Ерөнхий сайд С. Баяр БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайд Вэнь Зябаотой уулзлаа
Монгол улсын Ерөнхий сайд С. Баяр, БНХАУ-ын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайд Вэнь Зябао нарын уулзалт 4 дүгээр сарын 17-ны өдөр Санъяа хотын Шератон зочид буудалд найрсаг, харилцан ойлголцсoн байдалд болов. Уулзалтын үеэр хоёр тал энэ онд тохиож байгаа Монгол Улс, БНХАУ-ын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 60 жилийн ойд өндөр ач холбогдол өгч олон арга хэмжээ зохиож байгааг харилцан тэмдэглэв. Ерөнхий сайд С.Баяр хоёр талын Худалдаа, эдийн засаг, Шинжлэх Ухаан Техникийн хамтын ажиллагааны Засгийн газар хоорондын комиссын ээлжит хурал саяхан Бээжин хотноо амжилттай болсныг тэмдэглээд дэд бүтцийн болон байгалийн баялагийг ашиглах салбарын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх, нэмүү өртөг шингээсэн эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, Шивээ-Овоогийн нүүрсний уурхайг түшиглэн цахилгаан, эрчим хүчний цогцолбор барьж БНХАУ-д цахилгаан эрчим хүч экспортлох, нүүрснээс газрын тосны бүтээгдэхүүн болон химийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх чиглэлээр хамтран ажиллах, Монголын байгалийн баялгийг ашиглах чиглэлээр хийж буй хамтын ажиллагаатай уялдуулан төмөр зам шинээр барих, БНХАУ, ОХУ-ыг холбосон авто болон төмөр замын сүлжээ байгуулах чиглэлээр Хятад улстай хамтран ажиллах сонирхолтой байгаагаа илэрхийлэв.
Мөн санхүү, эдийн засгийн хямралын үед БНХАУ-аас Монгол Улсад олгох санхүүгийн дэмжлэгийн асуудлыг нааштайгаар шийдвэрлэж өгсөнд талархал илэрхийлээд урьд нь олгосон зээл, буцалтгүй тусламжийн ашиглалтыг түргэтгэх, ялангуяа БНХАУ-аас олгохоор шийдвэрлэсэн 300 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлийг ашиглах төслүүдийг даруй хэрэгжүүлэхийн чухлыг Тэрээр тэмдэглэв.
Ерөнхий сайд С.Баяр хоёр улсын хилийн боомтуудын дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэх, Хятадын нутгаар дамжин далайд гарах нь БНХАУ-тай хийх худалдаанд төдийгүй Ази, Номхон далайн орнуудын зах зээлд гарах боломжийг нэмэгдүүлэх юм гэдгийг онцлон тэмдэглэв.
Хятадын Төрийн Зөвлөлийн Ерөнхий сайд Вэнь Зябао хоёр орны харилцаа, хамтын ажиллагааны өнөөгийн байдалд үнэлэлт дүгнэлт өгөөд энэхүү харилцааг улам бүр эрчимжүүлэхэд чиглэсэн хамтын ажиллагааны механизмуудыг боловсронгуй болгох, Хятадын аж ахуйн нэгжүүд Монгол Улсад дэд бүтэц, уул уурхайн салбарын томоохон төслүүд хэрэгжүүлэхэд оролцохыг дэмжих, санхүүгийн хамтын ажиллагааг эрчимжүүлэх, олон талт хамтын ажиллагааг идэвхжүүлэх 4 санал дэвшүүлэв. Уулзалтын дараагаар хоёр тал “Эрдэс баялаг, эрчим хүчний салбарт хамтран ажиллах тухай Монгол, Хятад хоёр улсын засгийн газар хоорондын хэлэлцээр байгуулах тухай Монгол Улсын Эрдэс баялаг, эрчим хүчний яам, БНХАУ-ын Хөгжил шинэчлэлийн хороо хоорондын протокол”, “Монгол Улсын Сангийн яам, Хятадын хөгжлийн банк корпорацийн хоорондын санхүүгийн хамтын ажиллагааны тухай ерөнхий хэлэлцээр”, “Хүнсний бүтээгдэхүүний импорт, экспортын аюулгүй байдлын хамтын ажиллагааны тухай Монгол Улсын Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам болон БНХАУ-ын чанарын хяналт, шалгалт, хорио цээрийн Ерөнхий газар хоорондын хэлэлцээр”-т тус тус гарын үсэг зурав.
Уулзалтад хоёр талын албаны хүмүүс оролцов.
ZA YU CH GESEN ZEEL AWAH GEJ B.GAA İUM SHİG BN… MANAİ ULSİİN AYULGUİ B.DAL ENGESGEED HETSUUDEH N DEE. HYATAD DELHİİN HAMGİİN TOM GUREN BOLOH GEJ BN, ZA YAHAW BİDEND BAS UUNİİG ASHİGLAH ZAWSHAAN B.GAA GEWCH SEREMJTEİ L B.GAASAİ. ER N MANAİ TORD HYATADUUD OLSHİRCH B.GAA N HARAGDAJ BN ERLİİZUUD… JİSH MAXHiin GENSEK. OTGONBAYAR HUJAA, ELBEGDORJ HUJAA, BARSBOLD ALİGARH HUJAA GEH METCHİLEN… ENHBAYAR TORİİG HORLUULJ B.GAA NOWSH… MEDEHGUİNDEE NOGOON NAM L BİDNİİ GARTS İUM SHİG SANAGDAAD B.HİİN
manai uls turchid hujaagiin saiduudyn hajuud hamaagui undur bolovsroloti yum bainaa. Bayar, Sain-tsogt, Otgon bayar, Bat bold, Zorigt geed bugd angli hel saitai, chadaltai zaluus yum aaa…
Xe Xe, 2 adilhan l hujaa zogsoj baina daa
STRATEGIIN GOL XUDALDAN AVAGCH ZAX ZEELTEIGEE ERDES BAYALGIIN SALBART YAJ XAMTRAN AJILLAX GEJ BAIGA YUM BOLOO? JOOXON LOGIKTOI XELELTSEER XIIGEECH
Angli xelgui xyataduud ulsaa xugjuuleed l baigaamdaa.Bitgii tuilshirch bai
“32504.
