээр үргэлжэлсэн.Харин Ар Монголд энэ явдал 1911 оноос хойш арай багассан .Яагаад гэвэл Ар Монголд орож ирэх, Монгол хүүхэнтэй гэрлэх Хятадуудад хязгаарлалт тавиж эхэлсэн.Ялангуяа 1921 оноос хойш эхэлж, 1930-аад хойш бүүр эрч хүчтэйгээр Монголд байгаа Хятад худалдаачид , тариачидыг хавчиж боож , Хятад руу нь хөөж эхэлсэн.Бас 1930-аад оноос 700 сүм хийдийг нурааж , эхнэр аваж гэр бүлтэй болох эрхгүй байсан ,Монгол эрчүүдийн талыг бүрдүүлж байсан лам нарыг хүчээр энгийн төрийн хар хүн болгосны ачаар Монгол эрчүүдийн талыг бүрдүүлж байсан лам байсан Монгол эрчүүд бүгд Монгол хүүхэнүүдтэйгээ гэрлэж цэвэр Монгол хүүхэдүүд болох бидний өвөө эмээ, аав ээжийг төрүүлж , хожимийн үеийн цэвэр Монголчууд болох бидний төрөх, Монгол үндэстнийг гадаадынханд цусны хувьд уусаж алга болохоос хамгаалах үйл хэрэгт лам нарыг хүчээр хар болгосон төрийн бодлого шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэсэн. Харин Хятадын атганд байсан бас эрчүүдийн тал нь лам хэвээрээ байсан ӨвөрМонголд гэрлэх Монгол эр олдохгүй Монгол хүүхэнүүд эмэгтэйчүүдийн талыг эзэлж байсан бөгөөд тэд амьдарлын шаардлагаар Хятад эрчүүдтэй гэрлэхээс өөр аргагүй байсан бөгөөд маш олоноороо Хятад эрчүүдтэй гэрлэж эрлийз хүүхэд гаргаж байлаа.Энэ гунигт байдал дээр нэмэгдэж 1950-иад онд гарсан Төвдийн бослогыг дарахад ӨвөрМонгол эрчүүдийн ихэнхийг цэрэгт татаж Төвдийн бослогыг даруулсан бөгөөд бослогыг дараад буцаж явах замдаа гэнэт гэдэсний халдварт өвчин , бас химийн бодисонд усаар дамжин хордох явдал маш их гараж зарим мэдээгээр Өвөр Монгол цэрэгийн 80 % нь нутагтаа хариж чадалгүй үхсэн гэдэг. Харин энэ явдалыг далимдуулж бэлэвсэрж хоцорсон , гэрлэх эр хүнгүй болсон өрх толгойлсон ӨвөрМонгол эмэгтэйчүүдийн гэр лүү Хятад туслах малчин залуухан эрчүүдийг явуулж албаар гэрт нь суулгасан. Мэдээж бэлэвсэрж хоцорсон , гэрлэх эр хүнгүй болсон Өвөр Монгол эмэгтэйчүүд ихэнхи нь Хятад эрчүүдтэй гэрлэж эрлийз хүүхэд гаргасан. 3-дахь эрлийзэжүүлэлт 1960-аад онд болсон Хятадын Соёлын хувьсгалын үеэр явагдсан . Тэр үед өмнөх Төвдийн бослогыг дарах дайнаас үлдэж хоцорсон цэвэр Монгол эрчүүдийг шууд Орос, Ар Монголын тагнуулууд гэж нэр өгөж зодож , тамлан зовоож ихэнхийг нь алсан. Тэгээд урьдын адил бэлэвсэрж хоцорсон , гэрлэх эр хүнгүй болсон өрх толгойлсон ӨвөрМонгол эмэгтэйчүүдийн гэр лүү Хятад туслах малчин залуухан эрчүүдийг явуулж албаар гэрт нь суулгасан. Ийм маягаар ӨвөрМонголчуудын ихэнхийг цусны хувьд эрлийзжүүлсэн боловч одоо ч гэсэн Хятад эрчүүд Өвөр Монгол хүүхэнтэй гэрлэх явдалыг шууд ба шууд бусаар дэмжсээр .