Manai uls turchid bolovsrol sain bainaa
2009.04.18 • 23:56 (IP: 61.135.0.5)
manai uls turchid hujaagiin saiduudyn hajuud hamaagui undur bolovsroloti yum bainaa. Bayar, Sain-tsogt, Otgon bayar, Bat bold, Zorigt geed bugd angli hel saitai, chadaltai zaluus yum aaa…”-geed teneg mangar yum yariad baigaa yum uu?Bolovsrol sain aa,angli heltei gej baigaa ni yamar heregtei ve?Uls oron oo hugjuulj chadj baina uu?Udurjinguu aradchilal geg hereldeed ard tumenee amar jargaltai amidruulj chadaj baina uu? Agli helteil bol bolovsrol sain geh chin yostoi teneg ug shuu!
Muu Hujaa baihgui bol Mongolchuud ulburch uhnu gedgee medej baina uu ,Teneguud ee!
Ereenhot haalgaa ongoilgohgui heden sar bolbol yamar ur dun boloh ni bol oo ?Manai Mongolchuud 13-r zuudaa buhah l baihaa!Malaa bairj l ideheer ushuud arga baigaa yum uu?
yoszui gesen teneg bitgii tenegteerei!Esvel chi erthen ereen hot oo baraadaj,huuhed nohoigoo idej baival yasan yum be?Burmusun haasan ch Mongol yah ch ugui,Mongol harin ch eldev hortoi hognoosoo salaad ulam saijraad l baij bna.Muu Malaa!Nemeed helehed bitgii olon udaa orj teneg yumaa bicheed bai!Muu Pizda hujaa!
6 sariin eheer Oaklandaas Mongol ruu yavah container-t 1 mashin nemj achina. utas (510) 499-0072, (510)708-3751
ene yamar baliar tsaraitai hujaa ve
ene yamar baliar uzliin muuhai tsaraitai hujaa ve I
Bayar saidad amjilt husie.yer ni bol amnaihan hudlaa taamgaar shuumjilj,shudarga tsarailah durtai novshiin zantai sh dee,dandaa bie bienee hardaj serdene,ene ih buteen baiguulalt hugjil chini neg udur irne,harin erthen shiidsen ni l deer baihgui yu,hujaa geed l uhchihgeed,yer ni hujaagaas chini USA,Oros,Japan,Korea bugd l aij bgaa sh dee,ailaa geed tsaashaa haraad suuh yumuu.Hujaa manai hugjliin garts,Amerik yah yum be,Gurj shig l yum bolno sh dee,odoo gurjuud nuguu Amerikjsen yerunhiilegchuu uursduu avch hayah gej bna,jaahan uchirtai bna shuu.
Orosuud shig bidniig ih oroos Hujaa nar choloolohguil baih shu
Tegeed ter zeel ni haana iund zarzuulsan ni oilgomjgui hozorno doo.
Arai ene zeeleeree nogoo 1.5 saya aa ogoh geed baigaa ium bish biz de!????
Bayaraa! chi yasan aimaar muuxai tsaraitai um be? Dooguur xaraad xereg xiisen xyn l gej iim baidag baixdaa.yamar ch udirdagchiin zys tsarai alga. Chi busad ulsiin udirdagch naraas ylger jishee abaad baga ch gesen ineemseglej suraach.
manai bayr ch hajuud ni er hun shig haragdaj bna shuu!gehdee daan ch hu nam deer ni enhbayriin bogs doloogch yum daaa!ene hujanuud atiichaad ih bodoltoi manai mongolchuud buduun tom atlaa…mgluud asian oros shuu dee bugdiig hucheer hiih gedeg…huch uhaan 2 oo zarval manaihan ch uzuuleed ogno dooo!
Ямар ч нөхцөлд Ерөнхийлөгч ард түмнийхээ талд л байна
-Аливаа зөв зүйлийн ард эзэн байх ёстой, буруу зүйлийн ард ч эзэн байх ёстой. Яг үүнтэй холбоотойгоор би таныг хамтарсан Засгийн газрын талаар ямархуу бодолтой явдгийг сонирхмоор байна. Хариуцлага гэж нэгэнт ярьснаас өнөөдөр зарим хүмүүс ялсан нам-МАХН-ыг хариуцлагаас бултахын тулд Ардчилсан намтай нэгдчихлээ гэх мэтээр ярьж байна. Бас нөгөө эерэг өнцгөөс нь харж байгаа хүмүүс бол энэ хоёр улс төрийн хүчин нийлээд ард түмнийхээ өмнө, эх орныхоо өмнө маш том түүхэн хариуцлагыг хүлээж байна гэж тайлбарлаж ч байна. Таны хувьд?
-Би намрын чуулганы хуралдаан дээр хэлсэн үгэндээ энэ тухай тодорхой дүгнэлт өгсөн. Хүмүүс хоёр талаас нь л ярьж байна. Нэгдүгээрт, томоохон хөгжлийн асуудлуудыг шийдэж магадгүй хэмээн хүмүүс хүсэн хүлээж байна, тийм учраас дэмжиж байна гэж. Нөгөө талаас хяналт алга болох нь, хариуцлагаас мултрах, бултах нь ээ. Цаашид хэнтэй ч хариуцлага тооцох боломжгүй хариуцлагагүй төр, засаг бүрдлээ гэж шүүмжилж байна. Тийм учраас би энэ хамтарсан Засгийн газар юуны түрүүн өөрөө хариуцлагатай байх ёстой гэж онцлон тэмдэглэсэн юм.
Гэхдээ хүн тэр болгон өөрөө өөртөө хариуцлагатай хандаж чаддаггүйтэй адил засаг ч өөртөө хариуцлагатай хандах нь юу л бол гэх шүүмжлэл байна. Миний бодлоор, төрийн институциуд байна, Их Хурал байна, хяналтаа тавьж, шаардлагатай бол Засгийн газартай хариуцлага тооцох маягаар ард түмний хүсэн хүлээсэн томоохон асуудлыг шийдэхэд нь шахаж чадна, алдаа дутагдал гаргуулахгүй байлгаж чадна. Тэгэх ч ёстой. Бас нөгөө талаас нь үзвэл аль аль намын төлөөлөл Засгийн газарт орсон тул тэгж нэг нэгэндээ хариуцлагатай хандаж, хяналт тавих нь юу л бол гэж зарим хүн эргэлзэж байна. Тэгвэл нам бус Ерөнхийлөгч үүргээ гүйцэтгэж, хатуу хяналт тавина. Хариуцлага тооцох шаардлага гарвал Ерөнхийлөгч санаачилга гаргана. Ямар ч нөхцөлд Ерөнхийлөгч ард түмнийхээ талд байна, байгаа ч.
Төрийн тэргүүний хувьд миний бие аливаа зөв бүхнийг дэмжиж ажиллана. Дэмжих шиг дэмжинэ. Туршлага ч байна, мэдлэг ч байна. Чадвар ч байна. Ерөөсөө Ерөнхийлөгч хүн ард түмнийхээ талд байхаас өөр ямар ч арга байхгүй. Аль нэгэн намын талд, аль нэгэн Засгийн газрын талд, аль нэгэн хүний талд байж огтхон ч болохгүй. Яагаад гэвэл намайг ард түмэн сонгосон. Өнөөдөр Монголд ард түмнээсээ сонгогдсон гэж хэлэх, ард түмнийхээ нэрийг барьж ярих эрхтэй цорын ганц субъект бол Ерөнхийлөгч.
Тэгэхээр Ерөнхийлөгчийн нуруун дээр асар их хариуцлага байдаг. Тэр хариуцлагыг мэдрэн ойлгож, ард түмнийхээ талд бат зогсож байх ёстой, үйл ажиллагаагаа ч тэгж явуулах ёстой.
-УИХ, Засгийн газар ажиллаж эхэлснээс хойш багагүй хугацаа өнгөрчихлөө. Энэ хугацаанд танд шүүмжлэлтэй ч юм уу, энэ ийшээгээ хэлбийгээд байна шүү гэж шүүмжлэлтэй хандахаар зүйл ажиглагдсан уу?
-Чуулганы нээлт дээр миний хэлсэн үгэнд тодорхой байгаа шүү дээ. Та бүхэн уншиж судалсан байх. Цаг хугацаа алдана гэдэг өөрөө хариуцлагагүй явдал, том алдаа дутагдал гэж ойлгож болно. Ямар нэгэн буруу үйлдэл хийсэн бол хариуцлага тооцдог шүү дээ. Эс үйлдэлтэй холбож ч хариуцлага тооцож байх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл юу ч хийхгүй байх нь заримдаа юм хийж нэг алдаа гаргаснаас илүү хор, хохиролтой байдаг. Бид “ажил хийсэн хүн алдаа гаргадаг” гэж ярьдаг шүү дээ. Энэ бол алдаа гаргахаас нь айлгаж байгаа хэрэг биш, харин ажил хийхийг нь зоригжуулж буй үг.
Тийм ч учраас би хэлсэн үгэндээ, өнгөрсөн дөрвөн жилд бид багагүй зүйлийг хийж амжуулсан боловч хийж бүтээснээсээ хийж бүтээгээгүй нь буюу алдсан боломж нь их байсан гэж хэлсэн юм. Үгүй дээ гэхэд уул уурхайн салбарын томоохон орд газруудыг эдийн засгийн эргэлтэнд оруулчихсан бол бид өнөөдөр санхүүгийн хямралын золиос болоод “За байз, одоо яана аа? Энэ хямрал Монголд яаж нөлөөлөх бол, үүнээс яаж бага хохиролтой гарах вэ?” гэж бодоод сууж байх биш, харин ч айдаггүйгээ авдрандаа хийчихсэн хүн шиг тайван байж болох л байсан. Төслөө эхлүүлчихсэн, ажлын байр бий болгочихсон, хөрөнгө оруулалт оруулчихсан, бүтээн байгуулалтын ажил дээр анхаарлаа төвлөрүүлчихсэн байж байх тийм бололцоог алдсан. Ийм учраас хариуцлагыг тооцохдоо тухайн төр, засгийн өндөр албан тушаалтан Ерөнхийлөгч ч юм уу, Ерөнхий сайд ч юм уу, Их Хурлын дарга ч юм уу, эсвэл Засгийн газар бүхэлдээ, Их Хурал бүхэлдээ алдсан, эсэхийг авч үзэхийн хажуугаар бас ямар боломжийг алдсан байна бэ гэдгээр нь дүгнэдэг болох ёстой.
Яагаад гэвэл тэр боломж чинь өөрөө мөнгө орлого, амьдрал ажил, сургууль эмнэлэг болж хувирдаг байхгүй юу. Бололцоо алдсанаас болж хүний амь ч эрсдэж мэднэ. Бололцоо алдсанаас болж хүн боловсролгүй болно. Бололцоо алдсанаас болж хөгжил хоцорно, хүмүүс ажлын байргүй болно. Бололцоо алдсанаас болж ирээдүй бидний бодож төлөвлөж байсан дүүрнээр биш харин харамсалтай нь дундуурхнаар бүрэлдэнэ шүү дээ. Ийм болохоор бололцоо алдана гэдэг нь хамгийн том хариуцлагагүй явдал юм. Тийм учир өнөөдрийн төр засаг, Ерөнхийлөгч надаас авахуулаад бололцоо алдаж байгаа бол тэр алдаагаа даруйхан залруулахыг яарч, шамдах хэрэгтэй.
Ийм ийм асуудлуудыг түргэн шуурхай шийдэх хэрэгтэй гэсэн чиглэлүүдийг би Засгийн газарт, Их Хуралд хандаж байнга хэлж, ярьж, сануулж байгаа. Ард иргэддээ ч хандаж хэлж байгаа. Цаг хугацаатай уралдаж ажиллахгүй бол цаана чинь харсаар байтал Хятад, Орос хөгжөөд байна шүү дээ. Бид болохоор хий л дотроо бужигнаж гацаад, хөгжлийнхөө дугуйг шаварт зоочихсон юм шиг доороо хий эргээд, бололцоонуудыг алдаад байх юм бол нөгөө “аманд орсон өөхийг хэлээрээ түлхэнэ” гэгчийн үлгэрээр болж, хоцрогдоно шүү гэж болгоомжилсондоо би ингэж дахин дахин давтан хэлээд байгаа юм.
Аливаа туйлшралуудын дундаас гарч бүтээн байгуулалтын ажлаа хийцгээе л дээ
-Уул уурхайн томоохон төслүүд дээр таны байр суурь ерөнхийдөө өөрчлөгдчихөв үү гэж би харж байгаа. Сая чуулганы нээлтэн дээр хэлсэн үгийг тань өмнөх жилүүдийнхтэй харьцуулахад ард түмэн 51 хувийг нь авах ёстой гэдэг үзлээсээ няцчих шиг санагдсан. Ард түмний өмчийг гадныхан илүү хүртэх гээд байгаа юм шиг уур амьсгал бүрдчихэв үү дээ. Энэ дээр таны байр суурийг өөрчлөгдөв үү гэж сэтгүүлч хүнийхээ нүдээр харсан?
-Та бүхэн бидний хэлж байгаа үгийг логик дэс дарааллаар нь ухаж ойлговол миний байр суурь өөрчлөгдөөгүйг ухаарах байх. Яагаад гэдгийг би тайлбарлая.