Жишээ нь Хятад эр Хятад эмтэй гэрлэвэл 1 хүүхэд гаргах эрхтэй боловч Өвөр Монгол хүүхэнтэй гэрлэвэл 2 хүүхэд төрүүлэх эрхтэй гэх мэт олон зүйлс байгаа. Тэгээд ч угаасаа 1970-аад оноос хэрэгжүүлсэн 1 айл 1 хүүхэдтэй байх Хятадын төрийн бодлого бас тэр үед дэлгэрсэн жирэмсэн эхийн гэдсэнд байгаа ураг ( хүүхэд) -ийг хэт авиан багажаар дурандаад хүйсийг нь мэддэг болсоноос болж Хятад гэр бүлүүд гаргах эрхтэй цорын ганц хүүхэдээ эрэгтэй хүүхэд байлгахыг хүсдэгээс болож эм хүйстэй урагыг гэдсэнд байхад нь аборт хийлгэж устгадагаас болж одоогын байдалаар Хятадад 1970 -аад оноос хойш төрсөн 30 гаран сая ид залуу насны эрчүүд адил насны Хятад охид хүүхэнүүдийн тооноос илүүдээд байна . Энэ байдал одоо ч үргэлжилж судлаачид ,эрдэмтэдийн тооцоогоор ойрын ирээдүйд илүүдэл залуу Хятад эрчүүдийн тоо 90 сая ч хүрэж магадгүй гэсэн тооцоо судалгаа байна.Үүнтэй адил эм хүйстэй урагыг (хүүхэд)-ийг аборт хийлгэж устгадагаас болож Солонгос,Тайвань, Сингапур, Малайз, Вьетнам, Энэтхэг Пакистан гэх мэт дандаа Азийн оронуудад адил насны охид хүүхэнүүдийн тооноос илүүдсэн залуу эрчүүдийн тоо олон саяар яригдаж байна. Түүнээс гадна яагаад Хятадын засаг ӨвөрМонголчуудыг цусны хувьд бараг бүрэн эрлйзжүүлсэн мөртлөө Монгол хэл , Монгол бичиг, Монгол дээл, зан заншилийг үлдээсний шалтгааныг сайн бодох хэрэгтэй . Яагаад гэвэл Хятадууд ӨвөрМонголыг аваад сэтгэл ханаагүй бөгөөд Ар Монголыг бас мэдэлдээ авах санаа өвөртөлж байсан одоо ч өвөртөлж байна, ирээдүйд ч өвөртлөх биз. Та нар Хятадын Коммунист Нам л ийм бодлого баримталж , Намынхаа ухуулганд автсан коммунист Хятадууд л ганцхан ийм үзэл бодолтой , харин чөлөөт ардчилсан Хятадууд, өөр улсын иргэн болсон Хятадууд ийм үзэл бодолгүй гэж бодож байгаа бол та маш их андуурж байна. Хүн амынх нь 100%-30% нь Хятадууд бүрдүүлдэг Тайвань,Сингапур, Малайз,Индонез битгий хэл 10%-20% нь Хятадууд бүрдүүлдэг Америк ,Канадын иргэн болсон ямар ч Хятад хүнээс Ар Монгол Хятадын алдагдсан нэг хэсэг , ирээдүйд Хятадад нэгдэх ёстой юу гэж асуувал бараг л бүгдээрээ тийм гэж хариулаж магадгүй гэдэгийг ноднин олимпийн өмнө дэгдээсэн Төвдүүдийн бослого, цагаач Төвдүүдийн дэлхий даяар явуулсан эсэргүүцэлийн ажилалгаа болоход уг эсэргүүцэлийн ажилалгаа, жагсаалыг бусниулах гэж , Төвд бол Хятадын салшгүй нэг хэсэг гэдэгийг дэлхий даяар суртчилах гэж тухайн улсын иргэн болсон Хятадуудын Төвдүүдийн эсрэг уриа лоозон бариж жагссан байдалаас хараж дүгнэлт таамаг хийж болно.Өвөр Монголчуудыг цусны хувьд бараг бүрэн эрлийзжүүлсэн мөртлөө Монгол хэл ,бичиг, Монгол дээл, зан заншилийг нь үлдээсэн асуудал бол Хятад хүний өмхий дотор санаа, холыг харсан бодлогоор Ар Монголыг ӨвөрМонголоор дамжуулж уусгаж авах бодлого мөн . Нээрэн ч Ар Монголчууд цэвэр Хятад хүнийг бодвол ӨвөрМонгол гэсэн нэртэй эрлийзүүдэд илүү итгэж харицах бөгөөд яваандаа ӨвөрМонгол эрлийзүүдэд Ар Монгол уусах нь цэвэр Хятадуудад уусахаас илүү хурдан гэдэгийг Хятад улс ,Хятадууд сайн тооцоолж