Тэгэхдээ нөгөө талаас нь яривал ер нь хүн өөрийгөө өөрчилж, алдаа дутагдлаасаа салж чадаж байх нь сайн чанар шүү дээ. Нэг хүн битгий хэл улс орон хүртэл өөрчлөгдөж байна. Ямар Хятад орон байж байгаад, 1979 оноос өөрчлөлтөө эхлээд өнөөдөр ямар Хятад орон болов, саяхан ямар Орос орон байж байгаад өнөөдөр ямар Орос орон болов. Ямар Солонгос байж байгаад 60-аад оноос өөрчлөлтөө хийж эхлээд өнөөдөр ямар Солонгос болов. Тэрэнтэй адилхан саяхан ямар Монгол орон байсан билээ? Өнөөдөр ямар улс болж байна? Гэхдээ өөрчлөлт хоёр талтай. Өөрийнхөө дутагдлыг хадгалж, нуун дарагдуулж, өнгөн дээрээ хийгдэж буй өөрчлөлт маш буруу. Дутагдлаа засч байгаа гүн гүнзгий өөрчлөлт зөв. Ийм өөрчлөлтийг бид дэмжих ёстой.
Харин уул уурхайн асуудал дээр би байр сууриа өөрчлөөгүй. Ер нь энэ олон жил төр, засгийн албыг хашиж, олон түмэн, ард иргэдтэйгээ байнга уулзан учирч, улс төрийн амьдралд идэвхтэй оролцож байгаа хүний хувьд би өөрчлөгдөж байгаа байлгүй дээ. Гэхдээ ямар ч байсан улс төрч хүн дандаа ард түмнийхээ талд байх ёстой гэдгийг хатуу ойлгосон хүн.
Одоо өнөө ашигт малтмалын тухай асуудал руугаа оръё. Би стратегийн орд газруудыг ард түмний мэдэлд 100 хувь авах ёстой гэж хэлж байсан, тэр үгийг та ч анзаарсан бололтой. Тэхдээ би улсын зардлаар геологийн хайгуул хийж, нөөцийг нь тогтоосон ордыг улсын мэдэлд авах тухай ярьж байгаа юм шүү дээ. Зарим стратегийн ач холбогдол бүхий ордыг аль эрт, бүр 80, 90-ээд оны үед улсын зардлаар санхүүжүүлж, геологийн хайгуул явуулж судлаад нөөцийг нь тогтоочихсон байсан юм. Тийм орд газруудын лицензийг сүүлд нь хүмүүс янз янзын аргаар хөөцөлдөж аваад өөрийн өмч болгон зарлах нь ёс зүйн хувьд ч, хууль зүйн хувьд ч буруу, хөгжлийн хувьд ч буруу гэж үзсэн юм. Ийм зарчмыг баримтлах ёстой гэсэн байр суурьтай байдаг юм би.
Гэхдээ тэр орд газрыг төр мэдэлдээ авчихлаа гээд цаашаа яах вэ? Бидэнд дангаараа Таван толгойг бүтээн босгоход шаардагдаад байгаа олон зуун сая ам.доллар бидэнд байгаа билүү? Технологи бий юу? Мэргэжлийн хүмүүс байна уу? Цахилгаан станц барих, төмөр зам тавих, цахилгаан дамжуулах шугам татах чадвар бий юу? Бүтээгдэхүүнээ борлуулах зах зээлээ олчихсон уу гэсэн олон асуулт ар араасаа урган гарч ирнэ. Тэгэхээр бид боломж бололцоогоо, чадвараа тооцох, судлах хэрэгтэй. Дангаараа чадна гэвэл өөрсдөө шууд ороод ажиллах хэрэгтэй. Гэтэл харамсалтай нь шулуухан хэлэхэд тийм чадавхи бидэнд хараахан байхгүй байна.
Тэгвэл ийм чадавхи байхгүй байсан 70-аад онд тэр үеийн төр, засгийн удирдлагууд асуудлыг яаж шийдсэн бэ гэдгийг бодоод үзье. Би “Эрдэнэт” үйлдвэрийн жишээн дээр ярих гээд байна шүү дээ. За, улсын зардлаар геологийн хайгуул хийгээд зэсийн тэр орд газар, түүний нөөцийг илрүүлчихлээ. Тэгээд яасан билээ? Тэр үед бидэнд өнөөдрийнхтэй адил технологи, мэргэжлийн боловсон хүчин байгаагүй. Дэд бүтэц байгаагүй. Эрдэнэт хот байгуулагдаагүй байсан. Энэ бүхэн байгаагүй учир манай ахмад үеийнхэн тэр үеийн ЗХУ-д хандаж, та нар 51 хувийг нь ав, шаардлагатай бүх юмыг нь хийж өг, хөрөнгө оруул, үйлдвэр барьж өг, цахилгаан станц босго, боловсон хүчин бэлтгэж өг, хот байгуул, төмөр замыг нь тавь, цахилгаан дамжуулах шугам тат, усыг нь бүр 60-70 км холоос татаж өг гэжээ. Ингэж 70-аад оны эхэнд Цэдэнбал дарга тэргүүтэй хүмүүс Эрдэнэтийн үйлдвэр, түүнийг дагасан хот, дэд бүтцийн асуудлыг шийджээ. Тэгээд ЗХУ 51-ээс дээш хувийг мэдэлдээ авсан байна. Үйлдвэр барьж, хот босгож, боловсон хүчин бэлджээ. Ийм зарчмаар 25 жил ажилласан. 2003 онд би Ерөнхий сайд байхдаа, их өрийн асуудлыг Монголд нэн ашигтайгаар буюу нийт өрийн 98 орчим хувийг хөнгөлж шийдэх үед судалж үзэхэд тус үйлдвэрийн дүрмийн сангийн Монголын талын хувийн мөнгийг хүртэл оросууд оруулсан байдаг юм. Эрдэнэтийн үйлдвэр 78 онд ашиглалтанд орсон гэж үзэхэд 25 жилийн дараа буюу тэр 2003 онд бид оросуудад хандан “Та бүхэн манайд их тусалсанд талархаж байна. Одоо оруулсан хөрөнгө оруулалтаа нөхсөн тул бид өөрсдөө энэ үйлдвэрээ авч явъя, 51 хувиа авъя” гэсэн санал тавьж, Оросын нөхдөдөө тайлбарлаж ойлгуулсан. Ингээд их өрийн асуудлыг нэг том багц болгож манайд ашигтайгаар шийдвэрлэхдээ Эрдэнэтийн үйлдвэрийн 51 хувийг Монголын тал шилжүүлж авсан.
Одоо яг түүнтэй адилхан зарчмаар бидний хүч чадалд ахадсан том төслүүдээ шийдвэрлэе гэж үзсэн юм. Тэгэхээр логикийг нь тайлбарлаад өгвөл миний үзэл өөрчлөгдөөгүй байгаа биз дээ? Тийм учраас одоо хурдалъя, том ордуудаа эдийн засгийн эргэлтэнд оруулъя гэж би шаардаж байгаа юм. За, Таван толгойн ордыг аваад үзье. 1.5 тэрбум тонн нөөцтэй гэж улсын зардлаар геологийн хайгуул хийгээд баталсан. Таамаглаж байгаа нөөц нь зургаа, долоон тэрбум тонн гэж ярьдаг. Зургаан тэрбум тонн нөөцтэй гэж бодъё. Жилд 30 сая тонн нүүрс олборлох хүчин чадалтай үйлдвэрийн цогцолбор байгуулъя. Тэгвэл бид энэ ордыг 200 жил ашиглана гэсэн үг. За бүр 100 сая тонн олборлоно гэж бодъё. 60 жил ашиглана.
Энэ бүхнийг хэнээр хийлгэхэв, ямар мөнгө, хаанаас босгохов? Бид ингэснээр өөр ямар төсөл давхар хэрэжүүлэхэв? Хоёр дахь төмөр замаа тавиулах уу? 40000 айлын орон сууцны асуудлыг шийдүүлэх үү? Дэд бүтцээ бүрдүүлэх үү зэрэг олон асуудлыг давхар тунгааж үзэх ёстой. Зүгээр л хэн нэгэнд өгчихнө гэсэн үг биш шүү дээ.
Тодорхой хугацаанд бид гадаадын, эсхүл дотоодын хөрөнгө оруулагчидтай хамтарч, төслөө зөв аргаар хэрэгжүүлээд бусад салбарт дэмжлэг аваад, хариуд нь эхний хугацаанд тэд нарын давуу эрхийг тодорхой хэмжээнд бий болгоод, дунджаар 25 жилийн дараа ч юм уу буцаагаад 51 хувиа авъя. Тэр бүх үйлдвэр, бүтээн байгуулалтын ажлын үр дүн хаашаа ч алга болохгүй шүү дээ. Нийтдээ 60 жил ашиглана гэж бодвол бидэнд 51 хувиа буцааж авахад бидэнд оногдох хугацаа нь 35 жил болон үлдэж байна. 100 жилээр бодвол 75 жил үлдэж байна, 200 жилээр бодвол 175 жил үлдэж байна. Ингэж эдийн засгийн эргэлтэнд оруулахгүй бол нөгөө харамлан сууж байгаад хар нохой ч үгүй үлддэгийн үлгэр болчихно.
Тэгэхдээ бид зүгээр нэг толь, гялгар цаасанд хууртаад үнэт баялгаа өгч болохгүй. Тийм цаг үе ч өнгөрсөн шүү дээ. Хоцрогдсон нийгэмд амьдарч буй хүмүүсийг тэгж хуурдаг байсан л даа, толь үзүүлбэл алтаа гаргаад өгчихдөг. Тийм гэнэн наймаа байж болохгүй. Бас ухаантай царай гаргаад хэтэрхий хаширладаг тохиолдлууд ч байдаг. Намайг зальдах гээд байна, хуурах гээд байна гээд хөдөлж өгөхгүй суугаад байдаг. Иймэрхүү туйлшралуудын дундаас гарч бүтээн байгуулалтын ажил хийцгээе л дээ.
Ажилгүй монгол хүн, мэдлэг боловсролгүй монгол хүн, эрүүл биш, өвчин зовлонд баригдсан монгол хүний үнэлэмж унана шүү дээ. Би ийм л бодолтой байгаа юм. Би угаасаа өөрийнхөө саналтай зөрчилдөж, гуйвж дайвдаг, нөхцөл байдалд тохируулан өөрчилдөг занд дургүй. Зарчмын зөв бодол дээр тууштай байхыг хичээдэг хүн. Тэгж байж хариуцлагатай төр, засаг байх ёстой, тэгж байж хариуцлагатай албан тушаалтан байх ёстой гэж би хатуу итгэдэг юм.
-Хууль эрх зүйн орчны тухайд тогтворгүй гэж бид их шүүмжлүүлдэг. Ашигт малтмалын тухай хуулиа одоо болтол нэг тийш нь болгож чадаагүй л байна. Тэгэхээр түрүүний хэлсэн тэр боломжийг бий болгож манайд гадныхан хөрөнгөө оруулах хууль эрх зүйн орчин ер нь бүрдэж чадсан уу?
-Хууль эрх зүйн орчинг бүрдүүлэх ажил хийгдэж байгаа. Сайн орчин бүрдүүлэхийн төлөө Их Хурлын гишүүд санал бодлоо уралдуулах байх гэж бодож байна. Засгийн газар ч идэвхтэй ажиллана биз ээ. Аюулгүй байдлын зөвлөл дээр бид энэ асуудлыг ярина.
Нөгөө талаар дэлхий дахиныг хамарсан санхүүгийн хямрал нь манай томоохон төслүүдийг улам хойшлуулах, нөгөө хөрөнгө оруулагчдын мөнгө нь багасах, хомсдох байдлыг бий болгож байна шүү дээ.
Тиймээс бид их хэмжээний санхүүжилтийг хаанаас, яаж олох вэ? Өмнө нь бид хүмүүсээр гуйлгадаг байсан бол одоо харамсалтай нь том хямрал болж, түүхий эдийн үнэ унаж байна, саяхан л зэс тонн нь 8000 ам.доллар байсан бол өнөөдөр 3500, маргааш бүр 3000 ам.доллар болж унаж магадгүй гэсэн ийм таамаглал байна шүү дээ. Өөрөөр хэлбэл ноднин, уржнангийнхаас 2-3 дахин унаж байна. Тэгэхээр зэс, нүүрс, төмөр, бусад түүхий эдийн үнэ унаж байгаагаас болоод ийм орд газрыг сонирхох нь багасч, том төслүүдийг эдийн засгийн эргэлтэнд оруулах асуудал хүндэрч, шаардагдах хөрөнгө оруулалтын хэмжээ мөнгө, хэдэн саяар тогтохгүй, хэдэн тэрбумаар хэмжигдэхээр нэмэгдэж байгаа нөхцөлд харин ч бид өөрсдөө гуйх байдалд орж байх шиг байна.