ажиллажээ. Үнэндээ 5 сая гээд байгаа ӨвөрМонголчуудын Хятадтай эрлийзжээгүй цэвэр Монголчууд нь хамгийн ихээр бодоход 1 сая хүрэхгүй гэж бодож байна. Яагаад гэвэл 3 удаа эрлийзжүүлэх их компанит ажил явагдсан , бас 1910-аад он, 1950-аад он 1960 – аад он гэх мэт олон удаа , багаар бодоход 3 -аас доошгүй удаа ӨвөрМонголын цэвэр Монгол эрчүүдийг ихэнхийг нь алаж устгасан, тухай бүрт нь ӨвөрМонголын алагдсан цэвэр Монгол эрчүүдийн оронд туслах малчин гэх мэтээр залуу Хятад эрчүүдийг явуулж байсан гэх мэт баримтууд , хамгийн гол нь миний олон удаа ӨвөрМонголд ажилын шугамаар очиж байхад ажигласан ӨвөрМонгол гэгдсэн олон хүмүүсийн царай зүс Ар Монгол хүнийхээс ондоо Хятад хүний царай зүстэй ялгахын аргагүй адилхан байдагыг ажигласан ажиглалтаас үзэхэд миний бодолоор ӨвөрМонгол гэгдэх хүмүүсийн ихэнхи нь Монголоор ярьдаг ,Монгол дээл өмсдөг Монгол нэртэй Хятадын эрлийзүүд болжээ гэж бодож байна. Та нар ч гэсэн Өвөр Монгол хүнийг Монгол хэлээр ярихгүй юм уу, юу ч ярихгүй дуугүй зогсоод, дээл өмсөлгүйгээр Хятад хүмүүсийн дунд зогсвол зөвхөн царай зүсээр нь Хятад хүнээс ялгаж таниж чадахгүй адилхан Хятад хүн юм байна даа гэж бодох болно гэдэгт би мөрийцсөн ч алзахгүй.Харин та нар ихэнхи Ар Монгол хүнийг Монголоор ярихгүй эсвэл дуугүй зогсоод Монгол дээл өмсөлгүйгээр Хятад хүмүүсийн дунд зогсож байхад зөвхөн царай зүсийг нь хараад —Энэ лав Хятад хүн биш, Монгол хүн байж магадгүй гэж өөрийн эрхгүй бодох болно. Угаасаа бид ӨвөрМонгол, Солонгос, Япон хүмүүсийг зөвхөн царай зүсийг нь хараад Хятад хүнээс ялгаж хэлж чадахгүй.Яагаад гэвэл тэд Хятадын эрлийзүүд, Хятадтай угсаа гарал нэгтэй Хятад үндэстний ах дүү үндэстнүүд юм . Хэл гэдэг бол үндэстнийг хооронд нь ялгах гол хэмжүүр биш. Та нар , Монголчуудын дунд ч гэсэн . Англи хүнээс ялгахын аргагүй цэвэр сайн англи хэлээр яридаг, Солонгосуудаас ялгарахгүй сайн Солонгосоор яридаг гэх мэт гадаад хэлээр сайн яридаг хүмүүс олон байгаа гэвч та нар англиар сайн яридаг гээд Англи хүн, Солонгосоор сайн ярьдаг гээд Солонгос хүн болчихгүй биз дээ. Монгол хүн хэвэрээ үлдэнэ.Бас миний бодолоор ӨвөрМонголчуудыг бодвол зарим Оросын Буриадууд, Тувачууд, Якут-Сахачууд, Хакасууд бас Казахстан,Киргизстаны хүн амын ихэнхи нь Ар Монголчуудтай царай зүсээрээ ялгахын аргагүй адилхан. Аргагүй тэд болон АрМонголчууд бол Хүннү, Сянби,Нирун(Жужан) мэтийн Төв Азийн эртний нүүдэлчидийн шууд удам нь , Хятадтай эрлийзэж уусаагүй хэсэг нь юм. ӨвөрМонголчууд бол Манж , эртний Тоба, Кидан үндэстэн шиг Хятадад эрлийзэж ууссан эрлийз үндэстэн юм. Та нар зөвхөн царай зүсээр нь ялгах гээд үзээрэй
Enhabayariig gargaad ireh duursen ard tumentei uls shuu bid
Түүхэндээ үргэлж Монголчуудад дээрэлхүүлдэг байсан Солонгосууд хүртэл түүхэн кино маш олоныг хийж байхад Монгол ?