Тэгэхээр гуйлгаж байна, үнэд орж байна гээд томролгүй, гуйж байна гэж жижигрэлгүй түрүүн миний хэлсэн хувилбараар том төслүүдээ эдийн засгийн эргэлтэнд оруулах нь чухал юм. Миний саналаас илүү санал байвал түүнийг хэрэгжүүлэх хэрэгтэй. Харин байхгүй бол Эрдэнэтийн туршлага дээр суурилсан миний гаргаж байгаа саналыг ажил хэрэг болгох нь Монгол оронд, монголчуудад хэрэгтэй биз ээ.
Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого бол гарцаагүй хэрэгжүүлэх ёстой баримт бичиг мөн
-Яг өнөөдөр УИХ-аар 2009 оны төсвийг хэлэлцэж байгаа. Энэнтэй холбогдуулаад асуухад таны санаачлан батлуулсан Үндэсний хөгжлийн цогц бодлоготой энэ 2009 оны төсөв ер нь хэр уялдаатай болж байна вэ. Энэ том бодлогодоо хүрэх алхмууд энэ төсвийн бодлогоор хэрэгжиж чадах нь уу?
-Яг үүнийг би анхааруулж хэлсэн юм шүү дээ. “Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”-ыг санаачилсан гэсэн хаяг нь над дээр ирж байгаа ч ний нуугүй хэлбэл олон жил манай эрдэмтэн судлаачдын дунд, төр, засгийн хэмжээнд яригдсаар байсан асуудал л даа. Өмнө нь эрдэмтдийн санаа бодлыг багцлан нэгтгэх, цогц бодлого болгох арга механизмыг олж чадахгүй байсан. Эсхүл цаг хугацаа нь ч болоогүй байсан байж болох юм. Мэдээлэл, мэдлэг боловсрол дутагдсан байхыг ч үгүйсгэхгүй. Ямар ч л байсан, яаж ч үзээд нэг л болж өгөөгүй юм.
Ингээд Төрийн тэргүүний хувьд элдвийн аахар шаахар асуудлын араас хөөцөлдөлгүй, том бодлогын асуудал барьж авч, түүнийгээ хэрэгжүүлэхийн төлөө ажиллах хэрэгтэй хэмээн үзэж “Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”-ыг боловсруулж батлуулах санаачилга гаргасан юм.
Тэр үеийн Засгийн газар ч дэмжсэн, ажлыг сайн зохион байгуулсан. Тэгээд эрдэмтдийн идэвхтэй оролцоотойгоор “Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”-ын төслийг боловсруулж УИХ-д өргөн барьсан. Тэр үеийн УИХ энэ асуудалд ажил хэрэгч хандаж, төслийг нухацтай хэлэлцэж баталсан. Энэ бол түрүү түрүүчийн бодлогын баримт бичгүүдтэй харьцуулбал тодорхой, буух эзэнтэй бодлого болсон.
Тийм учраас би Засгийн газарт, УИХ-д ч анхааруулсан. Энэ бодлоготой уялдуулж жил, жилийн төсөв, шинэ Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөр боловсрогдон батлагдаж байх ёстой гэдгийг хэлсэн юм.
Засгийн газар ч тэрний дагуу төсвөө боловсруулсан гэж бодож байна. Цаашдаа ч тэгж л ажиллах ёстой. Энэ цогц бодлого бол Ерөнхийлөгчийн хэлдэг, харин Засгийн газар нь дуртай дургүй хийхчээн болдог зүйл огт биш. Энэ бол УИХ-аар батлагдсан, гарцаагүй хэрэгжүүлэх ёстой бичиг баримт юм.Тийм ч учраас төсвийг цогц бодлоготой уялдуулахаас өөр арга байхгүй. Ирэх жил бол нэг ёсны “Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”-ыг хэрэгжүүлж эхлэх гарааны жил шүү дээ. Эдийн засгийн өсөлт ирэх оноос эхлээд жилд 12-оос доошгүй хувь байх ёстой. Нөгөө л ажлын байр бий болгож, жижиг, дунд бизнесийг дэмжиж, томоохон төслүүдээ эдийн засгийн эргэлтэнд оруулж, хээл хахуулиа алга болгож, төр, засгийн үйл ажиллагааг хөнгөн шуурхай болгож, хаа хаанаа хариуцлагатай байх тогтолцоог бий болгож чадсаны үндсэн дээр эдийн засгийн өсөлт жилд 12 хувиас доошгүй хувиар өсөх юм.
Ийм шаардлага тулгараад байгаа учраас энэ Засгийн газар ч тэгж ажиллана, энэ Их Хурал ч тэгж ажиллана гэж би найдаж байгаа юм. Эс тэгвээс би Ерөнхийлөгчийн хувьд тэднээс хатуу шаардана. Ард түмэн ч надтай хамт энэ шаардлагыг тавина.
-За, ингээд бидний ярилцах цаг ерөнхийдөө өндөрлөж байна. Төгсгөлд нь өөрсдийнхөө тухай асуумаар байна. Саяхан сэтгүүлчид нэгдсэн эвлэлийнхээ их хурлыг хийсэн. Энэ дээр хариуцлагатай сэтгүүл зүйн тухай бас их ярьсан. Та ер нь энэ Монголын сэтгүүл зүйн байдлыг үнэхээр хариуцлагатай байж чадаж байгаа юу, үгүй юу гэдэг талаар ямар бодолтой явдаг вэ?
-Сэтгүүлчдэд шүүмжлэлтэй хандах нь их аюултай зүйл шүү дээ. (Инээв). Гэхдээ сэтгүүлчдэд шүүмжлэлтэй хандаж болно оо гэдэг нь ч ойлгомжтой. Яагаад гэвэл ардчилсан нийгэмд шүүмжлэлийн гадна үлддэг нэг ч хүн, нэг ч байгууллага байдаггүй учраас.
Тэр утгаараа сэтгүүлчдэд, Ерөнхийлөгчид, Засгийн газарт, Ерөнхий сайдад, Их Хурлын даргад, Их Хуралд, аймаг, орон нутгийн удирдлагуудад, бизнесийнхэнд ч шүүмжлэлтэй хандаж болно. Хэнбугайд ч, бөхчүүдэд ч, урлагийнханд ч шүүмжлэлтэй хандаж болно.
Хариуцлагатай сэтгүүл зүй гэж юу юм бэ гэвэл үнэн үг хүргэдэг, үнэн мэдээлэл түгээдэг сонин, сэтгүүл, хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл юм. Худлаа юм бичээд, тараагаад эхлэх юм бол, бодитой биш мэдээлэл түгээвэл, хэн нэгэн хүний юм уу, эсхүл байгууллагын захиалгаар “юм хийгээд” унавал, яг тэр мөчөөс эхлээд хариуцлага дуусч, хариуцлагатай сэтгүүлч, хариуцлагатай сэтгүүл зүй аль аль нь алга болж байгаа хэрэг. Тэгэхээр би сэтгүүлчдэдээ хандаж үнэнийг л бичээрэй, үнэнийг өгүүлээрэй, бас үгүүлээрэй, гүжирдлэг, гүтгэлгийг орхиорой гэж хэлмээр байна.
Хэн нэгэн хүний захиалгын бичлэг гэдэг чинь өөрөө үнэнээс урваж байна гэсэн үг. Ийм худал юм нийгмийг төөрөлдүүлдэг. Төөрөлдсөн нийгэм хариуцлагатай байдаггүй юм гэдгийг хэлмээр байна. Нийгмийг төөрөлдөхгүй байлгахад сэтгүүлчид чухал, бүр голлох үүрэгтэй. Нийгэм Улаанбаатарын утаа шиг “гүжирдлэг гүтгэлгийн хортой утаа”-н дунд удаан байж болохгүй. Утаа манан дунд байгаа хүн юуных нь зөв сонголт хийх вэ дээ. Хана, мод очоод мөргөчихнө, нийгэм бол үл итгэлцэлд автана. Сүүлд нь хэн буруутай нь мэдэгдэхгүй. Ийм харилцан уялдаатай, шүтэлцээтэй нийгэмд амьдарч байгаа учраас бүгдээрээ хариуцлагатай байя. Хариуцлага үнэн бодитой мэдээлэл бүхий нийгэмд л тогтоно.
Хариуцлага гэдэг чинь хөмсөг зангидаад, муухай хараад байхын нэр биш. Харин ч инээмсэглэл тодруулдаг, үнэнийг ярьдаг, бичдэг, хууль хэрэгждэг, авлига байдаггүй нөхцөл байдлын цогц юм. Үүнд сэтгүүлчид үнэхээр их үүрэгтэй шүү.
Biee medvel hun ,bilcheeree tanival mai !
Biee medvel hun ,bilcheeree tanival mal !
Uuruu henii hooliig idej ,henii huvchasig umsuj baigaa gedgee medej av! Oilgov uu,teneg ee!
Henii heleer yarij baigaa gedegee ch bod oo ! “Booz,guanz, juucae, baicye,bansh,mantuu,chonh,huushur,ganbir,puuz,dans,daih,hujaa,gan…” bur hujaa hel,Oros,angli helig ch yarimaargui baina.Chdval buh yumig mongolooroo yari! Chadna uu ,tenegud ee!?
USA gaas avchirsan shine Playstation-2 zarna 150000-d. 99006193
muu hytaduudiig bid haan gej bsan bol shuud bugd niileed dairsan bol muu novshnuud golog bolno sh d ene muu byr yu geed tenegteed garaa barotsan bgaa ym bi ta nariig alnaa hujaa naraA EHLEED zarim ard tumendee mongoliin huuhduudiig bitgii hulgail geed ytgachih
Yosgui lav ooroo hujaa bhaa tegeed ingej helj bgaa bh.
mongolchuud zovj baij l hugjinu gej bi bodoj baina soyltoi hugjsun ornuud zovlong zaaval amsaj bj az jargal gej zuiliig bii bolgodog yum ! tegeheer hiimel zovlong uusgej bgaa bolon uusgeh shaltgaaniig in tavij bgaa 76 bolon tuunii ur udam zovoh tsag zaaval irne ! ulsiin munguug ulandaa gishgej saltaandaa havtsuulsan zalitai hujaagiin erliizuud !!!
uyiin uyd hezee ch hytadiin gart orohgui ee!
um bazar baani hum pad!
Oros bicheg usegtei Mongolchuud Orosoor Hyatadad hamgiin under ner hundtei Turiin zuvleliin darga 溫家寶-giin neriig tui ch oirtohguigeer bichej baina.Angliar bichdeg helbereer ni galigchilj bichej yagaad boldoggui yum bol! Oros narmai Aziin ug hellegiig Pining barimtalj bichdeg ni ugtaa ch bas buruu yum bish.Gehdee uuniig Mongolchuud baitugai jiriin Orosuud ch uursdee oilgoj zuv duudahgui.
Bayar Mongol turd surag ni martagdsanTsagaan heree shig nadad sanagdaj baina.Tur,uls eh orniihoo tulee neg taliig barij tuilshralgui zutgedeg tuun shig ajil heregch tushmed Mongold heregtei.Etsestee Tsahiagiin Elbegdorj,Miegombiin Enhbolduud tuuniig barij ideh ni barag unen ni haramsaltai.Strategi sudlaliin hureelend ajillaj baisan zaluu nas ni Bayart ih yum ugsen bolov uu gej taamaglaj baina.Ner tur,idej uuhiig hudal show,ereegui luivraar shanagadan Mongol togoonoos yazartlaa zalgilagchdad Mongoliin baitugai uursdiinhee ireeduig bodoh zav odoohondoo baihgui.Jinger hutsaj Jin yavah boltugai!
Энийг уншаад та нарт юу бодогдож байна, Бид өөрсдөө мөнгө өгөж сургачиxаад дараа нь xаxууль авлаа гэж яриx xэрэг юу байна. Xарин авилгалыг xууличилчиxвал шудрага байxаа. Тодорxой xанштай, xувьтай, өгөж аваxийг зөвшөөрсөн xуультай бай вал xаш нь xарин тогтворжиж заx зээлийн xээ xуулинд заригдан ёс суртаxууний доройтолд ороxгуй бус уу. Тэртэй тэргүй би xаxууль аваxгуй гэсэн ч,чи ажилаа тургэн бутээxийн тулд ямар нэг аргаар xаxуульдиxаас xойш.