2009.09.08 • 21:59 (IP: 203.34.37.96)
Үнэндээ Солонгосууд одоо л түүхэндээ хамгийн хүчитэй байна. Гэвч тэд өөдрөг, өөрсддөө итгэлтэй байж ,өөрсдөөрөөө бахархах, өөрсдийнхөө түүх өвөг дээдсээрээ бахархах үзэлийг ард түмэндээ суулгахын тулд үнэндээ бол баруун талдаа байх Төв Азийн нүүдэлчид болох Дунху аймаг(BC600-BC200)Хүннү, Сянби, Мохэ,Шивэй , Кидан,Зүрчид,Монгол,Манж улсуудын довтолгоонд байнга өртөж эзлэгдэж ,дээрэмдүүлж, алба татвар төлдөг байсан гэж эртний Хятадын олон сурвалжид дурдагддаг Шилла, Когурё мэтийн Солонгосын олон эртний улсуудын тухай, тэдгээр улсууд Монголчууд, тэдний өвөг дээдэс нүүдэлчидийг дандаа ялж, газар нутаг нь баруун зүгт бараг л Монголын Хэнтий аймаг хүрдэг байсан тухай одоогын Солонгосын зохиолчидын зохиомол тэнэг хэн ч итгэхгүй (Хятадын түүх сурвалж бичигүүдэд нүүдэлчидийг л хүчитэй байсан гэдэгийг хүлээн зөвшөөрдөг) түүхийн сэдэвт зохиолоор мөнгө хайрлахгүй маш олон кино хийж тэднүүсийн зарим нь Монголын TV-нүүдээр байнга гараж, Монголын түүх, дэлхийн түүхийн тухай мэдлэггүй Монголын залуу үеийг Солонгос улсыг, Солонгос эрчүүдийг , хэзээ ч хүчитэй байгаагүй Солонгосын зохиомол түүхийг хүртэл шүтдэг болгон тархийг нь угааж байна. Бас Монголчуудыг өөрсдийнхөө түүхээр кино хийхээс өмнө Хятадууд Монгол болон Монголын өвөг дээдэс нүүдэлчидийн тухай маш олон кино хийж тэр кинонууддаа Монгол Хятад үндэстнүүд бараг л саяхан өөр өөр үндэстнүүд болж салсан нэг гарал үүсэлтэй , Чингис хаан бол Хятадын баатар хаан байсан мэтээр үзүүлж дэлхий даяар Монгол бол Хятадтай их төстэй адилхан, нэг гаралтай үндэстэн юм гэсэн суртчилгааг хийж , тэрнийг нь Монголчууд өөрсдөө үзээд бараг үнэмшиж мунхарж эхэлж байна. Гэтэл Монгол ,Казахстан, Киргизстан улсууд Төв Азийн эртний нүүдэлчидийн цус гени, соёл уламжлал, нүүдэлийн мал аж ахуйн амьдралын хэвшилийг хамгийн сайн хадгалж үлдсэн 3-хан орон бөгөөд тэрэн дотороо Монгол бол эдгээр Төв Азийн Нүүдэлчидийн уламжлалыг хамгийн сайн хадгалсан ороны хувьд эртний Скиф , Хүннү,Сянби, Тоба Нирун(Жужан),Көк Түрэг,Уйгур,Киргиз,Кидан,Хөх Монголын эзэнт улсуудын түүхээр кино хийх эрх , цус генийн талаасаа ч, хадгалж үлдсэн нүүдэлчин соёл заншилаараа ч бид одоогийн Монголчууд хамгийн их ёс суртхууны эрхтэй, үүрэгтэй үндэстэн мөн. Гэтэл одоо Хятадуудаар түүхээ заалгаж, тэдний хийсэн түүхэн кинонд тархиа угаалгасаар л. Уг нь хэрвээ дангаараа том хэмжээний түүхэн кино хийх мөнгө хүрдэггүй юм бол адилхан нүүдэлчин Казахстан ,Киргизстан Буриад,Тува, Турк,Якутуудтай нийлж хийж болно . Ялангуяа Монголын нутагт 500 орчим жил оршин тогтносон түрэг хэлтэн аймагуудын бусад Монгол хэлтэн аймагуудаа удирдан байгуулсан Көк Түрэг, Уйгур, Киргизийн хаант улсуудын тухай киног тэдэнтэй хамтарж хийхэд хамгийн тохироижтой. Чингисийн Монголын үеэд Монгол хэлт аймагуудын удирдлаганд Түрэг хэлт аймагууд болох Уйгур , Хипчаг, Найманууд хамт тулалдаж Хөх Монголын Чингисийн эзэнт улсыг байгуулалцсантай адилаар Монгол хэлт аймагууд Көк Түрэг, Уйгур , Киргизийн хаант улсууд байгуулахад түрэг хэлт аймагуудтай хамт байгуулалцсан түүхтэй. Ер нь тэр үеийн эртний Монгол хэл , эртний Түрэг хэлнүүд одоогийнхоосоо илүү төстэй адилхан бараг одоогын Халх, Буриад,Халимаг хэл шиг адил төстэй бие биенийхээ яриаг ойлголцдог байсан болов уу. Тэрнээс 6-р зууны Көк Түрэгээс бүүр сүүлд 700 жилийн дараах 13-р зууны Хөх Монголын Чингисийн эзэнт улсын үеийн үлдэж хоцорсон бичигийн дурсгалуудад эртний Түрэг үгтэй төстэй адил үгс ихэнхи нь байдаг юм . Ер нь одоогоос 2200 жилийн өмнөхи Хүннүгийн үед Монгол, Түрэг хэлнүүд бүүр нэг хэлний хоёр өөр аялгуу байсан ч байж болох талтай. Ямар ч байсан Монгол , Түрэг хэлнүүд(Казах, Киргиз, Тува, Якут-Саха) эртний Алтай хэлнээс үүссэн хоорондоо хамгийн ойролцоо хэлүүд гэдэг. Нэг хэл дотороо ч гэсэн яаж олон жилийн явцад, өөр өөр шашинд орсоноос болж , өөр өөр улсын эрхшээлд орсоноос болж яаж өөрчлөгдөж бие биенээсээ өөр хэлнүүд шиг ойлгоход хэцүү ондоо аялгуунууд болж болдогыг саяхан 300-хан жилийн өмнө биднээс салж Хятад, Оросуудад эзлэгдсэн Буриад , Халимаг, ӨвөрМонголчуудын ярианаас сонсож болно. Ийм түүх дэлхийн үндэстнүүдийн түүхэнд олон байгаа. Тийм учираас Монголын өвөг дээдэс нүүдэлчидийн(Скиф,Хүннү,Сянби,Нирун, Тоба,Түрэг,Уйгур,Кидан,Чингисийн Хөх Монголын эзэнт улсууд) тухай киног хийхдээ Түрэг хэлтнүүдтэй хамтарж хийж болмоор. Угаасаа нэг улс байгуулахад , жишээ нь Түрэг улс байгуулахад өмнөх Нирун улсын бүрэлдхүүнд байсан олон аймагууд дотороос Түрэг нэртэй 1 л аймаг бусад аймагуудыг , тэрний дотор Монгол аймагуудыг ч гэсэн удирдан дагуулж улс байгуулахад үүссэн улсыг удирдагч ноёрхох аймагийн нэрээр нэрлэдэг уламжлалтай байжээ. Одоогынхоор бүдүүвчилж хэлвэл бол Ховд аймагын хүн ерөнхийлөгч болвол улс нэрээ өөрчилж Ховд улс болох жишээтэй. Урьд өмнөх улсын ноёрхогч байсан аймагаас тодорхой тооны язгууртнууд шинэ эрх баригчдад захирагдахгүй гэж албатаа аваж нүүдэг байсан боловч уг аймагынхаа багахан хэсэгийг л аваж нүүдэг байсан. Угаасаа ихэнхи хэсэг нь шинэ эрх баригчидаас айсан, асар холын их аян нүүдэлээс бэрхшээсэн гэх мэт олон шалтгаанаар шинэ байгуулагдсан нүүдэлчиний улсын бүрэлдхүүнд ордог байжээ.( Үүний саяхны жишээ 17- р зуунд Ижил Мөрөн рүү нүүсэн Халимагуудын нүүдэл юм . Тэд бол Дөрвөн Ойрдын Торгуудуудын 1 л хэсэг юм . Мэдээж зөндөө олон торгуудууд Дөрвөн Ойрддоо үлдсэн.