Манай шар дээлт
Маш урт хоргой дээлтэй
Мянган сонгогчид дундаас
Бид хармагцаа л дур гутдаг
Маягын, маягын юм ярьсаар
Манийгаа мунхруулсаар ирсэн
Малигар цагаан нүүртэй
Дурак олон бууны нохойтой
Түмэн олныхоо ядуурал дундаас
Түүнээс өөр хөлжсөн амьтангүй
Төрсөн хот дотор минь
Тэр новш л биднийг буудуулдаг
Өвдөг юугаа сөгдсөн дүрээр
Өргөн олныхоо амьдралаар тоголдог
Өөрсдийн минь дээрээс эрх мэдлээрээ дарамталж
Үгээр хэлэхийн аргагүйгээр ядууралд биднийгээ түлхдэг
Нааш цааш нь нуугдан хил давж
Сонгогч түмнээ алмайруулдаг
2009 он
Манай шар дээлт
Маш урт хоргой дээлтэй
Мянган сонгогчид дундаас
Бид хармагцаа л дур гутдаг
Маягын, маягын юм ярьсаар
Манийгаа мунхруулсаар ирсэн
Малигар цагаан нүүртэй
Дурак олон бууны нохойтой
Түмэн олныхоо ядуурал дундаас
Түүнээс өөр хөлжсөн амьтангүй
Төрсөн хот дотор минь
Тэр новш л биднийг буудуулдаг
Өвдөг юугаа сөгдсөн дүрээр
Өргөн олныхоо амьдралаар тоголдог
Өөрсдийн минь дээрээс эрх мэдлээрээ дарамталж
Үгээр хэлэхийн аргагүйгээр ядууралд биднийгээ түлхдэг
Нааш цааш нь нуугдан хил давж
Сонгогч түмнээ алмайруулдаг
2009 он
ODOO TEMTSEXGUI BOL UDAXGYI XUJAA BOLLOO SHYY!
ODOO OOR YAAXAV DE. XUDLAA AMERIKAAS CHAATLAAD L.
Сүүийн үед улсын маань ерөнхийлөгч уул хадаар тэнээд тахилга хийх нь олширлоо. Монгол улсад байдаг уул хадаар тэрнийг танихгүй амьд амьтан үгүй болсон юм байх. Манай улсын ерөнхийлөгч ер нь их мэдлэг чадвартай хүн. Ямар нэгэн ажил хийж чадахгүй гацчихвал “Гөх тэнгээр” гээд нэг хашгирахад л боллоо бүх юм OK. 7-р сарын 1-ний үйл явдалын үеэр яагаад онц байдал тавихгүй удсан бэ гэвэл үүнтэй л холбоотой. Яг шийдэх гэтэл Элбэгдорж орж ирээд “За та энийг шийдчэх юм бол ардчилалын замаас ухарна” гэсэн үг гэж хэлээд гараад явчихав. Энэ талаар бодож суутал Баяр орж ирээд ” За ерөнхийлөгч минь яаж байгааг харж байгаа биз хурдан онц байдал тогтоо” гээд гараад явчихав. Энэ хоёрын талаар бодоод толгой нь эргээд сууж байтал эхнэр утасдаад “Хөөш цаана чинь сүйд болж байна чи хурдан онц байдал тогтоогоочээ” гээд улам л эргүүлээд хаячихав. Тэгээд ерөнхийлөгч шийджээ. Ёслолын албаны дарга руу утасдаад “Чи миний дээл малгай бүс 3-ыг бэлдээд аваад ир хурдал цаана чинь байр майр шатаад дууслаа” гэж хэлэв. Удсан ч үгүй дарга нь орж ирэв үү үгүй юу шуудхан л өмсөж аваад Богд уул руу дэгдэв гэнэ. Уулан дээр гараад “Гөх тэнгээр…………….Намын байр шатаж байна гэнэ. Би онц байдал тогтоохуу, эсвэл ингээд байгаад байх уу. Та минь надад туслаж үз. Би бүр учираа олохгүй байна”. Гэхэд эрхэм ноён гөх тэнгэр “Харин ээ яавал дээр вэ? Ер нь тогтоодоо тэгэхгүй бол шатах матах асуудал бага гарах байх” гээд алга болоод өгөв. Үүнийг сонссон эрхэм ерөнхийлөгч буцаад төрийн ордон руу дэгдэв. Очоод онц байдал тогтоов. Хурдан телевиз дууд би тогтоолоо гээд хэлээдхэе. Ийм шидийн юм болж байж нэг юм тогтоосон юм даа. Тэгтээл хурдпан гуйж болох л байсан. Ямар юм ыг урьдчилан харж чадах биш. Ерөнхийлөгч ч тэр, эрхэм гөх тэнгэр ч тэр таамаглаагүй л байх. Үүний дараа Энхбаярын авьяас улам л цоорлоо гэнэ дээ. Уул хаданд очоод дууддаг байсан гэртээ л “Гөх тэнгээр” гээд хашгирахд бүх юм болоод явчихна. Сүүлийн үед гөх тэнгэр эрхэмээс хүүхэд шуухад асуугаад байгаа сурагтай. Үүнийг надад эрхэм гөх тэнгэрийн хэвлэлийн төлөөлөгч хэлсэн юм. Хүүхэдийнх нь асуудлыг ойрын хугацаанд шийдээд өгчих байх. Уг нь удааж болохгүй л юмсан. Монгол улсад гөх тэнгэртэй харьцах төгс хутгийг олж авсан хоёр хүн байдгийн нэг нь Энхбаяр нөгөө нь Арго. Арго энэ аргийг сурах гэж Энхбаярыг дагаж олон ч уул хадаар тэнэсэн юм байх. Англи хэлний талаар болоод бүх хэлний номныхоо талаар зөвлөгөө авсан гэсэн. Тэгтээ ерөнхийлөгчийн гөх тэнгэр зөвшөөрөхгүй гээд өөрийн дүүгээ өгсөн гэсэн. Муур багшийн үлгэрийг биелүүлж яваа энэ эрхэм өөр олон юм гуйж биднийгээ баярлуулаасайдаа. Сүүлд нь нэг мэдээллийн чанартай юм дуулгахад. Үндсэн хуулинд Энхбаярыг “Шашин төрийг хослон баригч наран гэрэлт Энхбаярданзанжанцан гэж заахаар болсон гэсэн шүү.
Hujaa nar Mongolig uuruunhuu gariin zuraasaa shig sain medej baigaa yum .Haramsaltai ny manai Mongol d BNHAU-ig sudaldag tusgai baiguullaga gej baihgui.Uuruunhuu daisanaa oilgoj medehguigeer daisanaa diilne gedeg chin hudlaa shuu.
hoorhiidoo mongolchuud buh tsag uedee hyatadaas ediin sasgiin haraat baisandaa.huuchin ochij deeremddeg baisan bol odoo guidag l bolson bna.
bayariin sow.bid nar hyatadtai mash ih hamaaraltai.neg ih owor turuundee orolgui hamtarch ajillah heregtei. harin yaj!!!
hytaduud udahgui diilne yaj ch orilood nemergui manai erliizuud tanaihiig belen bolgoson teneg uher mongolchuud aa hahahahah