Бараг Халимаг рүү нүүснээс олон шахуу.) Тэгээд хэл ёс заншил , амьдрах арга барил (аль аль нь нүүднэлчин , малчид) маш төстэй эртний Монгол ,Түрэг, Хамниган( Манж, Зүрчид) аймагууд одоогын бидний Монгол , Казахууд шиг бие биенээ доош нь хийж муулж , бие биенээсээ шал ондоо үндэстэн болож харагдах гэж маягладаггүй байжээ.Одоо Монголчууд хөгжилтэй баян учираас Солонгос, Япон, заримдаа бол бараг л Хятадуудыг Монголтой хамгийн төстэй , гарал үүсэл нэгтэй үндэстнүүд гэх шахуу болжээ.Гэтэл Солонгос ,Японууд бол цус ,гени, ёс заншил , түүх соёл, хэлээрээ 70% -аас дээш хувийн эртний Хятадын эрлийз ,хуулбар үндэстнүүд юм . Солонгос , Японд анхны төрт улсуудыг хоёуланг нь эртний Хятадаас хэдэн бумаараа, саяраа нүүж очисон эртний Хятадын цагаачид байгуулсан тухай эртний Хятадын түүхийн сурвалж бичигүүдэд байгаа. Эцэст нь жинхэнэ Төв Азийн Нүүдэлчидийн тухай киног бид Монгол улс л хамгийн сайн хийх ёстой
Чихар идээхээ больсон баагийн эргээд чихрэнд оруулах санаатай юм байх даа. Одоо болноо хө, урд өмнө идсэн чихэртээ пологтож байж шуналтай новш вээ
enhbayar zaaval ner devshij yalah yostoi, uls turd beltgegdsen hun gedeg chini uur shuu dee
deer zail geed baigaa humuus ene suudald gorilogch nar ym baih daa , zailuul gej
enhbayaryg demjij baina, zaaval neree devshuuleerei, aikh hereggui amjilt husye
Orosiin oriig teglesen gej ard tumeniihee amand shoroo unhuulchiheed yamar nuureeree ner devchih yom bolj baina. Enh bayaraa.
teneguudee ta nar end setgegdel bichiheer l tur zasag anaaarah baih gej bodood baidag shig bna enen deer chini zuvhun soliotonguudiig olig solig yaria teneg bodloo l bichij uursdiiguu huurch taashaal abch baig gej gargadag huudas bhgui yu daaa
ЭЛБЭГДОРЖТОЙ ХАЛЗ МЭТГЭЛЦЭЭН ДЭЭР ҮХЛЭЭ ДУУДСАН ДАА ЭНХБАЯР. УЛАЙМ ЦАЙМ ӨӨРИЙГӨӨ МАГТАЖ ӨНӨӨХӨӨ ҮГҮЙСГЭЭД… ОДОО ДАХИЖ ГАРАХ ШАНС ҮЛДЭЭГҮЙ.
элэнцгий чинь энхбаяр тэр нөхрийг одоо эргээд улс төрд оруулах юм бол Монголчууд жинхэнэ үхэр юм байна гэж ойлгож болно.
Nuhdyydiin yzel bodol yg unuudur Mgl d yu heregtei bgaag haruulj bna ! Iimd nuhun songuuliar Ardchilsan namiinhnii hyniig gargaj turd ajilluulahgyi bol Balin hamart urt shar deelt chiheree sanaad ergej novshirch Mgl Ard tymniig hulduun chirj alahiig byyr Hyseed yygeer tyygeer hor nairuulaad bna shyy nuhduu ! Chingeltei dyyrgiinhee ah ndyy nart sain zahij bgaa bizdee !Yostoi balin hamart badarching gargaval Balag n duusahgyi hamag uls oron ard tymniig min gaituulna shyy dee !Ih ur tulchluul gesen haa bna, uurtuul heden sayiig Chehiin zuuchlaliin companiar damjuulaad luivardchihsan ,Ene neeree Dandaa huuli bus Hulgain argaar ajil heregee yvuulj buig n harahad yag yhchiisen muu Hulgaich tsarailaad araar hutga shaadag Tygjil shig BYYR terneesch doloon dor amitan yum bnlee! BYY YZEGD !ARIYABAL UM MAANI SUUHAA ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..